ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਭੋਜਯਾਮਾਸ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤਂ ਤਦਾਤ੍ਯਜਤ੍। ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਚੈਵ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤਂ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਮ੍ ।। ੨੬.

ਜਦੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

ਪਾਤਯੇ ਕ੍ਰੂਰ ਹੇ ਕ੍ਰੂਰ ਤਵ ਸ਼ਂਕੁਮਯੋਮਯਮ੍ । ਯਦਿ ਤੇ ਤ੍ਰੀਣਿ ਸ਼ਂਕੂਨਿ ਨ ਸ੍ਯੁਰ੍ਹਿ ਪੁਰੁषਾਧਮ ।। ੨੬.

'ਕਠੋਰ, ਹੇ ਕਠੋਰ, ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਤਿੰਨ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸਾਂਕੇ ਨਾਲ ਛੇਦਿਆ ਜਾਵੇ, ਜੇ ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਕਟ ਨਹੀਂ।'

ਪਿਤੁਸ਼੍ਚਾਪਰਿਤੋषੇਣ ਗੁਰੋਰ੍ਦੋਗ੍ਧ੍ਰੀਵਧੇਨ ਚ। ਅਪ੍ਰੋषਿਤੋਪਯੋਗਾਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਵਿਧਸ੍ਤੇ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਃ ।। ੨੬.

ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਨਾ ਕਰਨ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ, ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਨਾਹੀ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ ਖਾਣ — ਤੇਰੀ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋਈ ਹੈ।

ਏਵਂ ਸ ਤ੍ਰੀਣਿ ਸ਼ਂਕੂਨਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾ ਤਪਾਃ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਙ੍ਕੁਰਿਤਿ ਹੋਵਾਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ਙ੍ਕੁਸ੍ਤੇਨ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਾਂਕੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ' ਆਖਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।

ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਦਾਰਾਣਾਮਾਗਤੋ ਭਰਣੇ ਕृਤੇ। ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ਤਦਾ ਪ੍ਰੀਤਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਙ੍ਕਵੇ ।। ੨੬.

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਇਆ; ਫਿਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।

ਛਨ੍ਦ੍ਯਮਾਨੋ ਵਰੇਣਾਥ ਗੁਰੁਂ ਵ੍ਰਵੇ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਃ। ਅਨਾਵृष੍ਟਿਭਯੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਵਾਰ੍षਿਕੇ ।। ੨੬.

ਜਦੋਂ ਵਰ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਾਰ੍ਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੁਕਾ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਦਾ ਡਰ ਸੀ।

ਅਭਿषਿਚ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯੇ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇ ਯਾਜਯਾਮਾਸ ਤਂ ਮੁਨਿਃ। ਮਿषਤਾਂ ਦੈਵਤਾਨਾਞ੍ਚ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਚ ਕੌਸ਼ਿਕਃ। ਸਸ਼ਰੀਰਂ ਤਦਾ ਤਂ ਵੈ ਦਿਵਮਾਰੋਪਯਤ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੨੬.

ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਯੱਗ ਕਰਵਾਏ; ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ।

ਮਿषਤਸ੍ਤੁ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਤਦਦ੍ਭੁਤਮਿਵਾਭਵਤ੍। ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮੌ ਸ਼੍ਲੋਕੌ ਪੌਰਾਣਿਕਾ ਜਨਾਃ ।। ੨੬.

ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਦੇਖਦੇ-ਦੇਖਦੇ, ਇਹ ਅਜੋਬਾ ਜਿਹਾ ਲੱਗਾ; ਇੱਥੇ ਵੀ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਇਹ ਦੋ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।

ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਤ੍ਰਿਸ਼ਙ੍ਕੁਰ੍ਦਿਵਿ ਰਾਜਤੇ । ਦੇਵੈ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਮਹਾਤੇਜਾਨੁਗ੍ਰਹਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।। ੨੬.

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ।

ਸ਼ਨੈਰ੍ਯਾਤ੍ਯਬਲਾ ਰਮ੍ਯਾ ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਣ੍ਡਿਤਾ। ਅਲਂਕृਤਾ ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਭਾਵੈਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਙ੍ਕੁਗ੍ਰਹਭੂषਿਤਾ ।। ੨੬.

ਹੇਮੰਤ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਤਿੰਨ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਚਲਦੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਸਤ੍ਯਰਤਾ ਨਾਮ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਕੇਕਯਵਂਸ਼ਜਾ। ਕੁਮਾਰਂ ਜਨਯਾਮਾਸ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਕਲ੍ਮषਮ੍ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਸਤ੍ਯਰਤਾ ਨਾਮ, ਕੇਕੈ ਵੰਸ਼ ਦੀ, ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਪੁੱਤਰ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ਸ ਤੁ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰੈਸ਼ਙ੍ਕਵ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਆਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਰਾਜਸੂਯਸ੍ਯ ਸਮ੍ਰਾਡਿਤਿ ਪਰਿਸ਼੍ਰੁਤਃ ।। ੨੬.

