ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਭਿਸ਼ਸ੍ਤਾ ਤੁ ਸਾ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਨਦੀ ਸਾ ਬਾਹੁਦਾ ਕृਤਾ । ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਗੌਰਿਕਃ ਪੁਤ੍ਰ ਸ਼੍ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤੀ ਬਭੂਵ ਹ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਾਹੁਦਾ ਨਦੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗੌਰਿਕਾ ਇਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ।

ਮਾਨ੍ਧਾਤਾ ਯੌਵਨਾਸ਼੍ਵੋ ਵੈ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਜਯੀ ਨृਪਃ। ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮੌ ਸ਼੍ਲੋਕੌ ਪੌਰਾਣਿਕੀ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ।। ੨੬.

ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਂਧਾਤਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਇੱਥੇ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨ ਦੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।

ਯਾਵਤ੍ਸੂਰ੍ਯ ਉਦਯਤਿ ਯਾਵਚ੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਤਿष੍ਠਤਿ। ਸਰ੍ਵਂ ਤਦ੍ਯੌਵਨਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਮਾਨ੍ਧਾਤੁਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੬.

ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਖੇਤਰ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਂਧਾਤਾ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮਂ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਵਂਸ਼ਵਿਦੋ ਜਨਾਃ । ਯੌਵਨਾਸ਼੍ਵਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਯਜ੍ਵਾਨ ਮਮਿਤੌਜਸਮ੍। ਮਾਨ੍ਧਾਤਾ ਤੁ ਤਨੁਰ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਾਃ ਪ੍ਰਜਕ੍ਸ਼ਤੇ ।। ੨੬.

ਇੱਥੇ ਵੀ ਵੰਸ਼ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ: ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾਂਧਾਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਸੀ।

ਤਸ੍ਯ ਚੈਤ੍ਰਰਥੀ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਸ਼ਸ਼ਬਿਨ੍ਦੋਃ ਸੁਤਾऽਭਵਤ੍। ਸਾਧ੍ਵੀ ਬਿਨ੍ਦੁਮਤੀ ਨਾਮ ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮਾ ਭੁਵਿ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਚੈਤਰਰਥੀ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੂ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਬਿੰਦੁਮਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਸਧਾਰਣ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ।

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਚ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਚ ਭ੍ਰਾਤॄਣਾਮਯੁਤਸ੍ਯ ਸਾ। ਤਸ੍ਯਾਮੁਤ੍ਪਾਦਯਾਮਾਸ ਮਾਨ੍ਧਾਤਾ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਸੁਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੨੬.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਨਿਭਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਮਾਂਧਾਤਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਪੁਰੁਕੁਤ੍ਸਮਮ੍ਬਰੀषਂ ਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦਞ੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਅਮ੍ਬਰੀषਸ੍ਯ ਦਾਯਾਦੋ ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵੋऽਪਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੬.

ਉਹ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੁਕੁਤਸਾ, ਅੰਬਰੀਸ਼ ਤੇ ਮਚੁਕੁੰਦ ਸੀ। ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦਾ ਵਾਰਸ ਹੋਰ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਸੀ।

ਹਰਿਤੋ ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਹਾਰਿਤਾਃ ਸ਼ੂਰਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਏਤੇ ਹ੍ਯਙ੍ਗਿਰਸਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰੋਪੇਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ।। ੨੬.

ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰਿਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਹਾਰਿਤਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਅਪਣਾਏ ਹਨ।

ਪੁਰੁਕੁਤ੍ਸਸ੍ਯ ਦਾਯਾਦਸ੍ਤ੍ਰਸਦ੍ਦਸ੍ਯੁਰ੍ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਨਰ੍ਮਦਾਯਾਂ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸਮ੍ਭੂਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਜਃ ।। ੨੬.

ਪੁਰੁਕੁਤਸਾ ਦਾ ਵਾਰਸ ਤ੍ਰਸਦਦਸ੍ਯੁ ਸੀ, ਜੋ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੰਭੂਤ ਸੀ।

ਸਮ੍ਭੂਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਹ੍ਯਨਰਣ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍। ਰਾਵਣੇਨ ਹਤੋ ਯੇਨ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਵਿਜਯੇ ਪੁਰਾ ।। ੨੬.

ਸੰਭੂਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਨਰਣਯਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵੇਲੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਤ੍ਰਸਦਸ਼੍ਵੋऽਨਰਣ੍ਯਸ੍ਯ ਹਰ੍ਯ੍ਯਸ਼੍ਵਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਜਃ । ਹਰ੍ਯ੍ਯਸ਼੍ਵਾਤ੍ਤੁ ਦृषਦ੍ਵਤ੍ਯਾਂ ਜਜ੍ਞੇ ਵਸੁਮਤੋ ਨृਪਃ ।। ੨੬.

ਅਨਰਣਯਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤ੍ਰਸਦਸ਼ਵ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰਯਸ਼ਵ ਸੀ। ਹਰਯਸ਼ਵ ਤੋਂ ਦ੍ਰਸ਼ਦਵਤੀ ਨਦੀ ਤੇ ਵਸੁਮਤ ਰਾਜਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਦ੍ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਧਨ੍ਵਾ ਨਾਮ ਧਾਰ੍ਮ੍ਮਿਕਃ। ਆਸੀਤ੍ ਤ੍ਰੈਧਨ੍ਵਨਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸ੍ਤ੍ਰਯ੍ਯਾਂ ਰਣਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤ੍ਰਿਧਨਵਾ ਨਾਂ ਦਾ ਧਰਮਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਤ੍ਰੈਧਨਵਨਾ ਵੀ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਹਿਰਤ ਸੀ।

ਤਸ੍ਯ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤੋ ਨਾਮ ਕੁਮਾਰੋऽਭੂਨ੍ਮਹਾਬਲਃ। ਤੇਨ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਵਿਦਰ੍ਭਸ੍ਯ ਹृਤਾ ਹਤ੍ਵਾ ਦਿਵੌਕਸਃ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹੜਪ ਲਿਆ, ਦਿਵਿਆ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ।

ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣਮਨ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਨਿष੍ਠਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪਿਤੋष੍ਵਿਹ। ਵਿष੍ਣੁਵृਦ੍ਧਃ ਸੁਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁ ਵृਦ੍ਧੋ ਯਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਏਤੇ ਹ੍ਯਙ੍ਗਿਰਸਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰੋਪੇਤਾਃ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ।। ੨੬.

ਉਹ ਵਿਆਹ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਨੁਵ੍ਰਿਦਧਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਵਲੋਂ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਅਪਣਾਏ ਹਨ।

ਕਾਮਾਦ੍ਬਲਾਚ੍ਚ ਮੋਹਾਚ੍ਚ ਸਙ੍ਕਰ੍षਣਬਲੇਨ ਚ। ਭਾਵਿਨੋऽਰ੍ਥਸ੍ਯ ਚ ਬਲਾਤ੍ ਤਤ੍ਕृਤਂ ਤੇਨ ਧੀਮਤਾ ।। ੨੬.

ਇੱਛਾ, ਸ਼ਕਤੀ, ਭੁਲਾਵਾ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਲੇਖ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਕੰਮ ਉਸ ਬੁਧੀਮਾਨ ਨੇ ਕੀਤਾ।

ਤਮਧਰ੍ਮ੍ਮੇਣ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਤਾ ਤ੍ਰਯੀਗੁਣੋऽਤ੍ਯਜਤ੍। ਅਪਧ੍ਵਂਸੇਤਿ ਬਹੁਸ਼ੋऽਵਦਤ੍ ਕ੍ਰੋਧਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਕਹਿੰਦੇ, 'ਚਲੇ ਜਾ!'

ਪਿਤਰਂ ਸੋऽਬ੍ਰਵੀਦੇਕਃ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਾਮੀਤਿ ਵੈ ਮੁਹੁਃ। ਪਿਤਾ ਚੈਨਮਥੋਵਾਚ ਸ਼੍ਵਪਾਕੈਃ ਸਹ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯ ।। ੨੬.

ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ, 'ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?'। ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੂੰ ਸ਼ਵਪਾਕਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿ।'

ਨਾਹਂ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੀ ਤ੍ਵਯਾਦ੍ਯ ਕੁਲਪਾਂਸਨ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਨਿਰਾਕ੍ਰਾਮਨ੍ਨਗਰਾਦ੍ਵਚਨਾਦ੍ਵਿਭੋ ।। ੨੬.

ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਤੂੰ ਕੁਲ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।

ਨ ਚੈਨਂ ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਵਸਿष੍ਠੋ ਭਗਵਾਨृषਿਃ। ਸ ਤੁ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤੋ ਧੀਮਾਞ੍ਛ੍ਵਪਾਕਾਵਸਥਾਨ੍ਤਿਕਮ੍। ਪਿਤ੍ਰਾ ਮੁਕ੍ਤੋऽਵਸਦ੍ਵੀਰਃ ਪਿਤਾ ਚਾਸ੍ਯ ਵਨਂ ਯਯੌ ।। ੨੬.

ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ, ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਚੰਗਾ ਯੋਧਾ, ਚੁਟੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਵਿषਯੇ ਤਸ੍ਯ ਨਾਵਰ੍षਤ੍ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨਃ। ਸਮਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸਂਪੂਰ੍ਣਾਸ੍ਤੇਨਾਧਰ੍ਮ੍ਮੇਣ ਵੈ ਤਦਾ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ। ਬਾਰ੍ਹਾ ਪੂਰੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਅਧਰਮ ਕਰਕੇ, ਸੁਕਾ ਪਿਆ ਰਹਿਆ।

ਦਾਰਾਂਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਵਿषਯੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਤਪਾਃ। ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸਾਗਰਾਨੂਪੇ ਚਚਾਰ ਵਿਪੁਲਂ ਤਪਃ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਗਲੇ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਮਧ੍ਯਮਂ ਪੁਤ੍ਰਮੌਰਸਮ੍। ਸ਼ਿਖਯਾ ਭਰਣਾਰ੍ਥਾਯ ਵ੍ਯਕ੍ਰੀਣਾਦ੍ਘੋਸ਼ਤੇਨ ਵੈ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੱਧਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਵਿਚ ਰੱਸਾ ਪਾ ਕੇ, ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਲਈ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਵੇਚਣ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਤਂ ਤੁ ਬਦ੍ਧਂ ਗਲੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਰੀਤਂ ਤਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ। ਮਹਰ੍षਿਪੁਤ੍ਰਂ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਸੁਵ੍ਰਤਃ ।। ੨੬.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਗਲੇ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵੇਚਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਦ ਚੰਗੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਲਿਆ।

ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤੋ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਭਰਣਂ ਤਸ੍ਯ ਚਾਕਰੋਤ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਤੁष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਮਨੁਕਮ੍ਪਾਰ੍ਥਮੇਵ ਚ ।। ੨੬.

ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ, ਵੱਡੀ ਬੁਧੀ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਚਲਾਈ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ।

ਸੋऽਭਵਦ੍ਘਾਲਵੋ ਨਾਮ ਗਲੇ ਬਦ੍ਧੋ ਮਹਾਤਪਾਃ। ਮਹਰ੍षਿਃ ਕੌਸ਼ਿਕਸ੍ਤਾਤਸ੍ਤੇਨ ਵੀਰ੍ਯੇਣ ਮੋਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ।। ੨੬.

ਉਹ ਗਲੇ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ 'ਘਾਲਵ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਸੀ। ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੋਏ।

ਤਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤੇਨ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਕृਪਯਾ ਚ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਯਾ। ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਕਲਤ੍ਰਞ੍ਚ ਬਭਾਰ ਵਿਨਯੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੨੬.

ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ, ਭਗਤੀ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਵਾਅਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਸਦਾ ਨਿਯਮ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।

ਹਤ੍ਵਾ ਮृਗਾਨ੍ ਵਰਾਹਾਂਸ਼੍ਚ ਮਹਿषਾਂਸ਼੍ਚ ਵਨੇਚਰਾਨ੍। ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਤਨ੍ਮਾਂਸਮਪਚਤ੍ਤਤਃ ।। ੨੬.

ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੇੜੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਹਿਰਨ, ਸੂਰ, ਮਹਿਸ਼ ਆਦਿ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਪਕਾਇਆ।

ਉਪਾਂਸ਼ੁਵ੍ਰਤਮਾਸ੍ਥਾਯ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਵਾਰ੍षਿਕੀਮ੍। ਪਿਤੁਰ੍ਨਿਯੋਗਾਤਭਜਨ੍ਨृਪੇ ਤੁ ਵਨਮਾਸ੍ਥਿਤੇ ।। ੨੬.

ਉਪਾਂਸ਼ੁ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰ ਕੇ, ਬਾਰ੍ਹਾ ਸਾਲ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਲੈ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਜਦ ਰਾਜਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਹ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਅਯੋਧ੍ਯਾਞ੍ਚੈਵ ਰਾਜ੍ਯਞ੍ਚ ਤਥੈਵਾਨ੍ਤਃਪੁਰਂ ਮੁਨਿਃ। ਯਾਜ੍ਯੋਪਾਧ੍ਯਾਯਸਂਯੋਗਾਦ੍ਵਸਿष੍ਠਃ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ।। ੨੬.

ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੰਡਤਾਂ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਅਯੋਧਿਆ, ਰਾਜ ਤੇ ਮਹਲ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।