ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਸੂਤ ਤਪਸਾ ਸਾ ਤੁ ਮਨੁਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ। ਯਮੌ ਪੁਨਰਸੂਤਾਸੌ ਯਮਞ੍ਚ ਯਮੁਨਾਞ੍ਚ ਹ ।। ੨੨.

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਮਨੂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਜੁੜਵਾ ਯਮ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ਸਾ ਤੁ ਗਤ੍ਵਾ ਕੁਰੂਨ੍ ਦੇਵੀ ਵਡਵਾਰੂਪਧਾਰਿਣੀ। ਸਵਿਤੁਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਵਰੂਪਸ੍ਯ ਨਾਸਿਕਾਭ੍ਯਾਂ ਤੁ ਤੌ ਸ੍ਮृਤੌ ।। ੨੨.

ਉਹ ਦੇਵੀ ਘੋੜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਚਲੀ ਗਈ। ਸਵੀਤ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਘੋੜਾ ਬਣ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਸੂਤ ਸਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਤ੍ਵਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇऽਸ਼੍ਵਿਨੌ ਕਿਲ। ਨਾਸਤ੍ਯਞ੍ਚੈਵ ਦਸ੍ਰਞ੍ਚ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾਵੁਭੌ ।। ੨੨.

ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਦੋਵਾਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕਮਾਰਾਂ—ਨਾਸਤਯ ਅਤੇ ਦਸਰਾ—ਜੋ ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ऋषਯ ਊਚੁਃ।। ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡ ਇਤ੍ਯੇष ਵਿਵਸ੍ਵਾਨੁਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ। ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਸਾऽਸ਼੍ਵਰੂਪਾ ਵੈ ਨਾਸਿਕਾਭ੍ਯਾਮਸੂਯਤ। ਏਤਦ੍ਵੇਦਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਬ੍ਰੂਹਿ ਪृਚ੍ਛਤਾਮ੍ ।। ੨੨.

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਮਾਰਤੰਡ ਕਿਉਂ ਆਖਦੇ ਹਨ? ਉਹ ਘੋੜੀ ਬਣ ਕੇ ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ? ਅਸੀਂ ਇਹ ਸੱਚ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਸਮਝਾਓ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ।। ਚਿਰੋਤ੍ਪਨ੍ਨਮਤਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਮਣ੍ਡਂ ਤ੍ਵष੍ਟ੍ਰਾ ਵਿਦਾਰਿਤਮ੍। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗਰ੍ਭਵਧਾਦ੍ਭੀਤਃ ਕਸ਼੍ਯਪੋ ਦੁਃਸ਼ਿਤੋऽਭਵਤ੍ ।। ੨੨.

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਅੰਡਾ ਟਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਫਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਦੇਖ ਕੇ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਡਰ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।

ਅਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਧਾਕृਤੇ ਤ੍ਵਣ੍ਡਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤ੍ਵष੍ਟਾਰਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਨੈਤਦਣ੍ਡਂ ਭਵਾਨ੍ਨੂਨਂ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭਵਾਨਘ ।। ੨੨.

ਜਦੋਂ ਅੰਡਾ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਟਵਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਅੰਡਾ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਮਾਰਤੰਡ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।'

ਨ ਖਲ੍ਵਯਂ ਮृਤੋऽਣ੍ਡੇ ਚ ਇਤਿ ਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ ਪਿਤਾऽਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਾਮਾਨ੍ਵਰ੍ਥਮੁਦਾਹਰਤ੍ ।। ੨੨.

ਪਿਓ ਨੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਅੰਡੇ ਵਿਚ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ।' ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਯਨ੍ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡੋ ਭਵੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪਿਤ੍ਰਾऽਣ੍ਡੇ ਵੈ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕृਤੇ। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਃ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞੈਰ੍ਵਿਭਾष੍ਯਤੇ ।। ੨੨.

ਜਦੋਂ ਪਿਓ ਨੇ ਅੰਡਾ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਮਾਰਤੰਡ ਹੈਂ,' ਇਸ ਲਈ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਜਾਣੂ ਲੋਕ ਮਾਰਤੰਡ ਆਖਦੇ ਹਨ।

ਤਤਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਯ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ। ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਸਵਿਤੁਃ ਸਂਜ੍ਞਾਭਾਰ੍ਯਾਯਾਨ੍ਤੁ ਤ੍ਰਯਂ ਪੁਰਾ ।। ੨੨.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਮਾਰਤੰਡ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਪਹਿਲਾਂ, ਸਵੀਤ੍ਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੰਜ੍ਨਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।

ਮਨੁਰ੍ਯਵੀਯਾਨ੍ ਸਾਵਰ੍ਣਿਃ ਸਂਜ੍ਞਾਯਾਞ੍ਚ ਤਥਾਸ਼੍ਵਿਨੌ। ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤੈਤੇ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੨੨.

