ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਆਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਂ ਤੁ ਪਯਸਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ਵੈ ਤਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਸਰ੍ਪਿषਾ ਤੁ ਸ਼ੁਭਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ षੋਡਸ਼ਾਹਫਲਂ ਲਭੇਤ੍। ਮਧੁਨਾ ਤ੍ਵਤਿਰਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਫਲਂ ਚ ਸਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੧੭.

ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਨਾਲ ਅਗਨਿਸ਼ੋਮ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਘਿਉ ਦੇਣ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਨਜ਼ਰ ਤੇ ਸੋਲਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਾਲੀ ਰੀਤ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਦ ਦੇਣ ਨਾਲ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਦਧਾਨੋ ਨਰੋ ਵੈ ਸਰ੍ਵੈਃ ਕਾਮੈਰ੍ਭੋਜਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍। ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਦਃ ਸਰ੍ਵਵਿਪ੍ਰਾਤਿਥੌ ਯਃ ਫਲਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮੇਧਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ।। ੧੭.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਵਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਸਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇऽਤਿਥਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੈਵੇ ਵਾਪ੍ਯਵਮਨ੍ਯਤੇ। ਤਂ ਵੈ ਦੇਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਯਨ੍ਤਿ ਹੋਤਾ ਯਦ੍ਵਤ੍ ਪਰਾਂ ਵਸੁਮ੍ ।। ੧੭.

ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ੍ਰਾਧ ਜਾਂ ਦੇਵ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਤਾ ਵਿਅਰਥ ਭੇਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੈਵ ਵਹ੍ਨਿਸ਼੍ਚੈਵ ਹਿ ਤਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ । ਆਵਿਸ਼੍ਯ ਭੁਞ੍ਜਤੇ ਤਦ੍ਵੈ ਲੋਕਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਣਾਤ੍ ।। ੧੭.

ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਅੱਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਹੋਵੇ।

ਅਪੂਜਿਤਾ ਦਹਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਦਦ੍ਯੁਃ ਕਾਮਾਂਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤਾਃ। ਸਰ੍ਵਸ੍ਵੇਨਾਪਿ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵੈ ਪੂਜਯੇਦਤਿਥੀਨ੍ ਸਦਾ ।। ੧੭.

ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾੜ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੇ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਚਾਹੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਲਗਾ ਦੇਣਾ ਪਵੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਗृਹਸ੍ਥਸ਼੍ਚ ਗृਹਮਭ੍ਯਾਗਤੋऽਥਵਾ। ਬਾਲਾਃ ਖਿਨ੍ਨਾ ਯਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਜਾਨੀਯਾਦਤਿਥੀਨ੍ ਸਦਾ ।। ੧੭.

ਜੋ ਕੋਈ ਵਣਵਾਸੀ, ਘਰ-ਵਾਲਾ, ਘਰ ਆਇਆ ਹੋਇਆ, ਬੱਚੇ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹਿਮਾਨ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਭ੍ਯਾਗਤੋ ਯਾਚਕਃ ਸ੍ਯਾਦਤਿਥਿਃ ਸ੍ਯਾਦਯਾਚਕਃ। ਅਤਿਥੇਰਤਿਥਿਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸੋऽਤਿਥਿਰ੍ਯੋਗ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੧੭.

ਜੋ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਮਹਿਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਨਾ ਮੰਗੇ ਉਹ ਵੀ ਮਹਿਮਾਨ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਬਿਨਾਂ ਸੱਦੇ ਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਹਿਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਅਸਲ ਮਹਿਮਾਨ ਹੈ।

ਨ ਘੋਰੋ ਨਾਪਿ ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣੋ ਨਾਵਿਦ੍ਯੋ ਨ ਵਿਸ਼ੇषਵਿਤ੍। ਨ ਚ ਸਨ੍ਤੋ ਨ ਸਮृਦ੍ਧੋ ਨ ਸੇਵੀ ਨਾਚਰੋऽਤਿਥਿਃ ।। ੧੭.

ਮਹਿਮਾਨ ਨਾ ਤਾਂ ਡਰਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਮਿਲਿਆ-ਝੁਲਿਆ, ਨਾ ਅਣਜਾਣ, ਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ; ਨਾ ਉਹ ਨੇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਧਨਵਾਨ, ਨਾ ਨੌਕਰ, ਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ।

ਪਿਪਾਸਿਤਾਯ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਾਯ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾਯਾਤਿਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਤੇ। ਤਸ੍ਮੈ ਸਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਫਲਮਿਚ੍ਛਤਾ ।। ੧੭.

