ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ ਕਸ਼੍ਯਪਾਜ੍ਜਜ੍ਞੇ ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣ੍ਯਾਂ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾऽਭਵਤ੍ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰੀ ਮਹਾਦੇਵੀ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ। ਸੁਰੇਣੁਰਿਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਪੁਨਃ ਸਂਜ੍ਞੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ।। ੨੨.

ਵਿਵਸਵਾਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਅਤੇ ਦਾਖ੍ਸ਼ਾਇਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਟਵਸ਼ਟਰ ਦੀ ਧੀ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੀ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਰੇਣੂ ਤੇ ਫਿਰ ਸੰਜ੍ਨਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।

ਸਾ ਤੁ ਭਾਰ੍ਯਾ ਭਗਵਤੋ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਯਾਤਿਤੇਜਸਃ। ਨਾਤੁष੍ਯਦ੍ਭਰ੍ਤृਰੂਪੇਣ ਰੂਪਯੌਵਨਸ਼ਾਲਿਨੀ ।। ੨੨.

ਉਹ ਮਹਾਂ ਤੇਜਸਵੀ ਮਾਰਤੰਡ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਆਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਹਿ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਯ ਹਿ ਤੇਜਸਾ। ਗੋਤ੍ਰੇषੁ ਪ੍ਰਤਿਰੁਦ੍ਧਂ ਵੈ ਨਾਤਿ ਕਾਨ੍ਤਮਿਵਾਭਵਤ੍ ।। ੨੨.

ਆਦਿਤਿਆ, ਮਾਰਤੰਡ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਨਮੋਹਕ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਨ ਖਲ੍ਵਯਂ ਮृਤੋ ਹ੍ਯਣ੍ਡੇ ਇਤਿ ਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ਤਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਅਜ੍ਞਾਨਃ ਕਸ਼੍ਯਪਃ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡ ਇਤਿ ਚੋਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੨.

ਪਿਓ ਨੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਅੰਡੇ ਵਿਚ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ।' ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੇ ਮੋਹ ਕਰਕੇ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਤੰਡ ਆਖਿਆ।

ਤੇਜਸ੍ਤ੍ਵਭ੍ਯਧਿਕਂ ਤਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ। ਯੇਨਾਪਿ ਤਾਪਯਾਮਾਸ ਤ੍ਰੀਲ੍ਲੋਁਕਾਨ੍ ਕਸ਼੍ਯਪਾਤ੍ਮਜਃ ।। ੨੨.

ਵਿਵਸਵਾਨ ਦਾ ਤੇਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।

ਤ੍ਰੀਣ੍ਯਪਤ੍ਯਾਨਿ ਸਂਜ੍ਞਾਯਾਂ ਜਨਯਾਮਾਸ ਵੈ ਰਵਿਃ । ਦ੍ਵੌ ਸੁਤੌ ਤੁ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੌ ਕਨ੍ਯਾਂ ਕਾਲਿਨ੍ਦਿਮੇਵ ਚ ।। ੨੨.

ਰਵੀ ਨੇ ਸੰਜ੍ਨਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਜਨਮਾਏ: ਦੋ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਕਾਲਿੰਦੀ।

ਮਨੁਰ੍ਵਿਵਸ੍ਵਤੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦੇਵਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ। ਤਤੋ ਯਮੋ ਯਮੀ ਚੈਵ ਯਮਜੌ ਸਂਬਭੂਵਤੁਃ ।। ੨੨.

ਮਨੂ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਯਮ ਅਤੇ ਯਮੀ, ਦੋਵੇਂ ਜੁੜਵਾ, ਜਨਮੇ।

ਸ਼ਾਨ੍ਤਵਰ੍ਣਨ੍ਤੁ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ। ਅਸਹਨ੍ਤੀ ਸ੍ਵਕਾਂ ਜਾਯਾਂ ਸਵਰ੍ਣਾਂ ਨਿਰ੍ਮਮੇ ਪੁਨਃ ।। ੨੨.

ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੀ ਹੋਸ਼ ਉੱਡ ਗਈ। ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਣ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸਵਰਣਾ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।

ਮਹੀਮਯੀ ਤੁ ਸਾ ਨਾਰੀ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਛਾਯਾਸਮੁਦ੍ਗਤਾ। ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਯਤਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਸਂਜ੍ਞਾਮਭਾषਤ ।। ੨੨.

ਉਹ ਮਹਿਲਾ, ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠੀ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

ਵਦਸ੍ਵ ਕਿਂ ਮਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਤਾਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਅਹਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਭਦ੍ਰਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਮੇਵ ਭਵਨਂ ਪਿਤੁਃ ।। ੨੨.

ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?' ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੇਰੀ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ।'

ਤ੍ਵਯੇਹ ਭਵਨੇ ਮਹ੍ਯਂ ਵਸ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ਙ੍ਕਯਾ। ਇਮੌ ਚ ਬਾਲਕੌ ਮਹ੍ਯਂ ਕਨ੍ਯਾ ਚ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ ।। ੨੨.

