ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਜ੍ਞਾਨ੍ ਵੇਦਾਂਸ੍ਤਥਾ ਕਾਮਾਞ੍ਜ੍ਞਾਨਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ। ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਾਯੁਃ ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪਿਤृਭਕ੍ਤੋ ਧਨਾਨਿ ਚ ।। ੨੧.

ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਯਜਨਾ, ਵੇਦ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪੁੱਤਰ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਧਨ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਯਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਲ੍ਪਂ ਵੈ ਪਸ਼੍ਚਿਮਂ ਨਿਯਤਂ ਪਠੇਤ੍। ਸਰ੍ਵਾਪ੍ਯੇਤਾਨ੍ਯਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤੀਰ੍ਥੇ ਦਾਨਫਲਾਨਿ ਚ ।। ੨੧.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੀ ਆਖਰੀ ਵਿਧੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਸਾਰੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦੇ ਫਲ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਪਾਵਨਸ਼੍ਚੈਵ ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਮਗ੍ਰਭੁਗ੍ ਭਵੇਤ੍। ਅਧ੍ਯਾਪ੍ਯ ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੨੧.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੰਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਾਨਨ੍ਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਸ਼੍ਨੁਤੇ। ਅਨਸੂਯੋ ਜਿਤਕ੍ਰੋਧੋ ਲੋਭਮੋਹਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ ।। ੨੧.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਅਨੰਤ ਕਥਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁੱਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ।

ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਚ ਫਲਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਦਾਨਾਦੀਨਾਂ ਤਥੈਵ ਚ। ਮੋਕ੍ਸ਼ੋਪਾਯੋ ਹ੍ਯਯਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋਪਾਯੋ ਹ੍ਯਯਂ ਪਰਃ । ਇਹ ਚਾਪਿ ਪਰਾ ਤੁष੍ਟਿਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਯਤ੍ਨਤਃ ।। ੨੧.

ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਆਦਿ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫਲ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਰਗ ਪਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਮਂ ਵਿਧਿਂ ਯੋ ਹਿ ਪਠੇਦਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ ਸਮਾਹਿਤਃ ਸਂਸਦਿ ਪਰ੍ਵਸਨ੍ਧਿषੁ । ਅਪਤ੍ਯਭਾਗ੍ਭਵਤਿ ਪਰੇਣ ਤੇਜਸਾ ਦਿਵੌ ਕਸਾਂ ਸ ਵ੍ਰਜਤੇ ਸਲੋਕਤਾਮ੍ ।। ੨੧.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਵਿਧੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਸੰਧੀ ਤੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਜੋਤਿ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯੇਨ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਯਂ ਕਲ੍ਪੋ ਨਮਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵੇ। ਮਹਾਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਦਾ ਚ ਪ੍ਰਣਤੋ ਹ੍ਯਹਮ੍ ।। ੨੧.

ਜਿਸ ਸਵੈਭੂ ਨੇ ਇਹ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇਪਿਤਰ ਸ੍ਤਾਤ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਦੇਵਤਾਃ। ਸਪ੍ਤਸ੍ਵੇਤੇषੁ ਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਪਿਤਰੋऽਵ੍ਯਥਾਃ ।। ੨੧.

ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਪਿਤਰ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਤੋਂ ਪਿਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸੁਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਚੈਵ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਆਦ੍ਯੋ ਗਣਸ੍ਤੁ ਯੋਗਾਨਾਂ ਸ ਨਿਤ੍ਯੋ ਯੋਗਵਰ੍ਦ੍ਧਨਃ ।। ੨੧.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਗਰੁੱਪ ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਤੁ ਤृਤੀਯੋ ਦੇਵਤਾऽਰਿਣਾਮ੍। ਸ਼ੇषਾਸ੍ਤੁ ਵਰ੍ਣਿਨਾਂ ਜ੍ਞੇਯਾ ਇਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ।। ੨੧.

ਦੂਜਾ ਗਰੁੱਪ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਹੈ, ਤੀਜਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵਰਣਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਦੇਵਾਸ੍ਤ੍ਵੇਤਾਨ੍ ਯਜਨ੍ਤੇ ਵੈ ਸਰ੍ਵੇष੍ਵੇਤੇष੍ਵਵਸ੍ਥਿਤਾਃ। ਆਸ਼੍ਰਮਾਸ੍ਤੁ ਯਜਨ੍ਤ੍ਯੇਤਾਂਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੁ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ।। ੨੧.

ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਅਤੇ ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਯਜਨ੍ਤ੍ਯੇਤਾਂਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੁ ਯਥਾਵਿਧਿ। ਤਥਾ ਸਙ੍ਕਰਜਾਤਾਸ਼੍ਚ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾਸ਼੍ਚੈਵ ਯਜਨ੍ਤਿ ਵੈ ।। ੨੧.

ਚਾਰੇ ਵਰਗ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪਿਤॄਂਸ਼੍ਚ ਯੋ ਯਜੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਿਤਰਃ ਪੂਜਯਨ੍ਤਿ ਤਮ੍। ਪਿਤਰਃ ਪੁष੍ਠਿਕਾਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਕਾਮਸ੍ਯ ਵਾ ਪੁਨਃ। ਪੁष੍ਠਿਂ ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਚ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਿਤਾਮਹਾਃ ।। ੨੧.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਰ ਉਸਦੀ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਵਾਧੂ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਾਮਹ ਉਸਨੂੰ ਵਾਧੂ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁਰਗ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਾਦਪਿ ਸੂਨੋਃ ਪਿਤृਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ। ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਹਿ ਪਿਤਰਃ ਪੂਰ੍ਵਮਾਪ੍ਯਾਯਨਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।। ੨੧.

ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ ਪਿਉ ਲਈ ਜੋ ਕਰਤੱਬ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਉ-ਪੁਰਖ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹਨ।

ਨ ਹਿ ਯੋਗਗਤਿਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚ ਪਰਾ ਗਤਿਃ। ਤਪਸਾ ਵਿਪ੍ਰਕृष੍ਟੇਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਮਾਂਸਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ।। ੨੧.

ਨਾ ਤਾਂ ਜੋਗ ਦੀ ਸੁਖਮ ਰਹਿ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰਾਹ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਿਉ-ਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਜ਼ਿਲ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਸ ਦੇ ਅੱਖ ਨਾਲ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਰਾਜਤਂ ਪਾਤ੍ਰਮਥਵਾ ਰਜਤਾਨ੍ਵਿਤਮ੍। ਪਾਵਨਂ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਮਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪਿਤृਭਿਃ ਸਹ ।। ੨੧.

ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪਾਤਰ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪਾਤਰ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਉ-ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।

ਯੇषਾਂ ਦਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਿਣ੍ਡਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ ਬਾਨ੍ਧਵਾ ਨਾਮਗੋਤ੍ਰਤਃ। ਭੂਮੌ ਕੁਸ਼ੋਤ੍ਤਰਾਯਾਞ੍ਚ ਅਪਸਵ੍ਯਵਿਧਾਨਤਃ ।। ੨੧.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਨਾਂ ਤੇ ਗੋਤ ਸਮੇਤ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੁਸ਼ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਾਸ੍ਤੇ ਪਿਣ੍ਡਾਃ ਪ੍ਰੀਣਨ੍ਤਿ ਵੈ ਪਿਤॄਨ੍। ਯਦਾਹਾਰੋ ਭਵੇਜ੍ਜਨ੍ਤੁਰਾਹਾਰਃ ਸੋऽਸ੍ਯ ਜਾਯਤੇ ।। ੨੧.

ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਪਿੰਡ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਉਹ ਪਿਉ-ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿੰਨਾ ਭੋਜਨ ਜੀਵ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸਦਾ ਆਹਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਥਾ ਗੋष੍ਠੇ ਪ੍ਰਨष੍ਟਾਂ ਵੈ ਵਤ੍ਸੋ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਮਾਤਰਮ੍ । ਤਥਾ ਤਂ ਨਯਤੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਯਤ੍ਰਾਵਤਿष੍ਠਤੇ ।। ੨੧.

ਜਿਵੇਂ ਵੱਛਾ ਗੋਸ਼ਾਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਖੋਈ ਹੋਈ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਉਸ ਥਾਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਮਾਨ ਗੋਤ੍ਰਂ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਦਤ੍ਤਮਨ੍ਨਂ ਨਯਨ੍ਤਿ ਤਮ੍। ਅਪਿ ਯੋਨਿਸ਼ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਂ ਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਸ੍ਤਾਨਨੁਗਚ੍ਛਤਿ ।। ੨੧.