ਜੋ ਪਿਆਸਾ ਹੋਵੇ, ਥੱਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਰਾਹ ਭੁੱਲਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਭੁੱਖਾ ਹੋਵੇ, ਉਹਨੂੰ ਯਗ ਦੀ ਕਮੀਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਆਰੁਹ੍ਯ ਭृਗੁਤੁਙ੍ਗੋषੁ ਗਤ੍ਵਾ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀਮ੍। ਆਪਗਾਂ ਤੁ ਨਦੀ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਗਙ੍ਗਾ ਦੇਵੀ ਮਹਾਨਦੀ ।। ੧੭.

ਭਰਿਗੁ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਤੇ, ਫਿਰ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ—

ਹਿਮਵਤ੍ਪ੍ਰਭਵਾ ਨਦ੍ਯੋ ਯਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾ ऋषਿਪੂਜਿਤਾਃ । ਸਰਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਭਿਸਂਵੇਦ੍ਯਾ ਨਦੀ ਨਵਵਹਾਸ੍ਤਥਾ ।। ੧੭.

ਜਿਹੜੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੌ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ—

ਗਤ੍ਵੈਤਾਨ੍ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪਾਪੈਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਹੀਯਤੇ। ਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਮਸ਼ੌਚਨ੍ਤੁ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵੈ ਮृਤਸੂਤਕੇ ।। ੧੭.

ਇਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਦਾ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮੌਤ ਜਾਂ ਜਨਮ ਉੱਤੇ ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਅਰ੍ਦ੍ਧਂ ਮਾਸਨ੍ਤੁ ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਮਾਸਾਚ੍ਛੂਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ ।। ੧੭.

ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਈ ਬਾਰਾਂ ਰਾਤਾਂ, ਵੈਸ਼ ਲਈ ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਦਕ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੇਣ ਤੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧਯਤਿ। ਉਦਕ੍ਯਾਂ ਸੂਤਿਕਾਞ੍ਚੈਵ ਸ਼੍ਵਾਨਮਨ੍ਤ੍ਯਾਵਸਾਯਿਨਮ੍ ।। ੧੭.

ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ, ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਨਮ ਵਾਲੀ ਔਰਤ, ਕੁੱਤਾ ਜਾਂ ਮੁਰਦਾ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਵੀ।

ਨਗ੍ਨਾਦੀਨ੍ ਮृਤਹਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾऽਸ਼ੌਚਂ ਵਿਧੀਯਤੇ। ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਚੈਲੋ ਮृਦ੍ਭਿਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਿਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ ।। ੧੭.

ਨੰਗਿਆਂ ਜਾਂ ਮੁਰਦੇ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਬੰਦਾ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਬਾਰਾਂ ਵਾਰ ਨ੍ਹਾ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਤਦੇਵ ਭਵੇਚ੍ਛੌਚਂ ਮੈਥੁਨੇ ਨਵਭਿਸ੍ਤਥਾ। ਮृਦਾ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਹਸ੍ਤੌ ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛੌਚਵਿਧਿਨ੍ਨਰਃ ।। ੧੭.

ਇਹੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੀ ਰੀਤ ਮਿਲਾਪ ਮਗਰੋਂ ਨੌ ਵਾਰ ਮਿੱਟੀ ਲਾ ਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੱਥ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਚਾਦ੍ਭਿਰ੍ਹਸ੍ਤੌ ਚ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਚੈਵ ਮृਦਾ ਪੁਨਃ। ਮृਦਂ ਗੁਹ੍ਯੇ ਤਤੋ ਦ੍ਵਿਸ੍ਤੁ ਪੁਨਰੇਵ ਮृਦਂ ਬੁਧਃ ।। ੧੭.

ਹੱਥ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਮਿੱਟੀ ਲਾ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਫਿਰ ਮਿੱਟੀ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਏਵਂ ਸ਼ੌਚ ਵਿਧਿਰ੍ਦृष੍ਟਃ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਦਾ। ਪਰਿਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮृਦਸ੍ਤਿਸ੍ਰੋ ਹਸ੍ਤਪਾਦਾਵਸੇਚਨਮ੍ ।। ੧੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੀ ਰੀਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲਈ ਹੈ। ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮਿੱਟੀ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਆਰਣ੍ਯਂ ਸ਼ੌਚਮੇਤਤ੍ਤੁ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਤਃ ਪਰਮ੍। ਮृਦਸ੍ਤਿਸ੍ਰਃ ਪਾਦਯੋਸ੍ਤੁ ਹਸ੍ਤਯੋਸ੍ਤਿਸ੍ਰ ਏਵ ਚ ।। ੧੭.

ਇਹ ਜੰਗਲ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮਿੱਟੀ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਮृਦਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਾਮੇਧ੍ਯੇ ਹਸ੍ਤਾਦੀਨਾਂ ਵਿਭਾਗਸ਼ਃ। ਅਨਿਰ੍ਣਿਕ੍ਤੇ ਮृਦਂ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮृਦਨ੍ਤੇ ਤ੍ਵਦ੍ਭਿਰੇਵ ਤੁ ।। ੧੭.

