ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਰਾਜਾ ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਤਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੋऽਹਮਯਨ੍ਤੁ ਤਨਯੋ ਮਮ। ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਵੇष੍ਠ ਧੁਨ੍ਧੁਮਾਰੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੨੬.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਜਾਵੇ। ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਧੁੰਧੂ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਜਰੂਰ ਬਣੇਗਾ।

ਸ ਤਂ ਵ੍ਯਾਦਿਸ਼੍ਯ ਤਨਯਂ ਧੁਨ੍ਧੁਮਾਰਣਮੁਦ੍ਯਤਮ੍। ਜਗਾਮ ਪਰ੍ਵ੍ਵਤਾਯੈਵ ਤਪਸੇ ਸ਼ਂਸਿਤਵ੍ਰਤਃ ।। ੨੬.

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਧੁੰਦੂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਯਤ ਲੈ ਕੇ ਤਪ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਕੁਬਲਾਸ਼੍ਵਸ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਨਮਾਸ੍ਥਿਤਃ। ਸਹਸ੍ਰੈਰੇਕਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਹ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ। ਪ੍ਰਾਯਾਦੁਤ੍ਤਙ੍ਕ ਸਹਿਤੋ ਧੁਨ੍ਧੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਿਵਾਰਣੇ ।। ੨੬.

ਕੁਬਲਾਸ਼ਵ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਇਕੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਉਤਤੰਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਧੁੰਦੂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।

ਤਮਾਵਿਸ਼ਤ੍ਤਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ ਸ੍ਵੇਨ ਤੇਜਸਾ। ਉਤ੍ਤਙ੍ਕਸ੍ਯ ਨਿਯੋਗਾਤ੍ਤੁ ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ ।। ੨੬.

ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਉਤਤੰਕ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਯਾਤੇ ਦੁਰ੍ਦ੍ਧਰ੍षੇ ਦਿਵਿ ਸ਼ਬ੍ਦੋ ਮਹਾਨਭੂਤ੍। ਅਦ੍ਯਪ੍ਰੁਭृਤ੍ਯੇष ਨृਪੋ ਧੁਨ੍ਧੁਮਾਰੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੬.

ਜਦ ਉਹ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡੀ ਗੂੰਜ ਉਠੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਹਿਣਾ ਔਖਾ ਸੀ: 'ਅੱਜ ਤੋਂ ਇਹ ਰਾਜਾ ਧੁੰਦੁਮਾਰਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।'

ਦਿਵ੍ਯੈਃ ਪੁष੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਤਂ ਦੇਵਾਃ ਸਮਮਂਸਤ ਅਦ੍ਭੁਤਮ੍। ਸਗਤ੍ਵਾ ਪੁਰੁष ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਸ੍ਤਨਯੈਃ ਸਹ ਵੀਰ੍ਯ੍ਯਵਾਨ੍ ।। ੨੬.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਭੁਤ ਦਿਵ੍ਯ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵਾਘ ਵਾਂਗ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।

ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਖਨਯਾਮਾਸ ਵਾਲੁਕਾਰ੍ਣਵਮਵ੍ਯਯਮ੍। ਨਾਰਾਯਣੇਨ ਰਾਜਰ੍षਿਸ੍ਤੇਜਸਾਪ੍ਯਾਯਿਤੋ ਹਿ ਸਃ ।। ੨੬.

ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਟੱਲ ਰੇਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਖੋਦਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਬਭੂਵਾਤਿਬਲੋ ਭੂਯ ਉਤ੍ਤਙ੍ਕਸ੍ਯ ਵਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤਃ। ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੈਃ ਖਨਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਵਾਲੁਕਾਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤਸ੍ਤਦਾ ।। ੨੬.

ਉਹ ਉਤਤੰਕ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਰੇਤ ਨੂੰ ਖੋਦ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ।

ਧੁਨ੍ਧੁਰਾਸਾਦਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦਿਸ਼ਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਮ੍। ਮੁਖਜੇਨਾਗ੍ਨਿਨਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕਾਨੁਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਯਨ੍ਨਿਵ ।। ੨੬.

ਉਥੇ, ਧੁੰਦੂ ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਸੀ, ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗ ਕੱਢ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਉਲਟ ਪਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ।

ਵਾਰਿ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਯੋਗੇਨ ਮਹੋਦਧਿਰਿਵੋਦਯੇ। ਸੋਮਸ੍ਯ ਸੋਮਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਧਾਰੋਰ੍ਮਿਕਲਿਲੋ ਮਹਾਨ੍ ।। ੨੬.