'ਤੂੰ ਇੱਥੇ, ਮੇਰੀ ਥਾਂ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਰਹੀਂ। ਇਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਮੇਰੀ ਸੋਹਣੀ ਧੀ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਹਨ।'

ਭਰ੍ਤ੍ਰੇ ਵੈ ਨੈਵਮਾਖ੍ਯੇਯਮਿਦਂ ਭਗਵਤੇ ਤ੍ਵਯਾ। ਏਵਮੁਕ੍ਤਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਸਂਜ੍ਞਾਯਾਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵੀ ਤੁ ਸਾ ।। ੨੨.

'ਇਹ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਪਤੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਦੱਸੀਂ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਔਰਤ ਨੇ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਆਕਾਸ਼ਗ੍ਰਹਣਾਦ੍ਦੇਵਿ ਆਸ਼ਯਂ ਨੈਵ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍। ਆਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਮਤਂ ਤੁਭ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛ ਦੇਵਿ ਸ੍ਵਮਾਲਯਮ੍ ।। ੨੨.

'ਦੇਵੀ, ਅਸਮਾਨ ਫੜ ਕੇ ਕੋਈ ਮਨਜ਼ਿਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਲਵਾਂਗੀ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੀ ਜਾ, ਦੇਵੀ।'

ਸਮਾਧਾਯ ਚ ਤਾਂ ਸਂਜ੍ਞਾ ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਤਯਾ ਚ ਸਾ। ਤ੍ਵष੍ਟੁਃ ਸਮੀਪਮਗਮਦ੍ਵ੍ਰੀਡਿਤੇਵ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ ।। ੨੨.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਸੰਜਨਾ, ਉਸ ਵਲੋਂ ਆਖੀ ਗਈ, ਸ਼ਰਮੀਂਦੀ ਹੋ ਕੇ ਤਵਸ਼ਟਾ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ।

ਪਿਤਾ ਤਾਮਾਗਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਸਂਜ੍ਞਾਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਭਰ੍ਤੁਃ ਸਮੀਪਂ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਮਾ ਜੁਗੁਪ੍ਸ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ ।। ੨੨.

ਉਸਦੇ ਪਿਉ ਨੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਘਟੀਆ ਨਾ ਸਮਝ।'

ਸੈਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤਦਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਨਿਯੁਕ੍ਤਾ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ। ਵਰ੍षਾਣਾਨ੍ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਂ ਵੈ ਵਸਤਿ ਸ੍ਮ ਪਿਤੁਰ੍ਗृਹੇ ।। ੨੨.

ਪਿਉ ਵਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਣ ਤੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪਿਉ ਦੇ ਘਰ ਰਹੀ।

ਭਰ੍ਤੁਃ ਸਮੀਪਂ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਨਿਯੁਕ੍ਤਾ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ। ਅਗਮਦ੍ਵਡਵਾ ਭੂਤ੍ਵਾਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਰੂਪਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾ। ਉਤ੍ਤਰਾਨ੍ ਸਾ ਕੁਰੂਨ੍ ਗਤ੍ਵਾ ਤृਣਾਨ੍ਯਥ ਚਚਾਰ ਸਾ ।। ੨੨.

ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪਤੀ ਕੋਲ ਜਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਘੋੜੀ ਬਣ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਲੁਕਾ ਕੇ, ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਉਥੇ ਘਾਹ ਚਰੀ।

ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਨ੍ਤੁ ਸਂਜ੍ਞਾਯਾਂ ਸਂਜ੍ਞੇਯਮਿਤਿ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਤਾਮ੍। ਆਦਿਤ੍ਯੋ ਜਨਯਾਮਾਸ ਪੁਤ੍ਰਾਵਾਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਚਸੌ ।। ੨੨.

ਦੂਜੀ ਸੰਜਨਾ ਤੋਂ, ਇਹ ਸਮਝੋ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤੇਜ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।

ਪੂਰ੍ਵਜਸ੍ਯ ਮਨੋਸ੍ਤੁਲ੍ਯੌ ਸਾਦृਸ਼੍ਯੇਨ ਤੁ ਤੌ ਪ੍ਰਭੂ । ਸ਼੍ਰੁਤਸ਼੍ਰਵਂ ਤੁ ਧਰ੍ਮ੍ਮਜ੍ਞਂ ਸ਼੍ਰੁਤਕਰ੍ਮ੍ਮਾਣਮੇਵ ਚ ।। ੨੨.

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਮਨੂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦਿੱਖ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ ਸ਼੍ਰੁਤਸ਼੍ਰਵ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਦੂਜਾ ਸੀ ਸ਼੍ਰੁਤਕਰਮ।

ਸ਼੍ਰੁਤਸ਼੍ਰਵਾ ਮਨੁਃ ਸੋऽਪਿ ਸਾਵਰ੍ਣਿਰ੍ਵੈਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਸ਼੍ਰੁਤਕਰ੍ਮ੍ਮਾ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਗ੍ਰਹੋ ਵੈ ਯਃ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਃ ।। ੨੨.

