ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਹਿਮਵਤ੍ਪ੍ਰਭਵਾ ਨਦ੍ਯੋ ਯਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾ ऋषਿਪੂਜਿਤਾਃ । ਸਰਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਭਿਸਂਵੇਦ੍ਯਾ ਨਦੀ ਨਵਵਹਾਸ੍ਤਥਾ ।। ੧੭.

ਜਿਹੜੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੌ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ—

ਗਤ੍ਵੈਤਾਨ੍ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪਾਪੈਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਹੀਯਤੇ। ਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਮਸ਼ੌਚਨ੍ਤੁ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵੈ ਮृਤਸੂਤਕੇ ।। ੧੭.

ਇਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਦਾ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮੌਤ ਜਾਂ ਜਨਮ ਉੱਤੇ ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਅਰ੍ਦ੍ਧਂ ਮਾਸਨ੍ਤੁ ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਮਾਸਾਚ੍ਛੂਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ ।। ੧੭.

ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਈ ਬਾਰਾਂ ਰਾਤਾਂ, ਵੈਸ਼ ਲਈ ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਦਕ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੇਣ ਤੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧਯਤਿ। ਉਦਕ੍ਯਾਂ ਸੂਤਿਕਾਞ੍ਚੈਵ ਸ਼੍ਵਾਨਮਨ੍ਤ੍ਯਾਵਸਾਯਿਨਮ੍ ।। ੧੭.

ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ, ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਨਮ ਵਾਲੀ ਔਰਤ, ਕੁੱਤਾ ਜਾਂ ਮੁਰਦਾ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਵੀ।

ਨਗ੍ਨਾਦੀਨ੍ ਮृਤਹਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾऽਸ਼ੌਚਂ ਵਿਧੀਯਤੇ। ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਚੈਲੋ ਮृਦ੍ਭਿਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਿਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ ।। ੧੭.

ਨੰਗਿਆਂ ਜਾਂ ਮੁਰਦੇ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਬੰਦਾ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਬਾਰਾਂ ਵਾਰ ਨ੍ਹਾ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਤਦੇਵ ਭਵੇਚ੍ਛੌਚਂ ਮੈਥੁਨੇ ਨਵਭਿਸ੍ਤਥਾ। ਮृਦਾ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਹਸ੍ਤੌ ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛੌਚਵਿਧਿਨ੍ਨਰਃ ।। ੧੭.

ਇਹੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੀ ਰੀਤ ਮਿਲਾਪ ਮਗਰੋਂ ਨੌ ਵਾਰ ਮਿੱਟੀ ਲਾ ਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੱਥ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਚਾਦ੍ਭਿਰ੍ਹਸ੍ਤੌ ਚ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਚੈਵ ਮृਦਾ ਪੁਨਃ। ਮृਦਂ ਗੁਹ੍ਯੇ ਤਤੋ ਦ੍ਵਿਸ੍ਤੁ ਪੁਨਰੇਵ ਮृਦਂ ਬੁਧਃ ।। ੧੭.

ਹੱਥ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਮਿੱਟੀ ਲਾ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਫਿਰ ਮਿੱਟੀ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਏਵਂ ਸ਼ੌਚ ਵਿਧਿਰ੍ਦृष੍ਟਃ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਦਾ। ਪਰਿਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮृਦਸ੍ਤਿਸ੍ਰੋ ਹਸ੍ਤਪਾਦਾਵਸੇਚਨਮ੍ ।। ੧੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੀ ਰੀਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲਈ ਹੈ। ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮਿੱਟੀ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਆਰਣ੍ਯਂ ਸ਼ੌਚਮੇਤਤ੍ਤੁ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਤਃ ਪਰਮ੍। ਮृਦਸ੍ਤਿਸ੍ਰਃ ਪਾਦਯੋਸ੍ਤੁ ਹਸ੍ਤਯੋਸ੍ਤਿਸ੍ਰ ਏਵ ਚ ।। ੧੭.

ਇਹ ਜੰਗਲ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮਿੱਟੀ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਮृਦਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਾਮੇਧ੍ਯੇ ਹਸ੍ਤਾਦੀਨਾਂ ਵਿਭਾਗਸ਼ਃ। ਅਨਿਰ੍ਣਿਕ੍ਤੇ ਮृਦਂ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮृਦਨ੍ਤੇ ਤ੍ਵਦ੍ਭਿਰੇਵ ਤੁ ।। ੧੭.

ਪੰਦਰਾਂ ਵਾਰ ਮਿੱਟੀ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਟੁੱਟੇ। ਜੇ ਥਾਂ ਪੱਕੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਲਾ ਕੇ, ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕਣ੍ਠਂ ਸ਼ਿਰੋ ਵਾ ਪ੍ਰਾਵृਤ੍ਯ ਰਥ੍ਯਾ ਪਾਦਗਤਸ੍ਤੁ ਵਾ। ਅਕृਤ੍ਵਾ ਪਾਦਯੋਃ ਸ਼ੌਚਮਾਚਾਨ੍ਤੋऽਪ੍ਯਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ ।। ੧੭.