ਆਦਰ, ਗੋਤ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ, ਨਾਲ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ, ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਸੌ ਜਨਮ ਵੀ ਲੈ ਲਵੇ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਏਵਮੇषਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਸਂਸ੍ਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ । ਪਿਤॄਣਾਮਾਦਿਸਰ੍ਗਸ੍ਤੁ ਲੋਕਾਨਾਮਕ੍ਸ਼ਯਾਰ੍ਥਿਨਾਮ੍ ।। ੨੧.

ਇਹ ਸਾਰੀ ਵੱਧੀਆ ਰੀਤ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹੀ ਬਣਾਈ ਸੀ—ਪਿਉ-ਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ, ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜੋ ਅਮਰਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਪਿਤਰੋ ਦੇਵਾ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰਃ ਪੁਨਃ। ਦੌਹਿਤ੍ਰਾ ਯਜਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਮਯਾऽਨਘਾਃ ।। ੨੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਉ-ਪੁਰਖ ਹੀ ਦੇਵਤੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਫਿਰ ਪਿਉ-ਪੁਰਖ ਹਨ। ਯਜਮਾਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੌਹਿਤਰੇ ਵੀ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤੋ।

ਲੋਕਾ ਦੁਹਿਤਰਸ਼੍ਚੈਵ ਦੌਹਿਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਸੁਤਾਸ੍ਤਥਾ। ਦਾਨਾਨਿ ਸਹ ਸ਼ੌਚੇਨ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ ।। ੨੧.

ਲੋਕ, ਧੀਆਂ, ਦੌਹਿਤਰੇ, ਪੁੱਤਰ, ਦਾਨ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਤੀਰਥ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫਲ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੀ ਮੈਂ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਅਕ੍ਸ਼ਯਤ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਜਾਸ਼੍ਚੈਵ ਯਾਯਾਵਰਵਿਧਿਸ੍ਤਥਾ । ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਯਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਪੁਰਾ ।। ੨੧.

ਅਮਰਤਾ, ਦੁਜਾਤੀ ਤੇ ਯਾਤਰੀ ਰੀਤ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ।

ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚ।। ਇਤ੍ਯੇਤਦਙ੍ਗਿਰਾਃ ਪ੍ਰਾਹ ऋषੀਣਾਂ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਤਾਂ ਤਦਾ। ਪृष੍ਟਸ੍ਤੁ ਸਂਸ਼ਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਪ੍ਰਾਹ ਸਂਸਦਿ ।। ੨੧.

ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗਿਰਸ ਨੇ ਉਹ ਸਮਾਂ, ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ, ਦੱਸਿਆ। ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਸਭ ਸੰਦੇਹ ਪਿਉ-ਪੁਰਖਾਂ ਬਾਰੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

ਸਤ੍ਰੇ ਵੈ ਵਿਤਤੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਦਾ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਿਕੇ । ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਗृਹਪਤਿਰ੍ਹ੍ਯਾਸੀਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵੈ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੨੧.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਯਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਚੱਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ।

ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ਼ਤਾਨ੍ਯਂ ਚ ਤਤ੍ਰੋਪੇਤਾ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ। ਸ਼੍ਲੋਕਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਪੁਰਾ ਗੀਤਾ ऋषਿਭਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਭਿਃ ।। ੨੧.

ਉਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਲੋਕ ਗਾਏ।

ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਯ ਤਦਾ ਸਤ੍ਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ। ਤਤ੍ਰੈਵ ਜਾਤਮਤ੍ਯੁਗ੍ਰਂ ਪਿਤॄਣਾਮਕ੍ਸ਼ਯਾਰ੍ਥਿਨਾ। ਲੋਕਾਨਾਂ ਚ ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪਰਮੇष੍ਟਿਨਾ ।। ੨੧.

ਉਸ ਯਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਦীক্ষਿਤ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਹੀ ਪਿਉ-ਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰ ਹੋਣ ਦੀ ਤੀਬਰ ਇੱਛਾ ਜਾਗੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ।। ਏਵਂ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪृष੍ਟਃ ਪੁਤ੍ਰ੍ਤ੍ਰੇਣ ਧੀਮਤਾ। ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਪਿਤृਵਂਸ਼ਨ੍ਤੁ ਯਤ੍ਤਦ੍ਵੈਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਅਤ ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੨੧.

ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਪਿਉ-ਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੱਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।