ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚ। ਹਵੀਂषਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲੇ ਤੁ ਯਾਨਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ। ਤਾਨਿ ਮੇ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਫਲਂ ਚੈषਾਂ ਯਥਾਬਲਮ੍ ।। ੨੧.

ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜੋ ਕੁਝ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਯੋਗ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੋ।

ਤਿਲੈਰ੍ਵ੍ਰੀਹਿਯਵੈਰ੍ਮਾषੈਰਦ੍ਭਿਰ੍ਮੂਲਫਲੇਨ ਚ। ਦਤ੍ਤੇਨ ਮਾਸਂ ਪ੍ਰੀਯਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇਨ ਤੁ ਪਿਤਾਮਹਾਃ ।। ੨੧.

ਤਿਲ, ਚੌਲ, ਜੌ, ਮਾਸ਼, ਪਾਣੀ, ਜੜੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪਿਤਾਮਹ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਤ੍ਸ੍ਯੈਃ ਪ੍ਰੀਣਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੌ ਮਾਸੌ ਤ੍ਰੀਨ੍ਮਾਸਾਨ੍ਹਾਰਿਣੇਨ ਤੁ। ਸ਼ਾਸ਼ਨ੍ਤੁ ਚਤੁਰੋ ਮਾਸਾਨ੍ ਪਞ੍ਚ ਪ੍ਰੀਣਾਤਿ ਸ਼ਾਕੁਨਮ੍ ।। ੨੧ .

ਮੱਛੀ ਨਾਲ ਦੋ ਮਹੀਨੇ, ਹਿਰਣ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ, ਖਰਗੋਸ਼ ਨਾਲ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ, ਤੇ ਪੰਛੀ ਨਾਲ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਪਿਤਰ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਵਾਰਾਹੇਣ ਤੁ षਣ੍ਮਾਸਾਞ੍ਛਾਗਲਂ ਸਾਪ੍ਤਮਾਸਿਕਮ੍। ਅष੍ਟਮਾਸਿਕਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਯਚ੍ਚ ਪਾਰ੍षਤਕਂ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੧.

ਸੂਰ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਛੇ ਮਹੀਨੇ, ਬੱਕਰੀ ਨਾਲ ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ, ਤੇ ਤਿਤਰ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਪਿਤਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਰੌਰਵੇਣ ਤੁ ਪ੍ਰੀਯਨ੍ਤੇ ਨਵਮਾਸਾਨ੍ ਪਿਤਾਮਹਾਃ। ਗਵਯਸ੍ਯ ਤੁ ਮਾਂਸੇਨ ਤृਪ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਸ਼ਮਾਸਿਕੀ ।। ੨੧.

ਰੂੜੂ ਹਿਰਣ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਪਿਤਾਮਹ ਨੌ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕੂਰ੍ਮਸ੍ਯ ਚੈਵ ਮਾਂਸੇਨ ਮਾਸਾਨੇਕਾਦਸ਼ੈਵ ਤੁ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮੇਵ ਵਿਜਾਨੀਯਾਦ੍ਗਵ੍ਯਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੧.

ਕੱਛੂਏ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਗਿਆਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਪਿਤਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਗਾਂ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨ ਤੇ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਤਕ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਤਥਾ ਗਵ੍ਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਪਾਯਸਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿषਾ। ਵਧ੍ਰੀਣਸਸ੍ਯ ਮਾਂਸੇਨ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਵਾਰ੍षਿਕੀ ।। ੨੧.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਘਿਉ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਖੀਰ ਅਤੇ ਵਧਰੀਣਸ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤਕ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਆਨਨ੍ਤ੍ਯਾਯ ਭਵੇਦ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਖਾਡ੍ਗਮਾਂਸੈਃ ਪਿਤृਕ੍ਸ਼ਯੇ। ਕृष੍ਣਚ੍ਛਾਗਸ੍ਤਥਾ ਗੋਧਾ ਆਨਨ੍ਤ੍ਯਾਯੈਵ ਕਲ੍ਪਤੇ ।। ੨੧.

ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਘਟਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਖਾਡਗ ਮੱਛੀ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ, ਕਾਲੀ ਬੱਕਰੀ ਜਾਂ ਗੋਹ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਸਦਾ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਅਤ੍ਰ ਗਾਥਾਃ ਪਿਤृਗੀਤਾਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਯਨ੍ਤਿ ਪੁਰਾਵਿਦਃ। ਤਾਸ੍ਤੇऽਹਂ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾਵਤ੍ਸਨ੍ਨਿਬੋਧਤ ।। ੨੧.

ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਅਪਿ ਨਃ ਸ੍ਵਕੁਲੇ ਜਾਯਾਦ੍ਯੋऽਨ੍ਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਰ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀਮ੍। ਪਾਯਸਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਛਾਯਾਯਾਂ ਕੁਞ੍ਜਰਸ੍ਯ ਤੁ ।। ੨੧.

ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਨਮ ਲਵੇ ਜੋ ਤੇਰਵੀਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਘਿਉ ਵਾਲੀ ਖੀਰ ਚੜ੍ਹਾਏ, ਜਾਂ ਹਾਥੀ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕਰਾਏ।

ਆਜੇਨ ਸਰ੍ਵਲੋਹੇਨ ਵਰ੍षਾਸੁ ਚ ਮਘਾਸੁ ਚ। ਏष੍ਟਵ੍ਯਾ ਬਹਵਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਯਦ੍ਯੇਕੋऽਪਿ ਗਯਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍। ਗੌਰੀਂ ਵਾਪ੍ਯੁਦ੍ਵਹੇਦ੍ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਨੀਲਂ ਵਾ ਵृषਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍ ।। ੨੧.

ਬੱਕਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਸ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮਘਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਹੀ ਗਯਾ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਗੋਰੀ ਪਤਨੀ ਵਿਆਹੇ, ਜਾਂ ਨੀਲਾ ਬਲਦ ਛੱਡੇ।

ਸ਼ਂਯੁਰੁਵਾਚ।। ਗਯਾਦੀਨਾਂ ਫਲਂ ਤਾਤ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਹਿ ਸਮਪृਚ੍ਛਤਃ। ਪਿਤॄਣਾਂ ਚੈਵ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਨਿਖਿਲੇਨ ਬ੍ਰਵੀਹਿ ਮੇ ।। ੨੧.

ਸ਼ੰਯੁ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਗਯਾ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਬਤਾਓ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਪੂਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ।

ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚ।। ਗਯਾਯਾਮਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਜਪਹੋਮਤਪਾਂਸਿ ਚ। ਪਿਤृਙਯਾਹੇ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੨੧.

ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਸ਼ਰਾਧ, ਜਪ, ਹੋਮ ਤੇ ਤਪ ਸਭ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਪੁੱਤਰ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਇਹੀ ਅਮਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪੁਨੀਯਾਦੇਕਵਿਂਸ਼ਨ੍ਤੁ ਗੌਰ੍ਯਾਮੁਤ੍ਪਾਦਿਤਃ ਸੁਤਃ। ਮਾਤਾਮਹਾਂਸ੍ਤੁ षਡ੍‌ਭੂਯ ਇਤਿ ਤਸ੍ਯਾਃ ਫਲਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੨੧.

ਗੌਰੀ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਪੁੱਤਰ ਇਕਵੀਹ ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਛੇ ਵਾਰੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਿਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਉਸਦਾ ਫਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਫਲਂ ਵृषਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਗਦਤੋ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ। ਵृषੋਤ੍ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਪੁਨਾਤ੍ਯੇਵ ਦਸ਼ਾਤੀਤਾਨ੍ ਦਸ਼ਾਵਰਾਨ੍ ।। ੨੧.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਬਲਦ ਦੇ ਫਲ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਜੋ ਬਲਦ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਪਿਛਲੀਆਂ ਤੇ ਦਸ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸ੍ਪृਸ਼੍ਯਤੇ ਤੋਯੈਰੁਤ੍ਤੀਰ੍ਣੇਨ ਜਲਾਨ੍ਮਹੀਮ੍। ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗੇ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤੁ ਹ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸ ਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ।। ੨੧.

ਜੋ ਪਾਣੀ ਬਲਦ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਲਦ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਕੰਮ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਅਮਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਦ੍ਯਦ੍ਧਿ ਸਂਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍ਤੋਯਂ ਲਾਂਗੂਲਾਦਿਭਿਰਨ੍ਤਤਃ। ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਪਿਤॄਣਾਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੨੧.

ਬਲਦ ਆਪਣੇ ਪੂੰਛ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਪਾਣੀ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੈਃ ਖੁਰੈਰ੍ਵਾ ਯਦ੍ਭੂਮਿਮਿਲ੍ਲਿਖਤ੍ਯ ਨਿਸ਼ਂ ਵृषਃ। ਮਧੁਕੁਲ੍ਯਾਃ ਪਿਤॄਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਅਕ੍ਸ਼ਯਾਸ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵੈ ।। ੨੧.

ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਬਲਦ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਾਂ ਜਾਂ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮਿੱਠੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਸਹਸ੍ਰਨਲ੍ਵਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤਡਾਗੇਨ ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ। ਤृਪ੍ਤਿਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਵੈ ਤਦ੍ਵृषਸ੍ਯਾਧਿਕੋਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੧.

ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰ ਨਲ ਦੀ ਝੀਲ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਲਦ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਇਹ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੋਰ ਵਧੀਕ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।

ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਗੁਢੈਰ੍ਮਿਸ਼੍ਰਾਂਸ੍ਤਿਲਾਨ੍ ਵੈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮਣਿ। ਮਧੁਨਾ ਮਧੁਮਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ ਵਾ ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਤਤ੍ ।। ੨੧.

ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ਰਾਧ ਸਮੇਂ ਗੁੜ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤਿਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

੦ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚ।। ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ੇਤ ਸਦਾ ਦੇਯੇ ਤੁ ਮਾਨਵਃ। ਦੈਵੇ ਕਰ੍ਮਣਿ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇ ਚ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਵੈ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ।। ੨੧.

ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵੇਲੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਪਰ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਵੇਦਵ੍ਰਤਸ੍ਨਾਤਾਃ ਪਙ੍ਕ੍ਤੀਨਾਂ ਪਾਵਨਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਯੇ ਚ ਭਾष੍ਯ ਵਿਦੋ ਮੁਖ੍ਯਾ ਯੇ ਚ ਵ੍ਯਾਕਰਣੇ ਰਤਾਃ ।। ੨੧.

ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਰਤ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਨ੍ਹਾਏ ਹਨ, ਜੋ ਪੰਗਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਨ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ—

ਅਧੀਯਤੇ ਪੁਰਾਣਂ ਚ ਧਰ੍ਮ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤਥੈਵ ਚ। ਤ੍ਰਿਣਾਚਿਕੇਤਪਞ੍ਚਾਗ੍ਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਸੁਪਰ੍ਣਃ षਡਙ੍ਗਵਿਤ੍ ।। ੨੧.

ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਨਾਚਿਕੇਤ ਅੱਗ, ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ, ਤ੍ਰਿਸੁਪਰਨ ਅਤੇ ਵੇਦ ਦੇ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ—

ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਯ ਸੁਤਸ਼੍ਚੈਵ ਛਨ੍ਦੋਗੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਸਾਮਗਃ। ਪੁਣ੍ਯੇषੁ ਯੇषੁ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਅਭਿषੇਕਕृਤਵ੍ਰਤਾਃ ।। ੨੧.

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਘਰ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਹਨ, ਜੋ ਛਾਂਦੋਗ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗਾਇਕ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵਰਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ—

ਮੁਖ੍ਯੇषੁ ਯੇषੁ ਸਤ੍ਰੇषੁ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਵਭृਥਸ਼੍ਰੁਤਾਃ। ਯੇ ਚ ਸਦ੍ਯੋਵ੍ਰਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਨਿਰਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ।। ੨੧.

ਜੋ ਮੁੱਖ ਯਗਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—

ਅਕ੍ਰੋਧਨਾਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਪਰਾਸ੍ਤਾਨ੍ ਵੈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਯੇਤ੍। ਯੇ ਚਾਪਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦਸ਼ਸੁ ਸੁਕृਤੇषੁ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੨੧.

ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਲ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਸ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਤੇ ਬੁਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਏਤੇषੁ ਦਤ੍ਤਮਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਮੇਤੇ ਵੈ ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਪਾਵਨਾਃ। ਸ਼੍ਰਦ੍ਧੇਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਯੇ ਤੁ ਯੋਗਧਰ੍ਮ੍ਮਮਨੁਵ੍ਰਤਾਃ ।। ੨੧.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਦਾਨ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਪੰਗਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯੋਗ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹਨ।

ਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਰਮਵਰਿष੍ਠਾਸ੍ਤੇ ਹਵ੍ਯਕਵ੍ਯੇषੁ ਤੇ ਵਰਾਃ। ਤ੍ਰਯੋऽਪਿ ਪੂਜਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ ।। ੨੧.

ਇਹ ਧਰਮ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਹਵਨ ਤੇ ਪਿਤਰ ਤਰਪਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਵੀ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪਿਤृਭਿਃ ਸਹ ਲੋਕਾਸ਼੍ਚ ਯੋ ਹ੍ਯੇਤਾਨ੍ ਪੂਜਯੇਨ੍ਨਰਃ। ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਾ ਪਵਿਤ੍ਰਞ੍ਚ ਮਙ੍ਗਲਾਨਾਂ ਚ ਮਙ੍ਗਲਮ੍ ।। ੨੧.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।