ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਿਤਵੋ ਮਦ੍ਯਪੋ ਯਕ੍ਸ਼੍ਮੀ ਪਸ਼ੁਪਾਲੋ ਨਿਰਾਕृਤਿਃ। ਗ੍ਰਾਮਪ੍ਰੇष੍ਯੋ ਵਾਰ੍ਦ੍ਧੁषਿਕੋ ਗਾਯਨੋ ਵਣਿਜਸ੍ਤਥਾ ।। ੨੧.

ਜੂਆਰੀ, ਸ਼ਰਾਬੀ, ਸ਼ਾਹੀ ਰੋਗ ਵਾਲਾ, ਪਸ਼ੂ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਮਾੜੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਦੌੜੂ, ਵਪਾਰੀ, ਗਾਇਕ ਤੇ ਵਪਾਰੀ—

ਅਗਾਰਦਾਹੀ ਗਰਦਃ ਕੁਣ੍ਡਾਸ਼ੀ ਸੋਮਵਿਕ੍ਰਯੀ। ਸਮੁਦ੍ਰਯਾਯੀ ਦੁਸ਼੍ਚਰ੍ਮਾ ਤੈਲਿਕਃ ਕੂਟਕਾਰਕਃ ।। ੨੧.

ਘਰ ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ, ਜਹਿਰੀਲਾ, ਸਾਂਝੇ ਭਾਂਡੇ ਤੋਂ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਸੋਮ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਚਮੜੇ ਦਾ ਵਪਾਰੀ, ਤੇਲ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ, ਝੂਠਾ ਸਾਮਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ—

ਪਿਤ੍ਰਾ ਵਿਵਦਮਾਨਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਯ ਚੋਪਪਤਿਰ੍ਗृਹੇ। ਅਭਿਸ਼ਸ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਤੇਨਃ ਸ਼ਿਲ੍ਪੈਰ੍ਯਸ਼੍ਚੋਪਜੀਵਤਿ ।। ੨੧.

ਜੋ ਪਿਉ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਘਰ ਵਿਚਤੋਂ ਇਸਤਰੀ ਕੂੜੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੋਰ, ਤੇ ਹُنਰ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲਾ—

ਸੂਜਕਃ ਪਰ੍ਵਕਾਰੀ ਚ ਯਸ੍ਤੁ ਮਿਤ੍ਰੇषੁ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯਤਿ। ਗਣਯਾਚਨਕਸ਼੍ਚੈਵ ਨਾਸ੍ਤਿਕੋ ਵੇਦਵਰ੍ਜਿਤਃ ।। ੨੧.

ਰਿਸ਼ਤੇ ਜੋੜਣ ਵਾਲਾ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਮਨਾਹੀ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ, ਮੰਗਤਾ, ਨਾਸਤਿਕ, ਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ—

ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਃ षਣ੍ਡਕਸ਼ਠੌ ਭ੍ਰੂਣਹਾ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ । ਭਿषਕ੍‌ਜੀਵਃ ਪ੍ਰੈषਣਿਕਃ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀਂ ਯਸ਼੍ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ ।। ੨੧.

ਪਾਗਲ, ਨਪੁੰਸਕ, ਚੁਗਲਖੋਰ, ਗਰਭਹੱਤਾ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਡਾਕਟਰ, ਦੂਤ, ਤੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਕੋਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ—

ਵਿਕ੍ਰੀਣਾਤਿ ਚ ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਚ ਤਪਾਂਸਿ ਚ। ਨष੍ਟਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਸ੍ਤਿਕੇ ਦਤ੍ਤਂ ਕृਤਘ੍ਨੇ ਚੈਵ ਸ਼ਂਸਕੇ ।। ੨੧.

