ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਨੁਰੇਵਾਭਵਤ੍ਸੋ ਵੈ ਸਾਵਰ੍ਣ੍ਯ ਇਤਿ ਬੁਧ੍ਯਤੇ। ਸਂਜ੍ਞਾ ਤੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵੀ ਸਾ ਵੈ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵੈ ਤਦਾ ।। ੨੨.

ਉਹ ਮਨੂ ਹੀ ਸਾਵਰਣੀ ਹੋਇਆ। ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਲ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਮੋਹ ਦਿਖਾਇਆ।

ਚਕਾਰਾਭ੍ਯਧਿਕਂ ਸ੍ਨੇਹਂ ਨ ਤਥਾ ਪੂਰ੍ਵਜੇषੁ ਵੈ। ਮਨੁਸ੍ਤਚ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਮਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਮਸ੍ਤਦ੍ਵੈ ਨ ਚਾਕ੍ਸ਼ਮਤ੍ ।। ੨੨.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਮੋਹ ਕੀਤਾ। ਮਨੂ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਹਿ ਲਿਆ, ਪਰ ਯਮ ਨੇ ਨਹੀਂ ਸਹਿਆ।

ਬਹੁਸ਼ੋ ਯਸ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਸਾਪਤ੍ਨ੍ਯਾਦਤਿਦੁਃਖਿਤਃ। ਤਾਂ ਵੈ ਰੋषਾਚ੍ਚ ਬਾਲ੍ਯਾਚ੍ਚ ਭਾਵਿਨੋऽਰ੍ਥਸ੍ਯ ਵੈ ਬਲਾਤ੍ ।। ੨੨.

ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੌਤ ਵਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਝਿੜਿਆ ਗਿਆ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ। ਗੁੱਸੇ, ਬਚਪਨ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਲੇਖ ਕਰਕੇ—

ਪਦਾ ਸਨ੍ਤਰ੍ਜਯਾਮਾਸ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਚੈਵ ਸ੍ਵਤੋ ਯਮਃ। ਸਾ ਸ਼ਸ਼ਾਵ ਤਤਃ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ ਸਵਰ੍ਣਾ ਜਨਨੀ ਯਮਮ੍ ।। ੨੨.

ਯਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਡਰਾਇਆ। ਫਿਰ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਸਵਰਣਾ ਮਾਂ ਨੇ ਯਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਪਦਾ ਤਰ੍ਜਯਸੇ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਿਤृਭਾਰ੍ਯਾਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਵੈष ਚਰਣਃ ਪਤਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੨੨.

'ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦੀ ਮਾਣਯੋਗ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਡਰਾਇਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ ਇਹ ਪੈਰ ਜ਼ਰੂਰ ਢੱਲ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'

ਯਮਸ੍ਤੁ ਤੇਨ ਸ਼ਾਪੇਨ ਭृਸ਼ਂ ਪੀਡਿਤਮਾਨਸਃ। ਮਨੁਨਾ ਸਹ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪਿਤੁਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਂ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍ ।। ੨੨.

ਯਮ, ਜੋ ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਮਨੂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ।

ਭृਸ਼ਂ ਸ਼ਾਪਭਯੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਃ ਸਂਜ੍ਞਾਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਵਿਨਿਰ੍ਜਿਤਃ। ਬਾਲ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਮੋਹਾਨ੍ਮਾਂ ਭਵਾਂਸ੍ਤ੍ਰਾਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੨੨.

ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਚਾਹੇ ਬਚਪਨ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਮੋਹ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਬਚਾਏ ਜਾਣ ਯੋਗ ਹਾਂ।

ਸ਼ਪ੍ਤੋऽਹਮਸ੍ਮਿਁਲ੍ਲੋਕੇਸ਼ ਜਨਨ੍ਯਾ ਤਪਤਾਂ ਵਰ। ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦੋ ਨਸ੍ਤ੍ਰਾਤੁਂ ਹ੍ਯੇਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਤੋ ਭਯਾਤ੍ ।। ੨੨.

ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਦੁੱਖੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਵੱਡੇ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਬਚਾਵੇ।

ਵਿਵਸ੍ਵਾਨੇਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਯਮਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵੈ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਅਸਂਸ਼ਯਂ ਪੁਤ੍ਰ ਮਹਦ੍ਭਵਿष੍ਯਂ ਤਤ੍ਰ ਕਾਰਣਮ੍ ।। ੨੨.