ਸ਼੍ਰੁਤਸ਼੍ਰਵ ਹੀ ਮਨੂ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਾਵਰਣੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਸ਼੍ਰੁਤਕਰਮ ਨੂੰ ਸ਼ਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਨੋ।

ਮਨੁਰੇਵਾਭਵਤ੍ਸੋ ਵੈ ਸਾਵਰ੍ਣ੍ਯ ਇਤਿ ਬੁਧ੍ਯਤੇ। ਸਂਜ੍ਞਾ ਤੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵੀ ਸਾ ਵੈ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵੈ ਤਦਾ ।। ੨੨.

ਉਹ ਮਨੂ ਹੀ ਸਾਵਰਣੀ ਹੋਇਆ। ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਲ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਮੋਹ ਦਿਖਾਇਆ।

ਚਕਾਰਾਭ੍ਯਧਿਕਂ ਸ੍ਨੇਹਂ ਨ ਤਥਾ ਪੂਰ੍ਵਜੇषੁ ਵੈ। ਮਨੁਸ੍ਤਚ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਮਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਮਸ੍ਤਦ੍ਵੈ ਨ ਚਾਕ੍ਸ਼ਮਤ੍ ।। ੨੨.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਮੋਹ ਕੀਤਾ। ਮਨੂ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਹਿ ਲਿਆ, ਪਰ ਯਮ ਨੇ ਨਹੀਂ ਸਹਿਆ।

ਬਹੁਸ਼ੋ ਯਸ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਸਾਪਤ੍ਨ੍ਯਾਦਤਿਦੁਃਖਿਤਃ। ਤਾਂ ਵੈ ਰੋषਾਚ੍ਚ ਬਾਲ੍ਯਾਚ੍ਚ ਭਾਵਿਨੋऽਰ੍ਥਸ੍ਯ ਵੈ ਬਲਾਤ੍ ।। ੨੨.

ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੌਤ ਵਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਝਿੜਿਆ ਗਿਆ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ। ਗੁੱਸੇ, ਬਚਪਨ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਲੇਖ ਕਰਕੇ—

ਪਦਾ ਸਨ੍ਤਰ੍ਜਯਾਮਾਸ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਚੈਵ ਸ੍ਵਤੋ ਯਮਃ। ਸਾ ਸ਼ਸ਼ਾਵ ਤਤਃ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ ਸਵਰ੍ਣਾ ਜਨਨੀ ਯਮਮ੍ ।। ੨੨.

ਯਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਡਰਾਇਆ। ਫਿਰ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਸਵਰਣਾ ਮਾਂ ਨੇ ਯਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਪਦਾ ਤਰ੍ਜਯਸੇ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਿਤृਭਾਰ੍ਯਾਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਵੈष ਚਰਣਃ ਪਤਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੨੨.

'ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦੀ ਮਾਣਯੋਗ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਡਰਾਇਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ ਇਹ ਪੈਰ ਜ਼ਰੂਰ ਢੱਲ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'

ਯਮਸ੍ਤੁ ਤੇਨ ਸ਼ਾਪੇਨ ਭृਸ਼ਂ ਪੀਡਿਤਮਾਨਸਃ। ਮਨੁਨਾ ਸਹ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪਿਤੁਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਂ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍ ।। ੨੨.

ਯਮ, ਜੋ ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਮਨੂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ।

ਭृਸ਼ਂ ਸ਼ਾਪਭਯੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਃ ਸਂਜ੍ਞਾਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਵਿਨਿਰ੍ਜਿਤਃ। ਬਾਲ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਮੋਹਾਨ੍ਮਾਂ ਭਵਾਂਸ੍ਤ੍ਰਾਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੨੨.

ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਚਾਹੇ ਬਚਪਨ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਮੋਹ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਬਚਾਏ ਜਾਣ ਯੋਗ ਹਾਂ।

ਸ਼ਪ੍ਤੋऽਹਮਸ੍ਮਿਁਲ੍ਲੋਕੇਸ਼ ਜਨਨ੍ਯਾ ਤਪਤਾਂ ਵਰ। ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦੋ ਨਸ੍ਤ੍ਰਾਤੁਂ ਹ੍ਯੇਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਤੋ ਭਯਾਤ੍ ।। ੨੨.

ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਦੁੱਖੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਵੱਡੇ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਬਚਾਵੇ।

ਵਿਵਸ੍ਵਾਨੇਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਯਮਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵੈ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਅਸਂਸ਼ਯਂ ਪੁਤ੍ਰ ਮਹਦ੍ਭਵਿष੍ਯਂ ਤਤ੍ਰ ਕਾਰਣਮ੍ ।। ੨੨.

ਫਿਰ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਯਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਪੁੱਤ੍ਰਾ, ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'