ਮਨੂ, ਉਸ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸਾਵਰਣੀ, ਸੰਜ੍ਨਾ ਤੋਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕਮਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ—ਇਹ ਸੱਤੋਂ ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ ਕਸ਼੍ਯਪਾਜ੍ਜਜ੍ਞੇ ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣ੍ਯਾਂ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾऽਭਵਤ੍ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰੀ ਮਹਾਦੇਵੀ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ। ਸੁਰੇਣੁਰਿਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਪੁਨਃ ਸਂਜ੍ਞੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ।। ੨੨.

ਵਿਵਸਵਾਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਅਤੇ ਦਾਖ੍ਸ਼ਾਇਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਟਵਸ਼ਟਰ ਦੀ ਧੀ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੀ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਰੇਣੂ ਤੇ ਫਿਰ ਸੰਜ੍ਨਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।

ਸਾ ਤੁ ਭਾਰ੍ਯਾ ਭਗਵਤੋ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਯਾਤਿਤੇਜਸਃ। ਨਾਤੁष੍ਯਦ੍ਭਰ੍ਤृਰੂਪੇਣ ਰੂਪਯੌਵਨਸ਼ਾਲਿਨੀ ।। ੨੨.

ਉਹ ਮਹਾਂ ਤੇਜਸਵੀ ਮਾਰਤੰਡ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਆਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਹਿ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਯ ਹਿ ਤੇਜਸਾ। ਗੋਤ੍ਰੇषੁ ਪ੍ਰਤਿਰੁਦ੍ਧਂ ਵੈ ਨਾਤਿ ਕਾਨ੍ਤਮਿਵਾਭਵਤ੍ ।। ੨੨.

ਆਦਿਤਿਆ, ਮਾਰਤੰਡ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਨਮੋਹਕ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਨ ਖਲ੍ਵਯਂ ਮृਤੋ ਹ੍ਯਣ੍ਡੇ ਇਤਿ ਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ਤਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਅਜ੍ਞਾਨਃ ਕਸ਼੍ਯਪਃ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡ ਇਤਿ ਚੋਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੨.

ਪਿਓ ਨੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਅੰਡੇ ਵਿਚ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ।' ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੇ ਮੋਹ ਕਰਕੇ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਤੰਡ ਆਖਿਆ।

ਤੇਜਸ੍ਤ੍ਵਭ੍ਯਧਿਕਂ ਤਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ। ਯੇਨਾਪਿ ਤਾਪਯਾਮਾਸ ਤ੍ਰੀਲ੍ਲੋਁਕਾਨ੍ ਕਸ਼੍ਯਪਾਤ੍ਮਜਃ ।। ੨੨.

ਵਿਵਸਵਾਨ ਦਾ ਤੇਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।

ਤ੍ਰੀਣ੍ਯਪਤ੍ਯਾਨਿ ਸਂਜ੍ਞਾਯਾਂ ਜਨਯਾਮਾਸ ਵੈ ਰਵਿਃ । ਦ੍ਵੌ ਸੁਤੌ ਤੁ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੌ ਕਨ੍ਯਾਂ ਕਾਲਿਨ੍ਦਿਮੇਵ ਚ ।। ੨੨.

ਰਵੀ ਨੇ ਸੰਜ੍ਨਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਜਨਮਾਏ: ਦੋ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਕਾਲਿੰਦੀ।

ਮਨੁਰ੍ਵਿਵਸ੍ਵਤੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦੇਵਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ। ਤਤੋ ਯਮੋ ਯਮੀ ਚੈਵ ਯਮਜੌ ਸਂਬਭੂਵਤੁਃ ।। ੨੨.

ਮਨੂ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਯਮ ਅਤੇ ਯਮੀ, ਦੋਵੇਂ ਜੁੜਵਾ, ਜਨਮੇ।

ਸ਼ਾਨ੍ਤਵਰ੍ਣਨ੍ਤੁ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ। ਅਸਹਨ੍ਤੀ ਸ੍ਵਕਾਂ ਜਾਯਾਂ ਸਵਰ੍ਣਾਂ ਨਿਰ੍ਮਮੇ ਪੁਨਃ ।। ੨੨.

ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੀ ਹੋਸ਼ ਉੱਡ ਗਈ। ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਣ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸਵਰਣਾ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।

ਮਹੀਮਯੀ ਤੁ ਸਾ ਨਾਰੀ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਛਾਯਾਸਮੁਦ੍ਗਤਾ। ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਯਤਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਸਂਜ੍ਞਾਮਭਾषਤ ।। ੨੨.

ਉਹ ਮਹਿਲਾ, ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠੀ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

ਵਦਸ੍ਵ ਕਿਂ ਮਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਤਾਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਅਹਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਭਦ੍ਰਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਮੇਵ ਭਵਨਂ ਪਿਤੁਃ ।। ੨੨.

ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?' ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੇਰੀ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ।'

ਤ੍ਵਯੇਹ ਭਵਨੇ ਮਹ੍ਯਂ ਵਸ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ਙ੍ਕਯਾ। ਇਮੌ ਚ ਬਾਲਕੌ ਮਹ੍ਯਂ ਕਨ੍ਯਾ ਚ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ ।। ੨੨.

'ਤੂੰ ਇੱਥੇ, ਮੇਰੀ ਥਾਂ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਰਹੀਂ। ਇਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਮੇਰੀ ਸੋਹਣੀ ਧੀ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਹਨ।'

ਭਰ੍ਤ੍ਰੇ ਵੈ ਨੈਵਮਾਖ੍ਯੇਯਮਿਦਂ ਭਗਵਤੇ ਤ੍ਵਯਾ। ਏਵਮੁਕ੍ਤਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਸਂਜ੍ਞਾਯਾਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵੀ ਤੁ ਸਾ ।। ੨੨.

'ਇਹ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਪਤੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਦੱਸੀਂ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਔਰਤ ਨੇ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਆਕਾਸ਼ਗ੍ਰਹਣਾਦ੍ਦੇਵਿ ਆਸ਼ਯਂ ਨੈਵ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍। ਆਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਮਤਂ ਤੁਭ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛ ਦੇਵਿ ਸ੍ਵਮਾਲਯਮ੍ ।। ੨੨.

'ਦੇਵੀ, ਅਸਮਾਨ ਫੜ ਕੇ ਕੋਈ ਮਨਜ਼ਿਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਲਵਾਂਗੀ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੀ ਜਾ, ਦੇਵੀ।'

ਸਮਾਧਾਯ ਚ ਤਾਂ ਸਂਜ੍ਞਾ ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਤਯਾ ਚ ਸਾ। ਤ੍ਵष੍ਟੁਃ ਸਮੀਪਮਗਮਦ੍ਵ੍ਰੀਡਿਤੇਵ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ ।। ੨੨.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਸੰਜਨਾ, ਉਸ ਵਲੋਂ ਆਖੀ ਗਈ, ਸ਼ਰਮੀਂਦੀ ਹੋ ਕੇ ਤਵਸ਼ਟਾ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ।

ਪਿਤਾ ਤਾਮਾਗਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਸਂਜ੍ਞਾਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਭਰ੍ਤੁਃ ਸਮੀਪਂ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਮਾ ਜੁਗੁਪ੍ਸ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ ।। ੨੨.

ਉਸਦੇ ਪਿਉ ਨੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਘਟੀਆ ਨਾ ਸਮਝ।'

ਸੈਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤਦਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਨਿਯੁਕ੍ਤਾ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ। ਵਰ੍षਾਣਾਨ੍ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਂ ਵੈ ਵਸਤਿ ਸ੍ਮ ਪਿਤੁਰ੍ਗृਹੇ ।। ੨੨.

ਪਿਉ ਵਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਣ ਤੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪਿਉ ਦੇ ਘਰ ਰਹੀ।

ਭਰ੍ਤੁਃ ਸਮੀਪਂ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਨਿਯੁਕ੍ਤਾ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ। ਅਗਮਦ੍ਵਡਵਾ ਭੂਤ੍ਵਾਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਰੂਪਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾ। ਉਤ੍ਤਰਾਨ੍ ਸਾ ਕੁਰੂਨ੍ ਗਤ੍ਵਾ ਤृਣਾਨ੍ਯਥ ਚਚਾਰ ਸਾ ।। ੨੨.

ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪਤੀ ਕੋਲ ਜਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਘੋੜੀ ਬਣ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਲੁਕਾ ਕੇ, ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਉਥੇ ਘਾਹ ਚਰੀ।

ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਨ੍ਤੁ ਸਂਜ੍ਞਾਯਾਂ ਸਂਜ੍ਞੇਯਮਿਤਿ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਤਾਮ੍। ਆਦਿਤ੍ਯੋ ਜਨਯਾਮਾਸ ਪੁਤ੍ਰਾਵਾਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਚਸੌ ।। ੨੨.

ਦੂਜੀ ਸੰਜਨਾ ਤੋਂ, ਇਹ ਸਮਝੋ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤੇਜ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।

ਪੂਰ੍ਵਜਸ੍ਯ ਮਨੋਸ੍ਤੁਲ੍ਯੌ ਸਾਦृਸ਼੍ਯੇਨ ਤੁ ਤੌ ਪ੍ਰਭੂ । ਸ਼੍ਰੁਤਸ਼੍ਰਵਂ ਤੁ ਧਰ੍ਮ੍ਮਜ੍ਞਂ ਸ਼੍ਰੁਤਕਰ੍ਮ੍ਮਾਣਮੇਵ ਚ ।। ੨੨.

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਮਨੂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦਿੱਖ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ ਸ਼੍ਰੁਤਸ਼੍ਰਵ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਦੂਜਾ ਸੀ ਸ਼੍ਰੁਤਕਰਮ।