ਜੇ ਗਲਾ ਜਾਂ ਸਿਰ ਢੱਕ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਸਤੇ ਪੈਰ ਗੰਦੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਪੈਰ ਨਾ ਧੋਏ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਧੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਪਾਤ੍ਰਂ ਨਿਃਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਆਚਮ੍ਯਾਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪੁਨਃ। ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਤਥਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪੁਨਃ ।। ੧੭.

ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਧੋ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਚੁੰਘਣਾ ਤੇ ਛਿੜਕਾਉ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਿੜਕਾਉ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪੁष੍ਪਾਦੀਨਾਂ ਤृਣਾਨਾਞ੍ਚ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਣਂ ਹਵਿषਾਨ੍ਤਥਾ। ਪਰਾਹृਤਾਨਾਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਨਿਧਾਯਾਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਥਾ ।। ੧੭.

ਫੁੱਲਾਂ, ਘਾਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਮ ਸਮੱਗਰੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਛਿੜਕਾਉ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰੋਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ ਵੀ ਛਿੜਕਾਉ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਿਤਨ੍ਤੁ ਹਰੇਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿ ਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਦੈਵ ਤਥਾ ਪੁਨਃ। ਉਤ੍ਤਰੇਣ ਹਰੇਦ੍ਵੇਦ੍ਯਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍ ।। ੧੭.

ਜੋ ਕੁਝ ਛਿੜਕਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼ਰਾਧ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਚੁੱਕ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੇਰ ਵੀ। ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਚੁੱਕਣਾ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸੁੱਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪਰ੍ਯਾਸੇ ਦੈਵੇ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇ ਤਥੈਵ ਚ। ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਤੁ ਹਸ੍ਤੇਨ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਵੇਦਿਮਾਲਿਖੇਤ੍ ।। ੧੭.

ਜੇ ਰਸਮ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਜਾਂ ਉਲਟਾਪਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਚਾਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੇਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕਰਾਭ੍ਯਾਮੇਵ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਵਿਕਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍। ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਸ੍ਵਪ੍ਨਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀषਯੋਃ ।। ੧੭.

ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਡਰ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ਾਬ-ਪਖਾਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।

ਨਿष੍ਠੀਵਿਤੇ ਯਥਾ ਵ੍ਯਕ੍ਤੇ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਪਰਿਧਾਯ ਚ। ਉਚ੍ਛਿष੍ਟਸ੍ਯ ਚ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਤਥਾ ਪਾਦਾਵਸੇਚਨੇ ।। ੧੭.

ਜਦੋਂ ਥੁੱਕ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉੱਪਰਲਾ ਕੱਪੜਾ ਪਾ ਲੈਣ, ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਛੂਹਣ ਜਾਂ ਪੈਰ ਧੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਉਤ੍ਸृष੍ਟਸ੍ਯ ਸੁਮਮ੍ਭਾषੇ ਹ੍ਯਸ਼ੁਚਿਂ ਪ੍ਰਯਤਸ੍ਯ ਚ। ਸਨ੍ਦੇਹੇषੁ ਚ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਸ਼ਿਖਾਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੧੭.

ਪਾਣੀ ਸੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਿੱਖੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਦੇਣ, ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸੰਦੇਹ ਹੋਣ ਤੇ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਚੋਟੀ ਖੁੱਲੀ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਵੀ ਇਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਿਨਾ ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤੇਨ ਮੋਹਾਤ੍ਤੁ ਯਦ੍ਯੁਪਸ੍ਪृषੇਤ੍। ਔष੍ਠਸ੍ਯ ਦਨ੍ਤਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਚਾਨ੍ਤ੍ਯਵਾਸਿਨਾਮ੍ ।। ੧੭.

ਜੇ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਜਨੇਊ ਪਾਏ ਬਿਨਾਂ ਪਾਣੀ ਚੁੰਘ ਲਏ, ਜਾਂ ਹੋਠ ਜਾਂ ਦੰਦ ਛੂਹ ਲਏ, ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਖਰੀ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਏ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜਿਙ੍ਵਯਾ ਚੈਵ ਸਂਸ੍ਪृਸ਼੍ਯ ਦਨ੍ਤਾਸਕ੍ਤਂ ਤਥੈਵ ਚ। ਸਸ਼ਬ੍ਦਮਙ੍ਗੁਲੀਭਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਣਤਸ਼੍ਚਾਵਲੋ ਕਯਨ੍ ।। ੧੭.