ਜੋ ਵੇਦ, ਵਰਤ ਜਾਂ ਤਪ ਵੇਚਦਾ ਹੈ; ਨਾਸਤਿਕ, ਅਪਕਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਚੁਗਲਖੋਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਚ੍ਚ ਵਾਣਿਜਕੇ ਚੈਵ ਨੇਹ ਨਾਮੁਤ੍ਰ ਤਦ੍ਭਵੇਤ੍। ਨਿਕ੍ਸ਼ੇਪਹਾਰਿਣੇ ਚੈਵ ਕਿਤਵੇ ਵੇਦਨਿਨ੍ਦਕੇ ।। ੨੧.

ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਨਾ ਇਥੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ; ਜਮ੍ਹਾਂ ਪੈਸਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਜੂਆਰੀ ਜਾਂ ਵੇਦ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ।

ਤਥਾ ਵਾਣਿਜਕੇ ਚੈਵ ਕਾਰੁਕੇ ਧਰ੍ਮ੍ਮਵਰ੍ਜਿਤੇ। ਨਿਨ੍ਦਨ੍ ਕ੍ਰੀਣਾਤਿ ਪਣ੍ਯਾਨਿ ਵਿਕ੍ਰੀਣਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਤਿ ।। ੨੧.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਪਾਰੀ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਾਰੀਗਰ, ਖਰੀਦਣ ਵੇਲੇ ਮਾਲ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੇਚਣ ਵੇਲੇ ਵਧਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—

ਅਨृਤਸ੍ਯ ਸਮਾਵਾਸੋ ਨ ਵਣਿਕ੍ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਰ੍ਹਤਿ। ਭਸ੍ਮ ਨੀਵ ਹੁਤਂ ਹਵ੍ਯਂ ਦਤ੍ਤਂ ਪੌਨਰ੍ਭਵੇ ਦ੍ਵਿਜੇ ।। ੨੧.

ਝੂਠ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਵਪਾਰੀ, ਇਹ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ। ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹੇ ਦਵਿਜ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਮ ਭਸਮ ਵਾਂਗ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

षष੍ਟਿਂ ਕਾਣਃ ਸ਼ਤਂ षਣ੍ਡਃ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰੀ ਯਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਤਿ। ਪਾਪਰੋਗੀ ਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਦਾਤੁਰ੍ਨਾਸ਼ਯਤੇ ਫਲਮ੍ ।। ੨੧.

ਅੱਖ ਤੋਂ ਅੱਧਾ ਆਦਮੀ ਸੱਠ ਦਾਨੀਆਂ ਦਾ ਫਲ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਪੁੰਸਕ ਸੌ ਦਾ, ਕੋੜ ਵਾਲਾ ਜਿੰਨਾ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਮਾੜੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲਾ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾਨੀਆਂ ਦਾ ਫਲ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਤੇ ਸਤ੍ਫਲਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਾਤਾ ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਬਾਲਿਸ਼ਃ। ਯੋ ਵੇष੍ਟਿਤਸ਼ਿਰਾ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਯੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੁਖਃ ।। ੨੧.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਦਾਨੀ ਮੂਰਖ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਜਿਹੜਾ ਸਿਰ ਢੱਕ ਕੇ ਜਾਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਫਲ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸੋਪਾਨਤ੍ਕਸ਼੍ਚ ਯੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਯਚ੍ਚ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਿਰਸ੍ਕृਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਭਾਗਮਕਲ੍ਪਯਤ੍ ।। ੨੧.

ਜੋ ਜੁੱਤੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬੇਅਦਬੀ ਨਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਦਾਨ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਵਾਨਸ਼੍ਚ ਯਾਤੁਧਾਨਾਸ਼੍ਚ ਨਾਵੇਕ੍ਸ਼ੇਰਨ੍ ਕਥਞ੍ਚਨ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਰਿਵृਤਿਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਿਲੈਸ਼੍ਚਾਨ੍ਵਵਕੀਰਯਨ੍ ।। ੨੧.