ਉਹ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਮਰਾਟ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਤੁ ਸੁਤੋ ਰੋਹਿਤੋ ਨਾਮ ਵੀਰ੍ਯ੍ਯਵਾਨ੍। ਹਰਿਤੋ ਰੋਹਿਤਸ੍ਯਾਥ ਚਂਚੁਹਾਰੀਤ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੬.

ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੋਹਿਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ; ਰੋਹਿਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰਿਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਚੰਚੂ ਹਾਰਿਤਾ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ਜ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵਿਜਯਸ਼੍ਚ ਸੁਦੇਵਸ਼੍ਚ ਚਂਚੁਪੁਤ੍ਰੌ ਬਭੂਵਤੁਃ। ਜੇਤਾ ਸਰ੍ਵ੍ਵਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿਜਯਸ੍ਤੇਨ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੬.

ਵਿਜਯ ਅਤੇ ਸੁਦੇਵ, ਚੰਚੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਵਿਜਯ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਉਸੇ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਵਿਜਯ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰੁਰੁਕਸ੍ਤਨਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਰ੍ਥਕੋਵਿਦਃ। ਰੁਰੁਕਾਦ੍ਧृਤਕਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਜਜ੍ਞਿਵਾਨ੍ ।। ੨੬.

ਉਥੇ ਰੁਰੂਕਾ, ਪੁੱਤਰ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਰੁਰੂਕਾ ਤੋਂ ਹ੍ਰਿਤਕਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਹੂ ਜਨਮਿਆ।

ਹੈਹਯੈਸ੍ਤਾਲਜਙ੍ਘੈਸ਼੍ਚ ਨਿਰਸ੍ਤੋ ਵ੍ਯਸਨੀ ਨृਪਃ। ਸ਼ਕੈਰ੍ਯਵਨਕਾਮ੍ਬੋਜੈਃ ਪਾਰਦੈਃ ਪਹ੍ਲਵੈਸ੍ਤਥਾ ।। ੨੬.

ਰਾਜਾ, ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਹੇਹੇ ਅਤੇ ਤਾਲਜੰਘਾ, ਸ਼ਕ, ਯਵਨ, ਕਾਮਬੋਜ, ਪਾਰਦ ਅਤੇ ਪਹਲਵਾਂ ਵਲੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਨਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਧਾਰ੍ਮ੍ਮਿਕੋऽਭੂਤ੍ ਸ ਧਰ੍ਮ੍ਮ੍ਯੇ ਸਤ੍ਯਯੁਗੇ ਤਥਾ। ਸਗਰਸ੍ਤੁ ਸੁਤੋ ਬਾਹੋਰ੍ਜਜ੍ਞੇ ਸਹ ਗਰੇਣ ਵੈ। ਭृਗੋਰਾਸ਼੍ਰਮਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤੁਰ੍ਵੇਣ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ।। ੨੬.

ਉਹ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬਾਹੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਗਰ, ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ। ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਤੁਰਵਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।

ਆਗ੍ਨੇਯਮਸ੍ਤ੍ਰਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਤੁ ਭਾਰ੍ਗਵਾਤ੍ ਸਗਰੋ ਨृਪਃ। ਜਘਾਨ ਪृਥਿਵੀਙ੍ਗਤ੍ਵਾ ਤਾਲਜਂਘਾਨ੍ ਸਹੈਹਯਾਨ੍ ।। ੨੬.

ਭਾਰਗਵ ਤੋਂ ਅੱਗ ਦਾ ਅਸਤਰ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਤਾਲਜੰਘਾ ਅਤੇ ਹੇਹੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼ਕਾਨਾਂ ਪਹ੍ਲਵਾਨਾਞ੍ਚ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਨ੍ਨਿਰਸਦਚ੍ਯੁਤਃ। ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਤਥਾ ਤੇषਾਂ ਪਾਰਦਾਨਾਞ੍ਚ ਧਰ੍ਮ੍ਮਵਿਤ੍ ।। ੨੬.

ਅਡੋਲ ਨੇ ਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪਹਲਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਰਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ।

ऋषਯ ਊਚੁਃ।। ਕਥਂ ਸ ਸਗਰੋ ਰਾਜਾ ਗਰੇਣ ਸਹ ਜਜ੍ਞਿਵਾਨ੍। ਕਿਮਰ੍ਥਞ੍ਚ ਸ਼ਕਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਮਹੌਜਸਾਮ੍। ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਨ੍ ਕੁਲੋਚਿਤਾਨ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਰਾਜਾ ਨਿਰਸਦਚ੍ਯੁਤਃ ।। ੨੬.

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮਿਆ? ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਧਰਮ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ?