ਜਦੋਂ ਜੀਭ ਨਾਲ ਦੰਦ ਛੂਹ ਲਏ, ਜਾਂ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਫਸ ਜਾਵੇ, ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਆਵਾਜ਼ ਕਰੀਏ ਜਾਂ ਨਿਵਾ ਕੇ ਉੱਤੇ ਵੇਖੀਏ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਯਸ਼੍ਚਾਧਰ੍ਮੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਮੋਹਾਦਾਯਾਨ੍ਤੋऽਪ੍ਯਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭਵੇਤ੍। ਉਪਵਿਸ਼੍ਯ ਸ਼ੁਚੌ ਦੇਸ਼ੇ ਪ੍ਰਣਤਃ ਪ੍ਰਾਗੁਦਙ੍ਮੁਖਃ ।। ੧੭.

ਜੇ ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਿਚ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰ ਲਵੇ।

ਪਾਦੌ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਹਸ੍ਤੌ ਤੁ ਅਨ੍ਤਰ੍ਜਾਨੁਰੁਪ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍। ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਸ੍ਤ੍ਰਿਃ ਪਿਬੇਚ੍ਚਾਪਃ ਪ੍ਰਯਤਃ ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ ।। ੧੭.

ਪੈਰ ਤੇ ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਘੁੱਟਣ ਛੂਹਣ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਚੁੰਘਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ।

ਦ੍ਵਿਰੇਵ ਮਾਰ੍ਜਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਕृਦਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਤਃ। ਖਾਨਿ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਨਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਹਸ੍ਤੌ ਪਾਦੌ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੧੭.

ਦੋ ਵਾਰੀ ਧੋਣਾ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਛਿੜਕਾਉ ਕਰਨਾ, ਫਿਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੁਖ, ਸਿਰ, ਹੱਥ, ਪੈਰ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਵੀ ਇਉਂ ਹੀ ਸਾਫ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਥਾ ਤਸ੍ਯ ਯਦ੍ਯਮੀਮਾਂਸਿਤਂ ਭਵੇਤ੍। ਏਵਮਾਚਮਨਂ ਤਸ੍ਯ ਵੇਦਾ ਯਜ੍ਞਾਸ੍ਤਪਾਂਸਿ ਚ ।। ੧੭.

ਜੇ ਛਿੜਕਾਉ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੁੜ ਕਰ ਲਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦਾ ਪਾਣੀ ਚੁੰਘਣਾ, ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਯੱਗ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦਾਨਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਞ੍ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸਫਲਾਸ੍ਤਥਾ। ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਮੋਹਾਦਨਾਚਮ੍ਯੈਵ ਨਾਸ੍ਤਿਕਃ ।। ੧੭.

ਦਾਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਵੀ ਫਲਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕ ਜਾਂ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਚੁੰਘੇ ਬਿਨਾਂ ਰਸਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਭਵਨ੍ਤਿ ਚ ਵृਥਾ ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਰਿਯਾ ਹ੍ਯੇਤਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ। ਵਾਗ੍ਭਾਵਸ਼ੁਦ੍ਧਨਿਰ੍ਣਿਕ੍ਤਮਦੁष੍ਟਂ ਵਾਪ੍ਯਨਿਨ੍ਦਿਤਮ੍ ।। ੧੭.

ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਸੱਚੀ ਗੱਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਕੰਮ ਹੀ ਸਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮੇਧ੍ਯਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਜ੍ਞੇਯਾਨਿ ਦੁष੍ਟਮੇਭ੍ਯੋ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ। ਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸਦਾ ਵਿਪ੍ਰਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਨ ।। ੧੭.

ਇਹ ਕੰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਣੋ, ਉਲਟ ਕਰਨਾ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਭੁੱਖਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।

ਤਸ੍ਮੈ ਸਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦਯੂਪੋ ਯਜ੍ਞ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਅਪ੍ਲੁष੍ਟਾਨ੍ਨਂ ਸ਼੍ਰृਤਾਨ੍ਨਨ੍ਤੁ ਕृਸ਼ਵृਤ੍ਤਿਮਯਾਚਕਮ੍ ।। ੧੭.

ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕੁਝ ਦੇਵੇ, ਉਹੀ ਯੱਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਭੋਜਨ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਮੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਯੱਗ ਨਹੀਂ।

ਏਕਾਨ੍ਤਸ਼ੀਲਂ ਹ੍ਰੀਮਨ੍ਤਂ ਸਦਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇषੁ ਭੋਜਯੇਤ੍ । ਯੋ ਦਦਾਤ੍ਯਾਨ੍ਤਿਮਭ੍ਯੇਸ਼੍ਚ ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘ੍ਨੋ ਦੁਰਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ।। ੧੭.

ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿਚ ਸੁਚੱਜੇ ਸੁਭਾਉ ਤੇ ਲਜਜਾਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਅੰਤ ਵਿਚ ਅਯੋਗ ਨੂੰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਘਾਤੀ ਤੇ ਮਾੜਾ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲਾ ਹੈ।