ਕਦੇ ਵੀ ਕੁੱਤੇ ਜਾਂ ਦੈਤ ਇਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਣ। ਇਸ ਲਈ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰਾ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਤਿਲਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ੁਨਾਂ ਪਰਿਵृਤਿਸ੍ਤਥਾ। ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਸੂਕਰੋ ਹਨ੍ਤਿ ਪਕ੍ਸ਼ਪਾਤੇਨ ਕੁਕ੍ਕੁਟਃ ।। ੨੧.

ਤਿਲ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਘੇਰਾ ਕੁੱਤਿਆਂ ਲਈ। ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਸੂਰ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੱਖਪਾਤ ਨਾਲ ਮੁਰਗਾ।

ਰਜਸ੍ਵਲਾਨੁਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਯਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ। ਯਸ੍ਯ ਮਿਤ੍ਰਪ੍ਰਦੇ ਯਾਨਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਚ ਹਵੀਂषਿ ਚ। ਨ ਪ੍ਰੀਣਾਤਿ ਪਿਤॄਨ੍ ਦੇਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਨ ਚ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ ।। ੨੧.

ਰਜਸਵਲਾ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ, ਜਾਂ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਦਾਨ, ਨਾ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਨਾਲ ਸੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਨਦੀਤੀਰੇषੁ ਰਮ੍ਯੇषੁ ਸਰਿਤ੍ਸੁ ਚ ਸਰਸ੍ਸੁ ਚ। ਵਿਵਿਕ੍ਤੇषੁ ਚ ਪ੍ਰੀਯਨ੍ਤੇ ਦਤ੍ਤੇਨੇਹ ਪਿਤਾਮਹਾਃ ।। ੨੧.

ਸੁੰਦਰ ਦਰਿਆ ਕਿਨਾਰੇ, ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ ਜਾਂ ਸੁੰਨੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨ ਚਾਸ਼੍ਰੁਂ ਪਾਤਯੇਜ੍ਜਾਤੁ ਨ ਯੁਕ੍ਤੋ ਵਾਚਮੀਰਯੇਤ੍। ਨ ਚ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਭੁਞ੍ਜਾਨੋ ਹ੍ਯਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਂ ਮਤ੍ਸਰਸ੍ਤਦਾ ।। ੨੧.

ਕਦੇ ਵੀ ਅੰਸੂ ਨਾ ਵਗਾਓ, ਨਾ ਗਲਤ ਬੋਲ ਬੋਲੋ, ਤੇ ਖਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਨਾ ਰੱਖੋ।

ਅਪਸਵ੍ਯੇ ਕृਤੇ ਤੇਨ ਵਿਧਿਵਦ੍ਦਰ੍ਭਪਾਣਿਨਾ । ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਮਾਨਿਧਨਂ ਕਾਰ੍ਯਮੇਵਂ ਪ੍ਰੀਣਾਤਿ ਵੈ ਪਿਤॄਨ੍ ।। ੨੧.

ਜਦੋਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਭ ਘਾਸ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਅੰਤਿਮ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਅਨੁਮਤ੍ਯਾਦਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾਨਗ੍ਨੌ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਵਿਧਿ। ਪਿਤॄਣਾਂ ਨਿਰ੍ਵ੍ਵਪੇਦ੍ਭੂਮੌ ਸ਼ੂਰ੍ਪੇ ਵਾ ਦਰ੍ਭਸਂਸ੍ਤਰੇ ।। ੨੧.

ਅਨੁਮਤੀ ਆਦਿਕ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਜਾਂ ਸੂਰੀ (ਛਾਣਣ ਵਾਲਾ ਟੋਕਰਾ), ਜਾਂ ਦਰਭ ਘਾਸ ਵਾਲੀ ਚਟਾਈ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਾਹ੍ਨੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ। ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇऽਪਰਾਹ੍ਨੇ ਤੁ ਰੌਹਿਣਂ ਨ ਵਿਲਙ੍ਘਯੇਤ੍ ।। ੨੧.

