ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇਨ ਵਿਸ੍ਤਾਰੋ ਜ੍ਞੇਯਃ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषਸ੍ਯ ਤੁ । ਨ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਵਿਸ੍ਤਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤੁਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤੈਰਪਿ । ਪੁਨਰੁਕ੍ਤਬਹੁਤ੍ਵਾਤ੍ਤੁ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਵੈਕੁਲੇ ਕੁਲੇ

ਸਵਾਯੰਭੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵੀ; ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸਥਾਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਤृਤੀਯਸ੍ਤ੍ਵਥ ਪਰ੍ਯਾਯ ਔਤ੍ਤਮਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ । ਪਞ੍ਚ ਚੈਵ ਗਣਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤਾਨ੍ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਿਬੋਧਤ

ਹੁਣ ਤੀਜੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ, ਉੱਤਮ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪੰਜ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਸੁਧਾਮਾਨਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਵਸ਼ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਨਃ । ਪ੍ਰਤਰ੍ਦ੍ਦਨਾਃ ਸ਼ਿਵਾਃ ਸਤ੍ਯਾ ਗਣਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਸੁਧਾਮਾਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਤਰਦਨ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸਤਿਆ — ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਵੰਸ਼ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਤ੍ਯੋ ਧृਤਿਰ੍ਦਮੋ ਦਾਨ੍ਤਃ ਕ੍ਸ਼ਮਃ ਕ੍ਸ਼ਾਮੋ ਧृਤਿਃ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਈषੋਰ੍ਜਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਵਪੁष੍ਮਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ । ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਨਾਮਭਿਃ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਃ ਸੁਧਾਮਾਨਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਦਸ਼

ਸਤਿਆ, ਧ੍ਰਿਤੀ, ਦਮ, ਦਾਂਤ, ਕਸ਼ਮਾ, ਕਸ਼ਾਮਾ, ਧ੍ਰਿਤੀ, ਸ਼ੁਚੀ, ਈਸ਼ੋਰਜਾ, ਜੇਠਾ, ਵਪੁਸ਼ਮਾਨ — ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਨਾਮਾਂ ਵਾਲੇ ਸੁਧਾਮਾਨ ਹਨ।

ਸਹਸ੍ਰਧਾਰੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਮਿਤਾਰੋ ਬृਹਦ੍ਵਸੁਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਧਾਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਚ ਮਨਸ੍ਵਨ੍ਤੋ ਵਿਰਾਡ੍ਯਸ਼ਾਃ

ਸਹਸ੍ਰਧਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ, ਸ਼ਮਿਤਾਰ, ਬ੍ਰਹਦਵਸੁ, ਵਿਸ਼ਵਧਾ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਮਨਸਵੰਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਟਯਸ਼।

ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਭਾਵ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਮਾਨ੍ ਵਂਸ਼ਕਾਰਿਣਃ । ਅਨ੍ਯਾਨਾਰਾਧਿਤੋ ਦੇਵੋ ਵਸੁਧਿष੍ਣੋ ਵਿਵਸ੍ਵਸੁਃ

ਜੋਤੀ, ਵਿਭਾਵਿਆ, ਕੀਰਤਿਮਾਨ, ਵੰਸ਼ਕਾਰੀ; ਵਸੁਧਿਸ਼ਣ ਦੇਵਤਾ, ਵਿਵਸਵਸੁ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦਿਨਕ੍ਰਤੁਃ ਸੁਧਰ੍ਮਾ ਚ ਧृਤਵਰ੍ਮਾ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਃ । ਕੇਤੁਮਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਮਰ੍ਦ੍ਦਨਾਃ

ਦਿਨਕ੍ਰਤੁ, ਸੁਧਰਮਾ, ਧ੍ਰਿਤਵਰਮਾ, ਯਸ਼ਸਵੀ, ਕੇਤੁਮਾਨ — ਇਹ ਪ੍ਰਮਰਦਨ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।

ਹਂਸਸ੍ਵਰੋऽਹਿਹਾ ਚੈਵ ਪ੍ਰਤਰ੍ਦ੍ਦਨਯਸ਼ਸ੍ਕਰੌ । ਸੁਦਾਨੋ ਵਸੁਦਾਨਸ਼੍ਚ ਸੁਮਞ੍ਜਸਵਿषਾਵੁਭੌ

ਹੰਸਸਵਰਾ, ਅਹਿਹਾ, ਪ੍ਰਤਰਦਨ, ਯਸ਼ਸਕਰ, ਸੁਦਾਨਾ, ਵਸੁਦਾਨਾ, ਸੁਮੰਜਸਾ ਅਤੇ ਵਿ਷ਾਵਾ — ਇਹ ਦੋ ਵੀ।

ਜਨ੍ਤੁਵਾਹਯਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਵਿਤ੍ਤਸੁਨਯਸ੍ਤਥਾ । ਸ਼ਿਵਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਯਜ੍ਞਿਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਪਰਾਃ ॥੨.੧.