ਫਿਰ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਯਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਪੁੱਤ੍ਰਾ, ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'

ਯੇਨ ਤ੍ਵਾਮਾਵਿਸ਼ਤ੍ਕ੍ਰੋਧੋ ਧਰ੍ਮ੍ਮਜ੍ਞਂ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਮ੍। ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਮੇਤਨ੍ਮਿਥ੍ਯਾ ਤੁ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਂ ਮਾਤੁਰ੍ਵਚਸ੍ਤਵ ।। ੨੨.

ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਗੁੱਸਾ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਦ ਤੂੰ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਝੂਠੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।

ਕृਮਯੋ ਮਾਂਸਮਾਦਾਯ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੁ ਮਹੀਂ ਤਵ। ਤਤਃ ਪਾਦਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਪੁਨਃ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਸੁਖਮ੍ ।। ੨੨.

ਕੀੜੇ ਤੇਰਾ ਮਾਸ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾਣਗੇ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।

ਕृਤਮੇਵਂ ਵਚਃ ਸਤ੍ਯਂ ਮਾਤੁਸ੍ਤਵ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਸ਼ਾਪਸ੍ਯ ਪਰਿਹਾਰੇਣ ਤ੍ਵਂ ਚ ਤ੍ਰਾਤਾ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ।। ੨੨.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਸ਼ਾਪ ਦੂਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵੀ ਬਚ ਜਾਵੇਂਗਾ।

ਆਦਿਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤਨਯੇषੁ ਵੈ। ਤੁਲ੍ਯੇष੍ਵਪ੍ਯਧਿਕਃ ਸ੍ਨੇਹ ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਤ੍ਵਯਾ ।। ੨੨.

ਪਰ ਆਦਿਤ ਨੇ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਜਦ ਤੇਰੇ ਸਭ ਬੱਚੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਇਕ ਵਲੋਂ ਹੀ ਵਧ ਪਿਆਰ ਕਿਉਂ ਕਰਦੀ ਹੈਂ?'

ਸਾ ਤਤ੍ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੀ ਵੈ ਨਾਚਚਕ੍ਸ਼ੇ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ। ਆਤ੍ਮਨਾ ਸ ਸਮਾਧਾਯ ਯੋਗਨ੍ਤਥ੍ਯਮਪਸ਼੍ਯਤ ।। ੨੨.

ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਦੱਸਿਆ; ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਜੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸੱਚਾਈ ਵੇਖ ਲਈ।

ਤਾਂ ਸ਼ਪ੍ਤੁਕਾਮੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਨਾਸ਼ਾਯ ਕੁਪਿਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਸਾ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਮਾਚਚਕ੍ਸ਼ੇ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ।। ੨੨.

ਭਗਵਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ; ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਸੱਚਾਈ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।

ਵਿਵਸ੍ਵਾਨਥ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਵष੍ਟਾਰਮਭ੍ਯਯਾਤ੍। ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਤੁ ਤਂ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਮਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵਸੁਮ੍ ।। ੨੨.

ਫਿਰ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤਵਸ਼ਟਰ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ; ਤੇ ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਨਿਰ੍ਦ੍ਦਗ੍ਧੁਕਾਮਂ ਰੋषੇਣ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਾਮਾਸ ਵੈ ਸ਼ਨੈਃ। ਤਵਾਤਿਤੇਜਸਾ ਯੁਕ੍ਤਮਿਦਂ ਰੂਪਂ ਨ ਸ਼ੋਭਤੇ ।। ੨੨.

ਉਹਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਸਾੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸਨੂੰ ਮਨਾਇਆ, 'ਤੇਰਾ ਇਹ ਰੂਪ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਸੋਭਦਾ ਨਹੀਂ।'

ਅਸਹਨ੍ਤੀ ਤੁ ਤਤ੍ ਸਂਜ੍ਞਾ ਵਨੇ ਚਰਤਿ ਸ਼ਾਦ੍ਵਲੇ। ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਤਾਂ ਭਵਾਨਦ੍ਯ ਸ੍ਵਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਭਚਾਰਿਣੀਮ੍ ।। ੨੨.

ਉਹ ਸੰਜਨਾ ਇਹ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ ਤੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਹੈ; ਅੱਜ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ।

ਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯਾਂ ਯੌਵਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਂ ਯੋਗਮਾਸ੍ਥਾਯ ਗੋਪਤੇ। ਅਨੁਕੂਲਂ ਭਵੇਦੇਵਂ ਯਦਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਮਯੋ ਮਤਃ ।। ੨੨.

