ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਚਿਤ੍ਰਾਯਾਂ ਚੈਵ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ਰੂਪਵਤਃ ਸੁਤਾਨ੍। ਸ੍ਵਾਤਿਨਾ ਚੈਵ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਁਲ੍ਲਾਭਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੨੦.

ਜੋ ਚਿਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਉਹ ਸਵਾਤੀ ਵਿੱਚ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਨ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ਾਖਾਸੁ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮੀਹੇਤ ਮਾਨਵਃ। ਅਨੁਰਾਧਾਸੁ ਕੁਰ੍ਵ੍ਵਾਣੋ ਨਰਸ਼੍ਚਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍ ।। ੨੦.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰੇ; ਅਨੁਰਾਧਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਚੱਕਰ (ਉੱਨਤੀ) ਚਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਆਧਿਪਤ੍ਯਂ ਲਭੇਚ੍ਛ੍ਰੈष੍ਠ੍ਯਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਯਾਂ ਸਤਤਂ ਤੁ ਯਃ। ਮੂਲੇਨਾਰੋਗ੍ਯਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਆषਾਢਾਸੁ ਮਹਦ੍ਯਸ਼ਃ ।। ੨੦.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੇਠ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਆਢਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਆषਾਢਾਭਿਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਰਾਭਿਰ੍ਵੀਤਸ਼ੋਕੋ ਭਵੇਨ੍ਨਰਃ। ਸ਼੍ਰਵਣਾਯਾਂ ਸੁਲੋਕੇषੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਰੁਯਾਤ੍ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ ।। ੨੦.

ਉੱਤਰਾਅ਷ਾੜ੍ਹ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਵਣ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰਵਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਰਾਜ੍ਯਭਾਗ੍ਵੈ ਧਨਿष੍ਠਾਸੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ਵਿਪੁਲਂ ਧਨਮ੍। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤ੍ਵਭਿਜਿਤਾ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਵਿਨ੍ਦਤੇऽਜਾਵਿਕਂ ਫਲਮ੍ ।। ੨੦.

ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਭਿਜਿਤ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਜਾਵਿਕ ਮਾਰਗ ਵਾਲਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇ ਵਾਰੁਣੇ ਕੁਰ੍ਵ੍ਵਨ੍ ਭਿषਕ੍ਸਿਦ੍ਧਿਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍। ਪੂਰ੍ਵ੍ਵੇ ਪ੍ਰੋष੍ਠਪਦੇ ਕੁਰ੍ਵ੍ਵਨ੍ ਵਿਨ੍ਦਤੇऽਜਾਵਿਕਂ ਫਲਮ੍ ।। ੨੦.

ਵਾਰੁਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਦਵਾਈ ਦੀ ਸਮਝ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਵ ਪ੍ਰੋ਷ਠਪਦਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਜਾਵਿਕ ਮਾਰਗ ਵਾਲਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਉਤ੍ਤਰਾਸ੍ਵਨਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਵਿਨ੍ਦੇਦ੍ਘਾ ਵੈ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ। ਬਹੁਰੂਪਕृਤਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਵਿਨ੍ਦੇਤ੍ ਕੁਰ੍ਵ੍ਵਂਸ੍ਤੁ ਰੇਵਤੀਮ੍। ਅਸ਼੍ਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵਾਸ਼੍ਵਿਨੀਯੁਕ੍ਤੋ ਭਰਣ੍ਯਾਮਾਯੁਰੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੨੦.

ਉੱਤਰੀਆਂ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੇਵਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ, ਤੇ ਭਰਣੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਇਮਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਵਿਧਿਂ ਕੁਰ੍ਵ੍ਵਞ੍ਛਸ਼ਬਿਨ੍ਦੁਰ੍ਮਹੀਮਿਮਾਮ੍। ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਂ ਤੁ ਲੇਭੇ ਸ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਂ ਲਬ੍ਧਾ ਚ ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸ ਤਮ੍ ।। ੨੦.

ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਵਿਧੀ ਕਰਕੇ ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਕਰਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਿਸ਼ੇषੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਫਲਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਵਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਯੂ ਵੱਲੋਂ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।

ਸ਼ਂਯੁਰੁਵਾਚ।। ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤੁ ਧਿਨੋਤਿ ਵਦਤਾਂ ਵਰ । ਕਿਂ ਹਿ ਸ੍ਵਿਚ੍ਚਿਰਰਾਤ੍ਰਾਯ ਕਿਞ੍ਚਾਨਨ੍ਤ੍ਯਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ ।। ੨੧.

ਸ਼ੰਯੁ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਲਾਭ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਸੋ, ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਸਦਾ ਲਈ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?

ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚ। ਹਵੀਂषਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲੇ ਤੁ ਯਾਨਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ। ਤਾਨਿ ਮੇ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਫਲਂ ਚੈषਾਂ ਯਥਾਬਲਮ੍ ।। ੨੧.

ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜੋ ਕੁਝ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਯੋਗ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੋ।

ਤਿਲੈਰ੍ਵ੍ਰੀਹਿਯਵੈਰ੍ਮਾषੈਰਦ੍ਭਿਰ੍ਮੂਲਫਲੇਨ ਚ। ਦਤ੍ਤੇਨ ਮਾਸਂ ਪ੍ਰੀਯਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇਨ ਤੁ ਪਿਤਾਮਹਾਃ ।। ੨੧.

ਤਿਲ, ਚੌਲ, ਜੌ, ਮਾਸ਼, ਪਾਣੀ, ਜੜੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪਿਤਾਮਹ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਤ੍ਸ੍ਯੈਃ ਪ੍ਰੀਣਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੌ ਮਾਸੌ ਤ੍ਰੀਨ੍ਮਾਸਾਨ੍ਹਾਰਿਣੇਨ ਤੁ। ਸ਼ਾਸ਼ਨ੍ਤੁ ਚਤੁਰੋ ਮਾਸਾਨ੍ ਪਞ੍ਚ ਪ੍ਰੀਣਾਤਿ ਸ਼ਾਕੁਨਮ੍ ।। ੨੧ .

ਮੱਛੀ ਨਾਲ ਦੋ ਮਹੀਨੇ, ਹਿਰਣ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ, ਖਰਗੋਸ਼ ਨਾਲ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ, ਤੇ ਪੰਛੀ ਨਾਲ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਪਿਤਰ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਵਾਰਾਹੇਣ ਤੁ षਣ੍ਮਾਸਾਞ੍ਛਾਗਲਂ ਸਾਪ੍ਤਮਾਸਿਕਮ੍। ਅष੍ਟਮਾਸਿਕਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਯਚ੍ਚ ਪਾਰ੍षਤਕਂ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੧.

ਸੂਰ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਛੇ ਮਹੀਨੇ, ਬੱਕਰੀ ਨਾਲ ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ, ਤੇ ਤਿਤਰ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਪਿਤਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਰੌਰਵੇਣ ਤੁ ਪ੍ਰੀਯਨ੍ਤੇ ਨਵਮਾਸਾਨ੍ ਪਿਤਾਮਹਾਃ। ਗਵਯਸ੍ਯ ਤੁ ਮਾਂਸੇਨ ਤृਪ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਸ਼ਮਾਸਿਕੀ ।। ੨੧.

ਰੂੜੂ ਹਿਰਣ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਪਿਤਾਮਹ ਨੌ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕੂਰ੍ਮਸ੍ਯ ਚੈਵ ਮਾਂਸੇਨ ਮਾਸਾਨੇਕਾਦਸ਼ੈਵ ਤੁ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮੇਵ ਵਿਜਾਨੀਯਾਦ੍ਗਵ੍ਯਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੧.

ਕੱਛੂਏ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਗਿਆਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਪਿਤਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਗਾਂ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨ ਤੇ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਤਕ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਤਥਾ ਗਵ੍ਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਪਾਯਸਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿषਾ। ਵਧ੍ਰੀਣਸਸ੍ਯ ਮਾਂਸੇਨ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਵਾਰ੍षਿਕੀ ।। ੨੧.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਘਿਉ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਖੀਰ ਅਤੇ ਵਧਰੀਣਸ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤਕ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਆਨਨ੍ਤ੍ਯਾਯ ਭਵੇਦ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਖਾਡ੍ਗਮਾਂਸੈਃ ਪਿਤृਕ੍ਸ਼ਯੇ। ਕृष੍ਣਚ੍ਛਾਗਸ੍ਤਥਾ ਗੋਧਾ ਆਨਨ੍ਤ੍ਯਾਯੈਵ ਕਲ੍ਪਤੇ ।। ੨੧.

ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਘਟਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਖਾਡਗ ਮੱਛੀ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ, ਕਾਲੀ ਬੱਕਰੀ ਜਾਂ ਗੋਹ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਸਦਾ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਅਤ੍ਰ ਗਾਥਾਃ ਪਿਤृਗੀਤਾਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਯਨ੍ਤਿ ਪੁਰਾਵਿਦਃ। ਤਾਸ੍ਤੇऽਹਂ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾਵਤ੍ਸਨ੍ਨਿਬੋਧਤ ।। ੨੧.

ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਅਪਿ ਨਃ ਸ੍ਵਕੁਲੇ ਜਾਯਾਦ੍ਯੋऽਨ੍ਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਰ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀਮ੍। ਪਾਯਸਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਛਾਯਾਯਾਂ ਕੁਞ੍ਜਰਸ੍ਯ ਤੁ ।। ੨੧.

ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਨਮ ਲਵੇ ਜੋ ਤੇਰਵੀਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਘਿਉ ਵਾਲੀ ਖੀਰ ਚੜ੍ਹਾਏ, ਜਾਂ ਹਾਥੀ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕਰਾਏ।

ਆਜੇਨ ਸਰ੍ਵਲੋਹੇਨ ਵਰ੍षਾਸੁ ਚ ਮਘਾਸੁ ਚ। ਏष੍ਟਵ੍ਯਾ ਬਹਵਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਯਦ੍ਯੇਕੋऽਪਿ ਗਯਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍। ਗੌਰੀਂ ਵਾਪ੍ਯੁਦ੍ਵਹੇਦ੍ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਨੀਲਂ ਵਾ ਵृषਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍ ।। ੨੧.

ਬੱਕਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਸ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮਘਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਹੀ ਗਯਾ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਗੋਰੀ ਪਤਨੀ ਵਿਆਹੇ, ਜਾਂ ਨੀਲਾ ਬਲਦ ਛੱਡੇ।

ਸ਼ਂਯੁਰੁਵਾਚ।। ਗਯਾਦੀਨਾਂ ਫਲਂ ਤਾਤ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਹਿ ਸਮਪृਚ੍ਛਤਃ। ਪਿਤॄਣਾਂ ਚੈਵ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਨਿਖਿਲੇਨ ਬ੍ਰਵੀਹਿ ਮੇ ।। ੨੧.

ਸ਼ੰਯੁ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਗਯਾ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਬਤਾਓ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਪੂਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ।

ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚ।। ਗਯਾਯਾਮਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਜਪਹੋਮਤਪਾਂਸਿ ਚ। ਪਿਤृਙਯਾਹੇ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੨੧.

ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਸ਼ਰਾਧ, ਜਪ, ਹੋਮ ਤੇ ਤਪ ਸਭ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਪੁੱਤਰ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਇਹੀ ਅਮਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪੁਨੀਯਾਦੇਕਵਿਂਸ਼ਨ੍ਤੁ ਗੌਰ੍ਯਾਮੁਤ੍ਪਾਦਿਤਃ ਸੁਤਃ। ਮਾਤਾਮਹਾਂਸ੍ਤੁ षਡ੍‌ਭੂਯ ਇਤਿ ਤਸ੍ਯਾਃ ਫਲਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੨੧.

ਗੌਰੀ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਪੁੱਤਰ ਇਕਵੀਹ ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਛੇ ਵਾਰੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਿਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਉਸਦਾ ਫਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਫਲਂ ਵृषਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਗਦਤੋ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ। ਵृषੋਤ੍ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਪੁਨਾਤ੍ਯੇਵ ਦਸ਼ਾਤੀਤਾਨ੍ ਦਸ਼ਾਵਰਾਨ੍ ।। ੨੧.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਬਲਦ ਦੇ ਫਲ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਜੋ ਬਲਦ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਪਿਛਲੀਆਂ ਤੇ ਦਸ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸ੍ਪृਸ਼੍ਯਤੇ ਤੋਯੈਰੁਤ੍ਤੀਰ੍ਣੇਨ ਜਲਾਨ੍ਮਹੀਮ੍। ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗੇ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤੁ ਹ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸ ਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ।। ੨੧.

ਜੋ ਪਾਣੀ ਬਲਦ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਲਦ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਕੰਮ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਅਮਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਦ੍ਯਦ੍ਧਿ ਸਂਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍ਤੋਯਂ ਲਾਂਗੂਲਾਦਿਭਿਰਨ੍ਤਤਃ। ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਪਿਤॄਣਾਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੨੧.

ਬਲਦ ਆਪਣੇ ਪੂੰਛ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਪਾਣੀ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੈਃ ਖੁਰੈਰ੍ਵਾ ਯਦ੍ਭੂਮਿਮਿਲ੍ਲਿਖਤ੍ਯ ਨਿਸ਼ਂ ਵृषਃ। ਮਧੁਕੁਲ੍ਯਾਃ ਪਿਤॄਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਅਕ੍ਸ਼ਯਾਸ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵੈ ।। ੨੧.

ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਬਲਦ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਾਂ ਜਾਂ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮਿੱਠੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਸਹਸ੍ਰਨਲ੍ਵਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤਡਾਗੇਨ ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ। ਤृਪ੍ਤਿਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਵੈ ਤਦ੍ਵृषਸ੍ਯਾਧਿਕੋਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੧.

ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰ ਨਲ ਦੀ ਝੀਲ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਲਦ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਇਹ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੋਰ ਵਧੀਕ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।