ਜੰਤੁਵਾਹਾ, ਯਤੀ, ਸੁਵਿੱਤਾ, ਸੁਨਯਾ — ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਹਨ, ਜੋ ਬਾਰਾਂ ਹੋਰ ਯਜਨਯੋਗ ਹਨ।

੬੨.੩੦ ਸਤ੍ਯਾਨਾਮਪਿ ਨਾਮਾਨਿ ਨਿਬੋਧਤ ਯਥਾਮਤਮ੍ । ਦਿਕ੍ਪਤਿਰ੍ਵਾਕ੍ਪਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਸ਼੍ਵਃ ਸ਼ਮ੍ਭੁਸ੍ਤਥੈਵ ਚ

ਹੁਣ ਸਤਿਆ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਦਿਕਪਤੀ, ਵਾਕਪਤੀ, ਵਿਸ਼ਵ, ਸ਼ੰਭੂ ਵੀ।

ਸ੍ਵਮृਡੀਕੋऽਧਿਪਸ਼੍ਚੈਵ ਵਰ੍ਚ੍ਚੋਧਾ ਮੁਹ੍ਯਸਰ੍ਵ੍ਵਸ਼ਃ । ਵਾਸਵਸ਼੍ਚ ਸਦਾਸ਼੍ਵਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ੇਮਾਨਨ੍ਦੌ ਤਥੈਵ ਚ

ਸਵਮ੍ਰਿਡੀਕਾ, ਅਧਿਪਾ, ਵਰਚੋਧਾ, ਮੁਹਯਸਰਵਸ਼, ਵਾਸਵਾ, ਸਦਾਅਸ਼ਵਾ, ਕਸ਼ੇਮਾਨੰਦ ਵੀ।

ਸਤ੍ਯਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਪਰਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਯਜ੍ਞਿਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਪਰਾਃ । ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਦੇਵਤਾ ਹ੍ਯਾਸਨ੍ਨੌਤ੍ਤਮਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ

ਇਹ ਸਤਿਆ ਹਨ, ਬਾਰਾਂ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ, ਯਜਨਯੋਗ; ਇਹ ਦੇਵਤੇ ਉੱਤਮ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

ਅਜਸ਼੍ਚ ਪਰਸ਼ੁਸ਼੍ਚੈਵ ਦਿਵ੍ਯੋ ਦਿਵ੍ਯੌषਧਿਰ੍ਨ੍ਨਯਃ । ਦੇਵਾਨੁਜਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਤਿਮੋ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹੌਸ਼ਿਜਸ੍ਤਥਾ

ਅਜਾ, ਪਰਸ਼ੂ, ਦਿਵਿਆ, ਦਿਵਿਆਉਸ਼ਧੀ, ਨਯਾ, ਦੇਵਾਨੁਜਾ, ਅਪ੍ਰਤਿਮਾ, ਮਹੋਤਸਾਹ, ਉਸ਼ਿਜਾ ਵੀ।

ਵਿਨੀਤਸ਼੍ਚ ਸੁਕੇਤੁਸ਼੍ਚ ਸੁਮਿਤ੍ਰਃ ਸੁਬਲਃ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਔਤ੍ਤਮਸ੍ਯ ਮਨੋਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਏਤੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਪ੍ਰਣੇਤਾਰਸ੍ਤृਤੀਯਂ ਚੈਤਦਨ੍ਤਰਮ੍

ਵਿਨੀਤਾ, ਸੁਕੇਤੁ, ਸੁਮਿਤਰਾ, ਸੁਬਲਾ, ਸ਼ੁਚੀ — ਇਹ ਉੱਤਮ ਮਨੂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਤੇਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਇਹ ਤੀਜੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਸਨ।

ਔਤ੍ਤਮੇ ਪਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषੇਣ ਤੁ । ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਚ ਤਾਮਸਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ

ਉੱਤਮ ਮਨਵੰਤਰੀ ਵਿਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ; ਹੁਣ ਤਾਮਸਾ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਵਾਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੁਣੋ।

ਚਤੁਰ੍ਥੇਤ੍ਵਥ ਪਰ੍ਯਾਯੇ ਤਾਮਸਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ । ਸਤ੍ਯਾ ਸ੍ਵਰੂਪਾਃ ਸੁਧਿਯੋ ਹਰਯਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਗਣਾਃ

ਚੌਥੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਤਾਮਸ ਮਾਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਤਿਆ, ਸਵਰੂਪਾ, ਸੁਧੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਹਰੀਆਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਉਪਜੇ।

ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸ਼ੀਰ੍ष੍ਯਣ੍ਯਾਸ੍ਤਮਸ਼੍ਚੈਵਾष੍ਟਮਸ੍ਤਥਾ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤਦਾ ਦੇਵਾ ਮਨੋਸ੍ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਪੁਲਸਤਿਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀਰਸ਼ਣਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਤਾਮਾ ਅੱਠਵਾਂ ਸੀ; ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਤਾਮਸ ਮਾਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸ਼ਤਂ ਯਦ੍ਧਿਮੁਨਯਃ ਪ੍ਰਤਿਜਾਨਤੇ । ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਾਣਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ੀਰ੍ष੍ਯਣ੍ਯਾਸ੍ਤਮਸ਼੍ਚੈਵਾष੍ਟਮਸ੍ਤਥਾ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤਦਾ ਦੇਵਾ ਮਨੋਸ੍ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੌ ਹੈ; ਸੀਰਸ਼ਣਿਆ ਦੇ ਸਤਿਆਪ੍ਰਾਣ, ਅਤੇ ਤਾਮਾ ਅੱਠਵਾਂ ਸੀ; ਤਾਮਸ ਮਾਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੇषਾਂ ਚ ਪ੍ਰਭੁਦੇਵਾਨਾਂ ਸ਼ਿਵਿਰਿਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋऽਨ੍ਤਰੇ ਚੈਵ ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ ਸਤ੍ਤਮਾਃ ॥੨.੧.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਇੰਦਰ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣੋ, ਓ ਉੱਚੇ।

੬੨.੪੦ ਕਾਵ੍ਯੋ ਹਰ੍षਸ੍ਤਥਾ ਚੈਵ ਕਾਸ਼੍ਯਪਃ ਪृਥੁਰੇਵ ਚ । ਆਤ੍ਰੇਯਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਰਿਤ੍ਯੇਵ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਧਾਮਾ ਚ ਭਾਰ੍ਗਵਃ

ਕਾਵਿਆ, ਹਰਸ਼, ਕਾਸ਼ਿਆਪ, ਪ੍ਰਥੁ, ਆਤਰੇਆ, ਅਗਨਿ, ਜੋਤਿਰਧਾਮਾ ਅਤੇ ਭਾਰਗਵ — ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਨ।

ਪੌਲਹੋ ਵਨਪੀਠਸ਼੍ਚ ਗੋਤ੍ਰੇ ਵਾਸਿष੍ਠ ਏਵ ਚ । ਚੈਤ੍ਰਸ੍ਤਥਾਪਿ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯ ऋषਯਸ੍ਤਾਮਸੇऽਨ੍ਤਰੇ

ਪੌਲਹਾ, ਵਨਪੀਠ, ਗੋਤ੍ਰ ਵਾਸਿਸ਼ਠ, ਚੈਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪੌਲਸਤਿਆ — ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤਾਮਸ ਮਾਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਏ।

ਜਨੁਵਣ੍ਡਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਨਰਃ ਖ੍ਯਾਤਿਰ੍ਭਯਸ੍ਤਥਾ । ਪ੍ਰਿਯਭृਤ੍ਯੋ ਹ੍ਯਵਕ੍ਸ਼ਿਸ਼੍ਚ ਪृष੍ਟਲੋਢੋ ਦृਢੋਦ੍ਯਤਃ । ऋਤਸ਼੍ਚ ऋਤਬਨ੍ਧੁਸ਼੍ਚ ਤਾਮਸਸ੍ਯ ਮਨੋਃ ਸੁਤਾਃ

ਜਨੁਵੰਡਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਨਰਾ, ਖਿਆਤੀ, ਭਯਾ, ਪ੍ਰਿਯਭਰਤਿਆ, ਅਵਕਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਿਸ਼ਟਲੋਢਾ, ਦ੍ਰਿੜੋਦਯਤਾ, ਰਿਤਾ ਅਤੇ ਰਿਤਬੰਧੂ — ਇਹ ਤਾਮਸ ਮਾਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।

ਪਞ੍ਚਮੇਤ੍ਵਥ ਪਰ੍ਯਾਯੇ ਮਨੋਸ਼੍ਚਾਰਿष੍ਣਵੇऽਨ੍ਤਰੇ । ਗਣਾਸ੍ਤੁ ਸੁਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਨਿਬੋਧਤ

ਹੁਣ ਪੰਜਵੇਂ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਚਾਰਿਸ਼ਣਵ ਮਾਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀ ਵਧੀਆ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ — ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।

ਅਮृਤਾ ਭਾਭੂਤਰਜੋਵਿਕੁਣ੍ਠਾਃ ਸਸੁਮੇਧਸਃ । ਚਰਿष੍ਣੋਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਭਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਚ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਗਣਾਸ੍ਤੇषਾਨ੍ਤੁ ਭਾਸ੍ਵਰਾਃ

ਅਮ੍ਰਿਤਾ, ਭਾਭੂਤਰਜ, ਵਿਕੁੰਠਾ ਅਤੇ ਸਸੁਮੇਧਾ — ਇਹ ਚਾਰਿਸ਼ਣਵ, ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੇ ਸੁਭਾਵਕ ਪੁੱਤਰ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਚਮਕਦੇ ਗਰੁੱਪ ਸਨ।

ਸ੍ਵਤ੍ਰਵਿਪ੍ਰੇਗ੍ਨਿਭਾਸਸ੍ਵ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਤਿष੍ਠਾਮृਤਸ੍ਤਥਾ । ਸੁਮਤਿਰ੍ਵਾਵਿਰਾਵਸ਼੍ਚ ਵਾਚਿਨੋਦਃ ਸ੍ਰਵਸ੍ਤਥਾ

ਸਵਤਰਾ, ਵਿਪਰੇਗਨੀ, ਭਾਸਾ, ਸਵਾ, ਪ੍ਰਤਯੇਤੀ, ਸਥਾਮ੍ਰਿਤਾ, ਸੁਮਤੀ, ਵਾਵਿਰਾਵਾ, ਵਾਚਿਨੋਦਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰਵਸ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।

ਪ੍ਰਵਿਰਾਸ਼ੀ ਚ ਵਾਦਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਸ਼ਸ਼੍ਚੇਤਿ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ । ਅਮृਤਾਭਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚਾਰਿष੍ਣਵੇऽਨ੍ਤਰੇ

ਪ੍ਰਵੀਰਾਸ਼ੀ, ਵਾਦਾ, ਪ੍ਰਾਸ਼ਾ — ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਹਨ; ਇਹ ਦੇਵਤੇ, ਅਮ੍ਰਿਤਾਭਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਚਾਰਿਸ਼ਣਵ ਦੇ ਸਮੇਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਤਿਸ਼੍ਚ ਸੁਮਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ऋਤਸਤ੍ਯੌ ਤਥੈਵ ਚ । ਆਵृਤਿਰ੍ਵਿਵृਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਮਦੋ ਵਿਨਯ ਏਵ ਚ

ਮਤੀ, ਸੁਮਤੀ, ਰਿਤਾ, ਸਤਿਆ, ਆਵ੍ਰਿਤੀ, ਵਿਵ੍ਰਿਤੀ, ਮਦਾ ਅਤੇ ਵਿਨਯਾ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਹਨ।

ਜੇਤਾ ਜਿष੍ਣੁਃ ਸਹਸ਼੍ਚੈਵ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ੍ ਸ੍ਰਵਸਸ੍ਤਥਾ । ਇਤ੍ਯੇਤਾਨੀਹ ਨਾਮਾਨਿ ਆਭੂਤਰਜਸਾਂ ਵਿਦੁਃ

ਜੇਤਾ, ਜਿਸ਼ਨੁ, ਸਹਾ, ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰਵਸ — ਇਹ ਭਾਭੂਤਰਜ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਨਾਮ ਹਨ।

ਵृषਭੇਤ੍ਤਾ ਜਯੋ ਭੀਮਃ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਦਾਨ੍ਤੋ ਯਸ਼ੋ ਦਮਃ । ਨਾਥੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨਜੇਯਸ਼੍ਚ ਕृਸ਼ੋ ਗੌਰੋ ਧ੍ਰੁਵਸ੍ਤਥਾ । ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਸ੍ਤੁ ਵਿਕੁਣ੍ਠਾ ਵੈ ਸੁਮੇਧਾਸ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧਤ ॥੨.੧.

ਵ੍ਰਿਸ਼ਭੇਟਾ, ਜਯਾ, ਭੀਮਾ, ਸ਼ੁਚੀ, ਦਾਂਤਾ, ਯਸ਼ੋ, ਦਮਾ, ਨਾਥਾ, ਵਿਦਵਾਨ, ਅਜੇਯਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਾ, ਗੌਰਾ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵਾ — ਇਹ ਵਿਕੁੰਠਾ ਹਨ; ਹੁਣ ਸੁਮੇਧਾ ਸੁਣੋ।