ਸੂਤ ਉਵਾਚ।। ਬਾਹੋਰ੍ਵ੍ਯਸਨਿਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਹृਤਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪੁਰਾ ਕਿਲ। ਹੈਹਯੈਸ੍ਤਾਲਜਂਵੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸਮਾਗਤੈਃ ।। ੨੬.

ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬਾਹੂ, ਜੋ ਦੁੱਖੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ ਹੇਹੇ, ਤਾਲਜੰਘਾ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸ਼ਕ ਵਲੋਂ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਯਵਨਾਃ ਪਾਰਦਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਮ੍ਬੋਜਾਃ ਪਹ੍ਲਵਾਸ੍ਤਥਾ। ਹੈਹਯਾਰ੍ਥਂ ਪਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਏਤੇ ਪਞ੍ਚਗਣਾਸ੍ਤਦਾ ।। ੨੬.

ਯਵਨ, ਪਾਰਦ, ਕਾਮਬੋਜ ਅਤੇ ਪਹਲਵ ਵੀ, ਇਹ ਪੰਜ ਜਥੇ ਹੇਹੇ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

ਹृਤਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਬਲੀਯੋਭਿਰੇਭਿਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਪੁਙ੍ਗਵੈਃ । ਹृਤਰਾਜ੍ਯਸ੍ਤਦਾ ਬਾਹੁਃ ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਨੁ ਤਦਾ ਨृਪਃ। ਵਨਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸਹ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਤਪੋऽਚਰਤ੍ ।। ੨੬.

ਇਹ ਤਾਕਤਵਰ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਮੁਖੀਆਂ ਵਲੋਂ ਰਾਜ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਹੂ, ਰਾਜ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਜੰਗਲ 'ਚ ਗਿਆ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਤੋਯਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਨृਪਃ। ਵृਦ੍ਧਤ੍ਵਾਦ੍ਦੁਰ੍ਬ੍ਬਲਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਅਨ੍ਤਰਾ ਸ ਮਮਾਰ ਚ ।। ੨੬.

ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਨਿਕਲਿਆ। ਵਧੀ ਉਮਰ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਰਕੇ, ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਪਤ੍ਨੀ ਤੁ ਯਾਦਵੀ ਤਸ੍ਯ ਸਗਰ੍ਭਾ ਪृष੍ਠਤੋऽਨ੍ਵਗਾਤ੍ । ਸਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਤੁ ਗਰਸ੍ਤਸ੍ਯੈ ਦਤ੍ਤੋ ਗਰ੍ਭਜਿਘਾਂਸਯਾ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੀ ਤੇ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ, ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਨੇ, ਗਰਭ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

ਸਾ ਤੁ ਭਰ੍ਤੁਸ਼੍ਚਿਤਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਹ੍ਨੌ ਤਂ ਸਮਰੋਹਯਤ੍। ਔਰ੍ਵਸ੍ਤਾਂ ਭਾਰ੍ਗਵੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਾਰੁਣ੍ਯਾਦ੍ਵਿਨ੍ਯਵਰ੍ਤ੍ਤਯਤ੍ ।। ੨੬.

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਚਿਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਭਾਰਗਵ ਵੰਸ਼ੀ ਔਰਵ ਨੇ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।

ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੇ ਤੁ ਤਙ੍ਗਰ੍ਭਂ ਸਾਗਰੇਣ ਤਦਾ ਸਹ। ਵ੍ਯਜਾਯਤ ਮਹਾਬਾਹੁਂ ਸਗਰਂ ਨਾਮ ਧਾਰ੍ਮਿਕਮ੍ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਿਸ਼ ਸਮੇਤ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੀ। ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਧਰਮੀ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਗਰ ਸੀ, ਜਨਮਿਆ।

ਔਰ੍ਵਸ੍ਤੁ ਜਾਤਕਰ੍ਮਾਦੀਨ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਅਧ੍ਯਾਪ੍ਯ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤਤੋऽਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਾਦਯਤ੍ ।। ੨੬.

ਔਰਵ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਜਨਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਾਏ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯਾਤ੍ਤਦਾਗ੍ਨੇਯਮਸੁਰੈਰਪਿ ਦੁਃਸਹਮ੍। ਸ ਤੇਨਾਸ੍ਤ੍ਰਬਲੇਨੈਵ ਬਲੇਨ ਚ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਜਘਾਨ ਹੈਹਯਾਨ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਰੁਦ੍ਰਃ ਪਸ਼ੁਗਣਾਨਿਵ ।। ੨੬.

ਉਸ ਨੇ ਜਾਮਦਗਨ੍ਯ ਤੋਂ ਅੱਗ ਦਾ ਅਸਤਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਸਹਿਣ ਸੀ। ਉਸ ਅਸਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਹੇਹੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰੁਦਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।