ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਨਿਰ੍ਦ੍ਦਗ੍ਧਾਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰੂਨਾਸ੍ਤੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ। ਤਤਃ ਸ ਰਾਜਾਤਿਬਲੋ ਧੁਨ੍ਧੁਬਨ੍ਧੁਨਿਬਰ੍ਹਣਃ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਗਏ; ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਧੁੰਦੂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਤਸ੍ਯ ਵਾਰਿਮਯਂ ਵੇਗਮਪਿਬਤ੍ ਸ ਨਰਾਧਿਪਃ। ਯੋਗੀ ਯੋਗੇਨ ਵਹ੍ਨਿਂ ਵਾ ਸ਼ਮਯਾਮਾਸ ਵਾਰਿਣਾ ।। ੨੬.

ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਵਹਾਵ ਨੂੰ ਪੀ ਗਿਆ, ਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਕਰੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਨਿਰਸ੍ਯਤ੍ਤਂ ਮਹਾਕਾਯਂ ਬਲੇਨੋਦਕਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍। ਉਤ੍ਤਙ੍ਕਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਕृਤਕਰ੍ਮ੍ਮਾ ਨਰਾਧਿਪਃ ।। ੨੬.

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਠੇਲ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਤੰਕ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਉਤ੍ਤਙ੍ਕਸ਼੍ਚ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ਤਸ੍ਮੈ ਰਾਜ੍ਞੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ। ਅਦਾਤ੍ਤਸ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਵਿਤ੍ਤਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਧृष੍ਯਤਾਮ੍ ।। ੨੬.

ਉਤਤੰਕ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ: ਅਖੁੱਟ ਧਨ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਅਜਿੱਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ।

ਧਰ੍ਮ੍ਮੇ ਰਤਿਞ੍ਚ ਸਤਤਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਵਾਸਂ ਤਥਾਕ੍ਸ਼ਯਮ੍। ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਯੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਹਤਾਃ ।। ੨੬.

ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿਚ ਰੁਚੀ, ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਅਟੱਲ ਵਾਸ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਅਖੁੱਟ ਲੋਕ ਦਿੱਤੇ।

ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਸ਼ਿष੍ਟਾ ਦृਢਾਸ਼੍ਵੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵਃ ਕਪਿਲਾਸ਼੍ਵਸ਼੍ਚ ਕਨੀਯਾਸੌ ਤੁ ਤੌ ਸ੍ਮृਤੌ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਬਚੇ: ਵੱਡਾ ਦ੍ਰਿੜਾਸ਼ਵ ਹੈ; ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਤੇ ਕਪਿਲਾਸ਼ਵ ਦੋਨੋ ਛੋਟੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਧੌਨ੍ਧੁਮਾਰਿਰ੍ਦृਢਾਸ਼੍ਵਸ੍ਤੁ ਹਰ੍ਯਸ਼੍ਵਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਜਃ। ਹਰ੍ਯਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਨਿਕੁਮ੍ਭੋऽਭੂਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰ੍ਮਰਤਃ ਸਦਾ ।। ੨੬.

ਧੁੰਦੁਮਾਰੀ ਦ੍ਰਿੜਾਸ਼ਵ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰਿਆਸ਼ਵ ਸੀ; ਹਰਿਆਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕੁੰਭ ਸੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

ਸਂਹਤਾਸ਼੍ਵੋ ਨਿਕੁਮ੍ਭਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੁਤੋ ਰਣਵਿਸ਼ਾਰਦਃ । ਕृਸ਼ਾਸ਼੍ਵਸ਼੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਾਸ਼੍ਵਸ਼੍ਚ ਸਂਹਤਾਸ਼੍ਚ ਸੁਤਾਵੁਭੌ ।। ੨੬.

ਸੰਘਤਾਸ਼ਵ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਾਹਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਨਿਕੁੰਭ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ; ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਤੇ ਅਖਿਆਸ਼ਵ, ਦੋਵੇਂ ਸੰਘਤਾਸ਼ਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਹੈਮਵਤੀ ਸਤਾਂ ਮਤਿਦृषਦ੍ਵਤੀ। ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸੇਨਜਿਤ੍ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੇਮਵਤੀ, ਜੋ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬੁਧੀ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸੇਨਜਿਤ ਸੀ।

ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵਃ ਸੁਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇष੍ਵਤਿਦ੍ਯੁਤਿਃ। ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਧਾਰ੍ਮਿਕੋ ਗੌਰੀ ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ।। ੨੬.

ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਧਰਮਕ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗੌਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਪੂਰੀ ਨਿਭਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।

ਅਭਿਸ਼ਸ੍ਤਾ ਤੁ ਸਾ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਨਦੀ ਸਾ ਬਾਹੁਦਾ ਕृਤਾ । ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਗੌਰਿਕਃ ਪੁਤ੍ਰ ਸ਼੍ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤੀ ਬਭੂਵ ਹ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਾਹੁਦਾ ਨਦੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗੌਰਿਕਾ ਇਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ।

ਮਾਨ੍ਧਾਤਾ ਯੌਵਨਾਸ਼੍ਵੋ ਵੈ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਜਯੀ ਨृਪਃ। ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮੌ ਸ਼੍ਲੋਕੌ ਪੌਰਾਣਿਕੀ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ।। ੨੬.

ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਂਧਾਤਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਇੱਥੇ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨ ਦੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।

ਯਾਵਤ੍ਸੂਰ੍ਯ ਉਦਯਤਿ ਯਾਵਚ੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਤਿष੍ਠਤਿ। ਸਰ੍ਵਂ ਤਦ੍ਯੌਵਨਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਮਾਨ੍ਧਾਤੁਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੬.

ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਖੇਤਰ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਂਧਾਤਾ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮਂ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਵਂਸ਼ਵਿਦੋ ਜਨਾਃ । ਯੌਵਨਾਸ਼੍ਵਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਯਜ੍ਵਾਨ ਮਮਿਤੌਜਸਮ੍। ਮਾਨ੍ਧਾਤਾ ਤੁ ਤਨੁਰ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਾਃ ਪ੍ਰਜਕ੍ਸ਼ਤੇ ।। ੨੬.

ਇੱਥੇ ਵੀ ਵੰਸ਼ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ: ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾਂਧਾਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਸੀ।

ਤਸ੍ਯ ਚੈਤ੍ਰਰਥੀ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਸ਼ਸ਼ਬਿਨ੍ਦੋਃ ਸੁਤਾऽਭਵਤ੍। ਸਾਧ੍ਵੀ ਬਿਨ੍ਦੁਮਤੀ ਨਾਮ ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮਾ ਭੁਵਿ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਚੈਤਰਰਥੀ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੂ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਬਿੰਦੁਮਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਸਧਾਰਣ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ।

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਚ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਚ ਭ੍ਰਾਤॄਣਾਮਯੁਤਸ੍ਯ ਸਾ। ਤਸ੍ਯਾਮੁਤ੍ਪਾਦਯਾਮਾਸ ਮਾਨ੍ਧਾਤਾ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਸੁਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੨੬.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਨਿਭਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਮਾਂਧਾਤਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਪੁਰੁਕੁਤ੍ਸਮਮ੍ਬਰੀषਂ ਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦਞ੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਅਮ੍ਬਰੀषਸ੍ਯ ਦਾਯਾਦੋ ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵੋऽਪਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੬.

ਉਹ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੁਕੁਤਸਾ, ਅੰਬਰੀਸ਼ ਤੇ ਮਚੁਕੁੰਦ ਸੀ। ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦਾ ਵਾਰਸ ਹੋਰ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਸੀ।

ਹਰਿਤੋ ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਹਾਰਿਤਾਃ ਸ਼ੂਰਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਏਤੇ ਹ੍ਯਙ੍ਗਿਰਸਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰੋਪੇਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ।। ੨੬.

ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰਿਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਹਾਰਿਤਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਅਪਣਾਏ ਹਨ।

ਪੁਰੁਕੁਤ੍ਸਸ੍ਯ ਦਾਯਾਦਸ੍ਤ੍ਰਸਦ੍ਦਸ੍ਯੁਰ੍ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਨਰ੍ਮਦਾਯਾਂ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸਮ੍ਭੂਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਜਃ ।। ੨੬.

ਪੁਰੁਕੁਤਸਾ ਦਾ ਵਾਰਸ ਤ੍ਰਸਦਦਸ੍ਯੁ ਸੀ, ਜੋ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੰਭੂਤ ਸੀ।

ਸਮ੍ਭੂਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਹ੍ਯਨਰਣ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍। ਰਾਵਣੇਨ ਹਤੋ ਯੇਨ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਵਿਜਯੇ ਪੁਰਾ ।। ੨੬.

ਸੰਭੂਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਨਰਣਯਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵੇਲੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਤ੍ਰਸਦਸ਼੍ਵੋऽਨਰਣ੍ਯਸ੍ਯ ਹਰ੍ਯ੍ਯਸ਼੍ਵਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਜਃ । ਹਰ੍ਯ੍ਯਸ਼੍ਵਾਤ੍ਤੁ ਦृषਦ੍ਵਤ੍ਯਾਂ ਜਜ੍ਞੇ ਵਸੁਮਤੋ ਨृਪਃ ।। ੨੬.

ਅਨਰਣਯਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤ੍ਰਸਦਸ਼ਵ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰਯਸ਼ਵ ਸੀ। ਹਰਯਸ਼ਵ ਤੋਂ ਦ੍ਰਸ਼ਦਵਤੀ ਨਦੀ ਤੇ ਵਸੁਮਤ ਰਾਜਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਦ੍ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਧਨ੍ਵਾ ਨਾਮ ਧਾਰ੍ਮ੍ਮਿਕਃ। ਆਸੀਤ੍ ਤ੍ਰੈਧਨ੍ਵਨਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸ੍ਤ੍ਰਯ੍ਯਾਂ ਰਣਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤ੍ਰਿਧਨਵਾ ਨਾਂ ਦਾ ਧਰਮਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਤ੍ਰੈਧਨਵਨਾ ਵੀ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਹਿਰਤ ਸੀ।

ਤਸ੍ਯ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤੋ ਨਾਮ ਕੁਮਾਰੋऽਭੂਨ੍ਮਹਾਬਲਃ। ਤੇਨ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਵਿਦਰ੍ਭਸ੍ਯ ਹृਤਾ ਹਤ੍ਵਾ ਦਿਵੌਕਸਃ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹੜਪ ਲਿਆ, ਦਿਵਿਆ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ।

ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣਮਨ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਨਿष੍ਠਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪਿਤੋष੍ਵਿਹ। ਵਿष੍ਣੁਵृਦ੍ਧਃ ਸੁਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁ ਵृਦ੍ਧੋ ਯਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਏਤੇ ਹ੍ਯਙ੍ਗਿਰਸਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰੋਪੇਤਾਃ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ।। ੨੬.

ਉਹ ਵਿਆਹ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਨੁਵ੍ਰਿਦਧਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਵਲੋਂ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਅਪਣਾਏ ਹਨ।

ਕਾਮਾਦ੍ਬਲਾਚ੍ਚ ਮੋਹਾਚ੍ਚ ਸਙ੍ਕਰ੍षਣਬਲੇਨ ਚ। ਭਾਵਿਨੋऽਰ੍ਥਸ੍ਯ ਚ ਬਲਾਤ੍ ਤਤ੍ਕृਤਂ ਤੇਨ ਧੀਮਤਾ ।। ੨੬.

ਇੱਛਾ, ਸ਼ਕਤੀ, ਭੁਲਾਵਾ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਲੇਖ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਕੰਮ ਉਸ ਬੁਧੀਮਾਨ ਨੇ ਕੀਤਾ।

ਤਮਧਰ੍ਮ੍ਮੇਣ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਤਾ ਤ੍ਰਯੀਗੁਣੋऽਤ੍ਯਜਤ੍। ਅਪਧ੍ਵਂਸੇਤਿ ਬਹੁਸ਼ੋऽਵਦਤ੍ ਕ੍ਰੋਧਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਕਹਿੰਦੇ, 'ਚਲੇ ਜਾ!'

ਪਿਤਰਂ ਸੋऽਬ੍ਰਵੀਦੇਕਃ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਾਮੀਤਿ ਵੈ ਮੁਹੁਃ। ਪਿਤਾ ਚੈਨਮਥੋਵਾਚ ਸ਼੍ਵਪਾਕੈਃ ਸਹ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯ ।। ੨੬.

ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ, 'ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?'। ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੂੰ ਸ਼ਵਪਾਕਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿ।'

ਨਾਹਂ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੀ ਤ੍ਵਯਾਦ੍ਯ ਕੁਲਪਾਂਸਨ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਨਿਰਾਕ੍ਰਾਮਨ੍ਨਗਰਾਦ੍ਵਚਨਾਦ੍ਵਿਭੋ ।। ੨੬.

ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਤੂੰ ਕੁਲ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।

ਨ ਚੈਨਂ ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਵਸਿष੍ਠੋ ਭਗਵਾਨृषਿਃ। ਸ ਤੁ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤੋ ਧੀਮਾਞ੍ਛ੍ਵਪਾਕਾਵਸਥਾਨ੍ਤਿਕਮ੍। ਪਿਤ੍ਰਾ ਮੁਕ੍ਤੋऽਵਸਦ੍ਵੀਰਃ ਪਿਤਾ ਚਾਸ੍ਯ ਵਨਂ ਯਯੌ ।। ੨੬.

ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ, ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਚੰਗਾ ਯੋਧਾ, ਚੁਟੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।