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸਮਝਦਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਨਣੇ ਪੱਖ ਦੇ ਸਵੇਰੇ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰੇ। ਕਾਲੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰੋਹਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਨਹੀਂ ਤੋੜਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।

ਏਵਮੇਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮਹਾ ਯੋਗਾ ਮਹੌਜਸਃ। ਸਦਾ ਵੈ ਪਿਤਰਃ ਪੂਜ੍ਯਾ ਦ੍ਰष੍ਟਾਰੋ ਦੇਸ਼ਕਾਲਯੋਃ ।। ੨੧.

ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਜੋਗ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਸਦਾ ਪਿਤਰ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਪਿਤृਭਕ੍ਤਿਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯੋਗਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਨੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਹਿਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਮ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍ ।। ੨੧.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਜੋਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਯਜ੍ਞਹੇਤੋਰ੍ਯਦੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਮੋਹਯਿਤ੍ਵਾ ਜਗਤ੍ਤਦਾ। ਗੁਹਾਯਾਂ ਨਿਹਤਂ ਯੋਗਂ ਕਸ਼੍ਯਪੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੨੧.

ਜਦੋਂ ਯਜਨ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭੁਲਾਵਾ ਦੇ ਕੇ, ਗੁਪਤ ਜੋਗ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—

ਅਮृਤਂ ਗੁਹ੍ਯਮृਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਯੋਗਂ ਯੋਗਵਿਦਾਂ ਵਰ। ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰੇਣ ਮਹਤ੍ਤਦ੍ਧਰ੍ਮ੍ਮਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ ।। ੨੧.

ਗੁਪਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਜੋਗ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ, ਜੋ ਜੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਦੱਸਿਆ।

ਦੇਵਾਨਾਂ ਪਰਮਂ ਗੁਹ੍ਯਮृषੀਣਾਂ ਚ ਪਰਾਯਣਮ੍। ਪਿਤृਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪਿਤृਭਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ।। ੨੧.

ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤਮ ਲਕੜ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਯਤਨ ਨਾਲ, ਪਿਤਰ ਭਗਤਾਂ ਵਲੋਂ ਸਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਤਞ੍ਚ ਯੋਗਂ ਸਮਾਸੇਨ ਪਿਤृਭਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ। ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੨੧.

ਇਹ ਜੋਗ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਪਿਤਰ ਭਗਤ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਯਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਯਚ੍ਚ ਦਤ੍ਤਂ ਮਹਾਫਲਮ੍। ਯੇषੁ ਵਾਪ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤੀਰ੍ਥषੁ ਚ ਨਦੀषੁ ਚ । ਯੇषੁ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਸਂਗ੍ਰਹਮ੍ ।। ੨੧.

ਕਿਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰਾਧ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਹੜਾ ਦਾਨ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਾਧ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਜਿਥੇ ਸੁਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।

ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚ।। ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਵਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਲ੍ਪਂ ਤੁ ਯੋऽਸੂਯਾਂ ਕੁਰੁਤੇ ਨਰਃ। ਸ ਮਜ੍ਜੇਨ੍ਨਰਕੇ ਘੋਰੇ ਨਾਸ੍ਤਿਕਸ੍ਤਮਸਾਵृਤਃ ।। ੨੧.

ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸ੍ਰਾਧ ਦਾ ਨਿਯਮ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਈਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾਸਤਿਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਰੋਗਾਵਸਾਯਸ੍ਤੁ ਸ ਯਃ ਸਂਯਤਮਾਨਸਃ। ਵੇਦਾਸ਼੍ਰਮਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਚਿਤ੍ਤਃ ਕੁਮ੍ਭੀਕਾ ਨਧਿਗਚ੍ਛਤਿ। ਜਿਹ੍ਵਾਚ੍ਛੇਦਂ ਸ੍ਤੇਨਮੇਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯੁਸ੍ਤੇਨ ਚੈਵ ਹ ।। ੨੧.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਜੀਭ ਕੱਟਦੇ ਜਾਂ ਚੋਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਉਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।