ਉਸ ਨੇ ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਵਧਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀ ਸੀ, ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਗੂੰਜ, ਹੇ ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ।

ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਨਿਰ੍ਦ੍ਦਗ੍ਧਾਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰੂਨਾਸ੍ਤੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ। ਤਤਃ ਸ ਰਾਜਾਤਿਬਲੋ ਧੁਨ੍ਧੁਬਨ੍ਧੁਨਿਬਰ੍ਹਣਃ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਗਏ; ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਧੁੰਦੂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਤਸ੍ਯ ਵਾਰਿਮਯਂ ਵੇਗਮਪਿਬਤ੍ ਸ ਨਰਾਧਿਪਃ। ਯੋਗੀ ਯੋਗੇਨ ਵਹ੍ਨਿਂ ਵਾ ਸ਼ਮਯਾਮਾਸ ਵਾਰਿਣਾ ।। ੨੬.

ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਵਹਾਵ ਨੂੰ ਪੀ ਗਿਆ, ਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਕਰੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਨਿਰਸ੍ਯਤ੍ਤਂ ਮਹਾਕਾਯਂ ਬਲੇਨੋਦਕਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍। ਉਤ੍ਤਙ੍ਕਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਕृਤਕਰ੍ਮ੍ਮਾ ਨਰਾਧਿਪਃ ।। ੨੬.

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਠੇਲ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਤੰਕ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਉਤ੍ਤਙ੍ਕਸ਼੍ਚ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ਤਸ੍ਮੈ ਰਾਜ੍ਞੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ। ਅਦਾਤ੍ਤਸ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਵਿਤ੍ਤਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਧृष੍ਯਤਾਮ੍ ।। ੨੬.

ਉਤਤੰਕ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ: ਅਖੁੱਟ ਧਨ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਅਜਿੱਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ।

ਧਰ੍ਮ੍ਮੇ ਰਤਿਞ੍ਚ ਸਤਤਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਵਾਸਂ ਤਥਾਕ੍ਸ਼ਯਮ੍। ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਯੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਹਤਾਃ ।। ੨੬.

ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿਚ ਰੁਚੀ, ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਅਟੱਲ ਵਾਸ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਅਖੁੱਟ ਲੋਕ ਦਿੱਤੇ।

ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਸ਼ਿष੍ਟਾ ਦृਢਾਸ਼੍ਵੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵਃ ਕਪਿਲਾਸ਼੍ਵਸ਼੍ਚ ਕਨੀਯਾਸੌ ਤੁ ਤੌ ਸ੍ਮृਤੌ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਬਚੇ: ਵੱਡਾ ਦ੍ਰਿੜਾਸ਼ਵ ਹੈ; ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਤੇ ਕਪਿਲਾਸ਼ਵ ਦੋਨੋ ਛੋਟੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਧੌਨ੍ਧੁਮਾਰਿਰ੍ਦृਢਾਸ਼੍ਵਸ੍ਤੁ ਹਰ੍ਯਸ਼੍ਵਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਜਃ। ਹਰ੍ਯਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਨਿਕੁਮ੍ਭੋऽਭੂਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰ੍ਮਰਤਃ ਸਦਾ ।। ੨੬.

ਧੁੰਦੁਮਾਰੀ ਦ੍ਰਿੜਾਸ਼ਵ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰਿਆਸ਼ਵ ਸੀ; ਹਰਿਆਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕੁੰਭ ਸੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

ਸਂਹਤਾਸ਼੍ਵੋ ਨਿਕੁਮ੍ਭਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੁਤੋ ਰਣਵਿਸ਼ਾਰਦਃ । ਕृਸ਼ਾਸ਼੍ਵਸ਼੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਾਸ਼੍ਵਸ਼੍ਚ ਸਂਹਤਾਸ਼੍ਚ ਸੁਤਾਵੁਭੌ ।। ੨੬.

ਸੰਘਤਾਸ਼ਵ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਾਹਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਨਿਕੁੰਭ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ; ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਤੇ ਅਖਿਆਸ਼ਵ, ਦੋਵੇਂ ਸੰਘਤਾਸ਼ਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਹੈਮਵਤੀ ਸਤਾਂ ਮਤਿਦृषਦ੍ਵਤੀ। ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸੇਨਜਿਤ੍ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੇਮਵਤੀ, ਜੋ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬੁਧੀ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸੇਨਜਿਤ ਸੀ।

ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵਃ ਸੁਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇष੍ਵਤਿਦ੍ਯੁਤਿਃ। ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਧਾਰ੍ਮਿਕੋ ਗੌਰੀ ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ।। ੨੬.

ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਧਰਮਕ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗੌਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਪੂਰੀ ਨਿਭਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।

ਅਭਿਸ਼ਸ੍ਤਾ ਤੁ ਸਾ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਨਦੀ ਸਾ ਬਾਹੁਦਾ ਕृਤਾ । ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਗੌਰਿਕਃ ਪੁਤ੍ਰ ਸ਼੍ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤੀ ਬਭੂਵ ਹ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਾਹੁਦਾ ਨਦੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗੌਰਿਕਾ ਇਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ।

ਮਾਨ੍ਧਾਤਾ ਯੌਵਨਾਸ਼੍ਵੋ ਵੈ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਜਯੀ ਨृਪਃ। ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮੌ ਸ਼੍ਲੋਕੌ ਪੌਰਾਣਿਕੀ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ।। ੨੬.

ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਂਧਾਤਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਇੱਥੇ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨ ਦੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।

ਯਾਵਤ੍ਸੂਰ੍ਯ ਉਦਯਤਿ ਯਾਵਚ੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਤਿष੍ਠਤਿ। ਸਰ੍ਵਂ ਤਦ੍ਯੌਵਨਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਮਾਨ੍ਧਾਤੁਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੬.

ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਖੇਤਰ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਂਧਾਤਾ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮਂ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਵਂਸ਼ਵਿਦੋ ਜਨਾਃ । ਯੌਵਨਾਸ਼੍ਵਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਯਜ੍ਵਾਨ ਮਮਿਤੌਜਸਮ੍। ਮਾਨ੍ਧਾਤਾ ਤੁ ਤਨੁਰ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਾਃ ਪ੍ਰਜਕ੍ਸ਼ਤੇ ।। ੨੬.

ਇੱਥੇ ਵੀ ਵੰਸ਼ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ: ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾਂਧਾਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਸੀ।

ਤਸ੍ਯ ਚੈਤ੍ਰਰਥੀ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਸ਼ਸ਼ਬਿਨ੍ਦੋਃ ਸੁਤਾऽਭਵਤ੍। ਸਾਧ੍ਵੀ ਬਿਨ੍ਦੁਮਤੀ ਨਾਮ ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮਾ ਭੁਵਿ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਚੈਤਰਰਥੀ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੂ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਬਿੰਦੁਮਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਸਧਾਰਣ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ।

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਚ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਚ ਭ੍ਰਾਤॄਣਾਮਯੁਤਸ੍ਯ ਸਾ। ਤਸ੍ਯਾਮੁਤ੍ਪਾਦਯਾਮਾਸ ਮਾਨ੍ਧਾਤਾ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਸੁਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੨੬.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਨਿਭਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਮਾਂਧਾਤਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਪੁਰੁਕੁਤ੍ਸਮਮ੍ਬਰੀषਂ ਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦਞ੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਅਮ੍ਬਰੀषਸ੍ਯ ਦਾਯਾਦੋ ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵੋऽਪਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੬.

ਉਹ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੁਕੁਤਸਾ, ਅੰਬਰੀਸ਼ ਤੇ ਮਚੁਕੁੰਦ ਸੀ। ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦਾ ਵਾਰਸ ਹੋਰ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਸੀ।

ਹਰਿਤੋ ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਹਾਰਿਤਾਃ ਸ਼ੂਰਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਏਤੇ ਹ੍ਯਙ੍ਗਿਰਸਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰੋਪੇਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ।। ੨੬.

ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰਿਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਹਾਰਿਤਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਅਪਣਾਏ ਹਨ।

ਪੁਰੁਕੁਤ੍ਸਸ੍ਯ ਦਾਯਾਦਸ੍ਤ੍ਰਸਦ੍ਦਸ੍ਯੁਰ੍ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਨਰ੍ਮਦਾਯਾਂ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸਮ੍ਭੂਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਜਃ ।। ੨੬.

ਪੁਰੁਕੁਤਸਾ ਦਾ ਵਾਰਸ ਤ੍ਰਸਦਦਸ੍ਯੁ ਸੀ, ਜੋ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੰਭੂਤ ਸੀ।