ਪੰਦਰਾਂ ਵਾਰ ਮਿੱਟੀ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਟੁੱਟੇ। ਜੇ ਥਾਂ ਪੱਕੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਲਾ ਕੇ, ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕਣ੍ਠਂ ਸ਼ਿਰੋ ਵਾ ਪ੍ਰਾਵृਤ੍ਯ ਰਥ੍ਯਾ ਪਾਦਗਤਸ੍ਤੁ ਵਾ। ਅਕृਤ੍ਵਾ ਪਾਦਯੋਃ ਸ਼ੌਚਮਾਚਾਨ੍ਤੋऽਪ੍ਯਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ ।। ੧੭.

ਜੇ ਗਲਾ ਜਾਂ ਸਿਰ ਢੱਕ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਸਤੇ ਪੈਰ ਗੰਦੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਪੈਰ ਨਾ ਧੋਏ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਧੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਪਾਤ੍ਰਂ ਨਿਃਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਆਚਮ੍ਯਾਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪੁਨਃ। ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਤਥਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪੁਨਃ ।। ੧੭.

ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਧੋ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਚੁੰਘਣਾ ਤੇ ਛਿੜਕਾਉ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਿੜਕਾਉ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪੁष੍ਪਾਦੀਨਾਂ ਤृਣਾਨਾਞ੍ਚ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਣਂ ਹਵਿषਾਨ੍ਤਥਾ। ਪਰਾਹृਤਾਨਾਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਨਿਧਾਯਾਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਥਾ ।। ੧੭.

ਫੁੱਲਾਂ, ਘਾਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਮ ਸਮੱਗਰੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਛਿੜਕਾਉ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰੋਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ ਵੀ ਛਿੜਕਾਉ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਿਤਨ੍ਤੁ ਹਰੇਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿ ਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਦੈਵ ਤਥਾ ਪੁਨਃ। ਉਤ੍ਤਰੇਣ ਹਰੇਦ੍ਵੇਦ੍ਯਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍ ।। ੧੭.

ਜੋ ਕੁਝ ਛਿੜਕਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼ਰਾਧ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਚੁੱਕ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੇਰ ਵੀ। ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਚੁੱਕਣਾ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸੁੱਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪਰ੍ਯਾਸੇ ਦੈਵੇ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇ ਤਥੈਵ ਚ। ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਤੁ ਹਸ੍ਤੇਨ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਵੇਦਿਮਾਲਿਖੇਤ੍ ।। ੧੭.

ਜੇ ਰਸਮ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਜਾਂ ਉਲਟਾਪਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਚਾਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੇਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕਰਾਭ੍ਯਾਮੇਵ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਵਿਕਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍। ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਸ੍ਵਪ੍ਨਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀषਯੋਃ ।। ੧੭.

ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਡਰ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ਾਬ-ਪਖਾਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।

ਨਿष੍ਠੀਵਿਤੇ ਯਥਾ ਵ੍ਯਕ੍ਤੇ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਪਰਿਧਾਯ ਚ। ਉਚ੍ਛਿष੍ਟਸ੍ਯ ਚ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਤਥਾ ਪਾਦਾਵਸੇਚਨੇ ।। ੧੭.

ਜਦੋਂ ਥੁੱਕ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉੱਪਰਲਾ ਕੱਪੜਾ ਪਾ ਲੈਣ, ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਛੂਹਣ ਜਾਂ ਪੈਰ ਧੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਉਤ੍ਸृष੍ਟਸ੍ਯ ਸੁਮਮ੍ਭਾषੇ ਹ੍ਯਸ਼ੁਚਿਂ ਪ੍ਰਯਤਸ੍ਯ ਚ। ਸਨ੍ਦੇਹੇषੁ ਚ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਸ਼ਿਖਾਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੧੭.

ਪਾਣੀ ਸੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਿੱਖੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਦੇਣ, ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸੰਦੇਹ ਹੋਣ ਤੇ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਚੋਟੀ ਖੁੱਲੀ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਵੀ ਇਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਿਨਾ ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤੇਨ ਮੋਹਾਤ੍ਤੁ ਯਦ੍ਯੁਪਸ੍ਪृषੇਤ੍। ਔष੍ਠਸ੍ਯ ਦਨ੍ਤਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਚਾਨ੍ਤ੍ਯਵਾਸਿਨਾਮ੍ ।। ੧੭.

ਜੇ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਜਨੇਊ ਪਾਏ ਬਿਨਾਂ ਪਾਣੀ ਚੁੰਘ ਲਏ, ਜਾਂ ਹੋਠ ਜਾਂ ਦੰਦ ਛੂਹ ਲਏ, ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਖਰੀ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਏ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।