ਜੋ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਸਲਾਹਯੋਗ ਹੈ, ਜੋਗ ਅਪਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੇ ਗੋਪਾਲ, ਜੇ ਸਮਾਂ ਠੀਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ।

ਰੂਪਂ ਵਿਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਦਨ੍ਤੇ ਆਦ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਰਿਨ੍ਦਮ। ਰੂਪਂ ਵਿਵਸ੍ਵਤਸ੍ਤ੍ਵਾਸੀਤ੍ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ੍ਤਥਾ ।। ੨੨.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਮੁਢਲਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੂਪ ਬਦਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ; ਵਿਵਸਵਾਨ ਦਾ ਰੂਪ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ, ਉੱਤੇ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਸੀ।

ਤੇਨਾਸੌ ਵ੍ਰੀਡਿਤੋ ਦੇਵੋ ਰੂਪੇਣ ਤੁ ਦਿਵਸ੍ਪਤਿਃ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਸ ਚਕ੍ਰਂ ਤੁ ਬਹੁਮੇਨੇ ਮਹਾਤਪਾਃ ।। ੨੨.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦਿਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਹੋਏ; ਇਸ ਲਈ, ਤਵਸ਼ਟਰ ਮਹਾਂਤਪਸੀ ਨੇ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ।

ਅਨੁਜ੍ਞਾਤਸ੍ਤਤਸ੍ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਰੂਪਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਨਾਯ ਤੁ। ਤਤੋऽਭ੍ਯੁਪਗਮਾਤ੍ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਯ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ।। ੨੨.

ਫਿਰ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਤਵਸ਼ਟਰ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਵਸ਼ਟਰ ਮਾਰਤੰਡ ਵਿਵਸਵਾਨ ਕੋਲ ਗਿਆ।

ਭ੍ਰਮਿਮਾਰੋਪ੍ਯ ਤਤ੍ਤੇਜਃ ਸ਼ਾਤਯਾਮਾਸ ਤਸ੍ਯ ਵੈ। ਤਤ੍ਤੁ ਨਿਰ੍ਭਾਸਿਤਨ੍ਤੇਜਸ੍ਤੇਜਸਾਪਹृਤੇਨ ਤੁ ।। ੨੨.

ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਯੰਤਰ ਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਤੇਜ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਤੇ ਉਹ ਚਮਕ, ਜੋ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਈ।

ਕਾਨ੍ਤਾਤ੍ ਕਾਨ੍ਤਤਰਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਸ਼ੁਭਂ ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇ ਤਤਃ। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਯੋਗਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸ੍ਵਾਮ੍ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਵਡਵਾਂ ਤਥਾ ।। ੨੨.

ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਸੋਹਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਘਰਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੋੜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ।

ਅਦृਸ਼੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਤੇਜਸਾ ਨਿਯਮੇਨ ਚ। ਅਸ਼੍ਵਰੂਪੇਣ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਤਾਂ ਮੁਖੇ ਸਮਭਾਵਯਤ੍ ।। ੨੨.

ਉਹ ਘੋੜੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਤੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।

ਮੈਥੁਨਾਯ ਵਿਚੇष੍ਟਨ੍ਤੀ ਪਰਪੁਂਸੋਪਸ਼ਙ੍ਕਯਾ। ਸਾ ਤਨ੍ਨਿਰਧਮਚ੍ਛੁਕ੍ਰਂ ਨਾਸਿਕਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ।। ੨੨.

ਉਹ, ਪਰਾਏ ਮਰਦ ਦੀ ਸ਼ੰਕਾ ਕਰਕੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਹਟਦੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਵਿਵਸਵਾਨ ਦਾ ਉਹ ਘਟੀਆ ਬੀਜ ਆਪਣੀ ਨੱਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।

ਦੇਵੌ ਤਸ੍ਮਾਦਜਾਯੇਤਾਮਸ਼੍ਵਿਨੌ ਭਿषਜਾਂ ਵਰੌ । ਨਾਸਤ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਦਸ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸ੍ਮृਤੌ ਦ੍ਵਾਵਸ਼੍ਵਿਨਾਵਿਤਿ ।। ੨੨.

ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਦੇਵਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ—ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਸਭ ਚੰਗੇ ਵੈਦ ਹਨ; ਉਹ ਨਾਸਤਯ ਅਤੇ ਦਸਰਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਯ ਸੁਤਾਵੇਤਾਵष੍ਟਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ। ਤਾਨ੍ਤੁ ਰੂਪੇਣ ਕਾਨ੍ਤੇਨ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ।। ੨੨.

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਠਵੇਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹਨ; ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਰਜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ।

ਸਾ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਤ੍ਤਦਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤੁਤੋष ਚ ਮੁਮੋਹ ਚ। ਯਮਸ੍ਤੁ ਤੇਨ ਸ਼ਾਪੇਨ ਭृਸ਼ਮ੍ਪੀਡਿਤਮਾਨਸਃ ।। ੨੨.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਘਰਵਾਲੀ ਨੇ ਉਹ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ; ਯਮ, ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਹੋਇਆ।