ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਆਜੇਨ ਸਰ੍ਵਲੋਹੇਨ ਵਰ੍षਾਸੁ ਚ ਮਘਾਸੁ ਚ। ਏष੍ਟਵ੍ਯਾ ਬਹਵਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਯਦ੍ਯੇਕੋऽਪਿ ਗਯਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍। ਗੌਰੀਂ ਵਾਪ੍ਯੁਦ੍ਵਹੇਦ੍ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਨੀਲਂ ਵਾ ਵृषਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍ ।। ੨੧.

ਬੱਕਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਸ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮਘਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਹੀ ਗਯਾ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਗੋਰੀ ਪਤਨੀ ਵਿਆਹੇ, ਜਾਂ ਨੀਲਾ ਬਲਦ ਛੱਡੇ।

ਸ਼ਂਯੁਰੁਵਾਚ।। ਗਯਾਦੀਨਾਂ ਫਲਂ ਤਾਤ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਹਿ ਸਮਪृਚ੍ਛਤਃ। ਪਿਤॄਣਾਂ ਚੈਵ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਨਿਖਿਲੇਨ ਬ੍ਰਵੀਹਿ ਮੇ ।। ੨੧.

ਸ਼ੰਯੁ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਗਯਾ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਬਤਾਓ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਪੂਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ।

ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚ।। ਗਯਾਯਾਮਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਜਪਹੋਮਤਪਾਂਸਿ ਚ। ਪਿਤृਙਯਾਹੇ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੨੧.

ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਸ਼ਰਾਧ, ਜਪ, ਹੋਮ ਤੇ ਤਪ ਸਭ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਪੁੱਤਰ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਇਹੀ ਅਮਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪੁਨੀਯਾਦੇਕਵਿਂਸ਼ਨ੍ਤੁ ਗੌਰ੍ਯਾਮੁਤ੍ਪਾਦਿਤਃ ਸੁਤਃ। ਮਾਤਾਮਹਾਂਸ੍ਤੁ षਡ੍‌ਭੂਯ ਇਤਿ ਤਸ੍ਯਾਃ ਫਲਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੨੧.

ਗੌਰੀ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਪੁੱਤਰ ਇਕਵੀਹ ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਛੇ ਵਾਰੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਿਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਉਸਦਾ ਫਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਫਲਂ ਵृषਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਗਦਤੋ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ। ਵृषੋਤ੍ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਪੁਨਾਤ੍ਯੇਵ ਦਸ਼ਾਤੀਤਾਨ੍ ਦਸ਼ਾਵਰਾਨ੍ ।। ੨੧.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਬਲਦ ਦੇ ਫਲ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਜੋ ਬਲਦ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਪਿਛਲੀਆਂ ਤੇ ਦਸ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸ੍ਪृਸ਼੍ਯਤੇ ਤੋਯੈਰੁਤ੍ਤੀਰ੍ਣੇਨ ਜਲਾਨ੍ਮਹੀਮ੍। ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗੇ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤੁ ਹ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸ ਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ।। ੨੧.

ਜੋ ਪਾਣੀ ਬਲਦ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਲਦ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਕੰਮ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਅਮਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਦ੍ਯਦ੍ਧਿ ਸਂਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍ਤੋਯਂ ਲਾਂਗੂਲਾਦਿਭਿਰਨ੍ਤਤਃ। ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਪਿਤॄਣਾਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੨੧.

ਬਲਦ ਆਪਣੇ ਪੂੰਛ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਪਾਣੀ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੈਃ ਖੁਰੈਰ੍ਵਾ ਯਦ੍ਭੂਮਿਮਿਲ੍ਲਿਖਤ੍ਯ ਨਿਸ਼ਂ ਵृषਃ। ਮਧੁਕੁਲ੍ਯਾਃ ਪਿਤॄਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਅਕ੍ਸ਼ਯਾਸ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵੈ ।। ੨੧.

ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਬਲਦ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਾਂ ਜਾਂ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮਿੱਠੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਸਹਸ੍ਰਨਲ੍ਵਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤਡਾਗੇਨ ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ। ਤृਪ੍ਤਿਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਵੈ ਤਦ੍ਵृषਸ੍ਯਾਧਿਕੋਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੧.

ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰ ਨਲ ਦੀ ਝੀਲ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਲਦ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਇਹ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੋਰ ਵਧੀਕ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।

ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਗੁਢੈਰ੍ਮਿਸ਼੍ਰਾਂਸ੍ਤਿਲਾਨ੍ ਵੈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮਣਿ। ਮਧੁਨਾ ਮਧੁਮਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ ਵਾ ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਤਤ੍ ।। ੨੧.

ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ਰਾਧ ਸਮੇਂ ਗੁੜ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤਿਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

੦ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚ।। ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ੇਤ ਸਦਾ ਦੇਯੇ ਤੁ ਮਾਨਵਃ। ਦੈਵੇ ਕਰ੍ਮਣਿ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇ ਚ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਵੈ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ।। ੨੧.

ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵੇਲੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਪਰ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਵੇਦਵ੍ਰਤਸ੍ਨਾਤਾਃ ਪਙ੍ਕ੍ਤੀਨਾਂ ਪਾਵਨਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਯੇ ਚ ਭਾष੍ਯ ਵਿਦੋ ਮੁਖ੍ਯਾ ਯੇ ਚ ਵ੍ਯਾਕਰਣੇ ਰਤਾਃ ।। ੨੧.

ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਰਤ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਨ੍ਹਾਏ ਹਨ, ਜੋ ਪੰਗਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਨ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ—

ਅਧੀਯਤੇ ਪੁਰਾਣਂ ਚ ਧਰ੍ਮ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤਥੈਵ ਚ। ਤ੍ਰਿਣਾਚਿਕੇਤਪਞ੍ਚਾਗ੍ਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਸੁਪਰ੍ਣਃ षਡਙ੍ਗਵਿਤ੍ ।। ੨੧.

ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਨਾਚਿਕੇਤ ਅੱਗ, ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ, ਤ੍ਰਿਸੁਪਰਨ ਅਤੇ ਵੇਦ ਦੇ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ—

ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਯ ਸੁਤਸ਼੍ਚੈਵ ਛਨ੍ਦੋਗੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਸਾਮਗਃ। ਪੁਣ੍ਯੇषੁ ਯੇषੁ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਅਭਿषੇਕਕृਤਵ੍ਰਤਾਃ ।। ੨੧.

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਘਰ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਹਨ, ਜੋ ਛਾਂਦੋਗ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗਾਇਕ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵਰਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ—

ਮੁਖ੍ਯੇषੁ ਯੇषੁ ਸਤ੍ਰੇषੁ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਵਭृਥਸ਼੍ਰੁਤਾਃ। ਯੇ ਚ ਸਦ੍ਯੋਵ੍ਰਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਨਿਰਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ।। ੨੧.

ਜੋ ਮੁੱਖ ਯਗਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—

ਅਕ੍ਰੋਧਨਾਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਪਰਾਸ੍ਤਾਨ੍ ਵੈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਯੇਤ੍। ਯੇ ਚਾਪਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦਸ਼ਸੁ ਸੁਕृਤੇषੁ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੨੧.

ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਲ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਸ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਤੇ ਬੁਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਏਤੇषੁ ਦਤ੍ਤਮਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਮੇਤੇ ਵੈ ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਪਾਵਨਾਃ। ਸ਼੍ਰਦ੍ਧੇਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਯੇ ਤੁ ਯੋਗਧਰ੍ਮ੍ਮਮਨੁਵ੍ਰਤਾਃ ।। ੨੧.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਦਾਨ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਪੰਗਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯੋਗ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹਨ।

ਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਰਮਵਰਿष੍ਠਾਸ੍ਤੇ ਹਵ੍ਯਕਵ੍ਯੇषੁ ਤੇ ਵਰਾਃ। ਤ੍ਰਯੋऽਪਿ ਪੂਜਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ ।। ੨੧.

ਇਹ ਧਰਮ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਹਵਨ ਤੇ ਪਿਤਰ ਤਰਪਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਵੀ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪਿਤृਭਿਃ ਸਹ ਲੋਕਾਸ਼੍ਚ ਯੋ ਹ੍ਯੇਤਾਨ੍ ਪੂਜਯੇਨ੍ਨਰਃ। ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਾ ਪਵਿਤ੍ਰਞ੍ਚ ਮਙ੍ਗਲਾਨਾਂ ਚ ਮਙ੍ਗਲਮ੍ ।। ੨੧.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਥਮਃ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਯੋਗਧਰ੍ਮੋ ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ । ਅਪਾਙ੍ਕ੍ਤੇਯਾਂਸ੍ਤੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਗਦਤੋ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੨੧.

ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋਗ ਦਾ ਰਸਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਇਸ ਯੋਗ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹਨ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਕਿਤਵੋ ਮਦ੍ਯਪੋ ਯਕ੍ਸ਼੍ਮੀ ਪਸ਼ੁਪਾਲੋ ਨਿਰਾਕृਤਿਃ। ਗ੍ਰਾਮਪ੍ਰੇष੍ਯੋ ਵਾਰ੍ਦ੍ਧੁषਿਕੋ ਗਾਯਨੋ ਵਣਿਜਸ੍ਤਥਾ ।। ੨੧.

ਜੂਆਰੀ, ਸ਼ਰਾਬੀ, ਸ਼ਾਹੀ ਰੋਗ ਵਾਲਾ, ਪਸ਼ੂ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਮਾੜੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਦੌੜੂ, ਵਪਾਰੀ, ਗਾਇਕ ਤੇ ਵਪਾਰੀ—

ਅਗਾਰਦਾਹੀ ਗਰਦਃ ਕੁਣ੍ਡਾਸ਼ੀ ਸੋਮਵਿਕ੍ਰਯੀ। ਸਮੁਦ੍ਰਯਾਯੀ ਦੁਸ਼੍ਚਰ੍ਮਾ ਤੈਲਿਕਃ ਕੂਟਕਾਰਕਃ ।। ੨੧.

ਘਰ ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ, ਜਹਿਰੀਲਾ, ਸਾਂਝੇ ਭਾਂਡੇ ਤੋਂ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਸੋਮ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਚਮੜੇ ਦਾ ਵਪਾਰੀ, ਤੇਲ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ, ਝੂਠਾ ਸਾਮਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ—

ਪਿਤ੍ਰਾ ਵਿਵਦਮਾਨਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਯ ਚੋਪਪਤਿਰ੍ਗृਹੇ। ਅਭਿਸ਼ਸ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਤੇਨਃ ਸ਼ਿਲ੍ਪੈਰ੍ਯਸ਼੍ਚੋਪਜੀਵਤਿ ।। ੨੧.

ਜੋ ਪਿਉ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਘਰ ਵਿਚਤੋਂ ਇਸਤਰੀ ਕੂੜੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੋਰ, ਤੇ ਹُنਰ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲਾ—

ਸੂਜਕਃ ਪਰ੍ਵਕਾਰੀ ਚ ਯਸ੍ਤੁ ਮਿਤ੍ਰੇषੁ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯਤਿ। ਗਣਯਾਚਨਕਸ਼੍ਚੈਵ ਨਾਸ੍ਤਿਕੋ ਵੇਦਵਰ੍ਜਿਤਃ ।। ੨੧.

ਰਿਸ਼ਤੇ ਜੋੜਣ ਵਾਲਾ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਮਨਾਹੀ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ, ਮੰਗਤਾ, ਨਾਸਤਿਕ, ਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ—

ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਃ षਣ੍ਡਕਸ਼ਠੌ ਭ੍ਰੂਣਹਾ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ । ਭਿषਕ੍‌ਜੀਵਃ ਪ੍ਰੈषਣਿਕਃ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀਂ ਯਸ਼੍ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ ।। ੨੧.

ਪਾਗਲ, ਨਪੁੰਸਕ, ਚੁਗਲਖੋਰ, ਗਰਭਹੱਤਾ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਡਾਕਟਰ, ਦੂਤ, ਤੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਕੋਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ—

ਵਿਕ੍ਰੀਣਾਤਿ ਚ ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਚ ਤਪਾਂਸਿ ਚ। ਨष੍ਟਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਸ੍ਤਿਕੇ ਦਤ੍ਤਂ ਕृਤਘ੍ਨੇ ਚੈਵ ਸ਼ਂਸਕੇ ।। ੨੧.

ਜੋ ਵੇਦ, ਵਰਤ ਜਾਂ ਤਪ ਵੇਚਦਾ ਹੈ; ਨਾਸਤਿਕ, ਅਪਕਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਚੁਗਲਖੋਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਚ੍ਚ ਵਾਣਿਜਕੇ ਚੈਵ ਨੇਹ ਨਾਮੁਤ੍ਰ ਤਦ੍ਭਵੇਤ੍। ਨਿਕ੍ਸ਼ੇਪਹਾਰਿਣੇ ਚੈਵ ਕਿਤਵੇ ਵੇਦਨਿਨ੍ਦਕੇ ।। ੨੧.

ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਨਾ ਇਥੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ; ਜਮ੍ਹਾਂ ਪੈਸਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਜੂਆਰੀ ਜਾਂ ਵੇਦ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ।

ਤਥਾ ਵਾਣਿਜਕੇ ਚੈਵ ਕਾਰੁਕੇ ਧਰ੍ਮ੍ਮਵਰ੍ਜਿਤੇ। ਨਿਨ੍ਦਨ੍ ਕ੍ਰੀਣਾਤਿ ਪਣ੍ਯਾਨਿ ਵਿਕ੍ਰੀਣਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਤਿ ।। ੨੧.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਪਾਰੀ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਾਰੀਗਰ, ਖਰੀਦਣ ਵੇਲੇ ਮਾਲ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੇਚਣ ਵੇਲੇ ਵਧਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—

ਅਨृਤਸ੍ਯ ਸਮਾਵਾਸੋ ਨ ਵਣਿਕ੍ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਰ੍ਹਤਿ। ਭਸ੍ਮ ਨੀਵ ਹੁਤਂ ਹਵ੍ਯਂ ਦਤ੍ਤਂ ਪੌਨਰ੍ਭਵੇ ਦ੍ਵਿਜੇ ।। ੨੧.

ਝੂਠ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਵਪਾਰੀ, ਇਹ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ। ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹੇ ਦਵਿਜ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਮ ਭਸਮ ਵਾਂਗ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।