ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਹੋ ਧੀਮਂਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸੂਤ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਲ੍ਪਸ੍ਤੁ ਕੀਰ੍ਤਿਤਃ। ਸ਼੍ਰੁਤੋ ਨਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਲ੍ਪੋ ਵੈ ऋषਿਭਿਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ।। ੧੭.

ਸੂਤ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਹੋ! ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰਾਧ ਦਾ ਢੰਗ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਇਹ ਸ੍ਰਾਧ ਦੀ ਰੀਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਹੈ।

ਅਤੀਵ ਵਿਸ੍ਤਰੋ ਯਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ। ਵਦ ਸ਼ੇषਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ऋषੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਥਾਮਤਮ੍ ।। ੧੭.

ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਖਾਸ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਦੱਸੋ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ।

ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਵਿਪ੍ਰਾ ऋषੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਤਨ੍ਤੁ ਤਤ੍। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਤਿ ਮਹਾਭਾਗਾਸ੍ਤਨ੍ਮੇ ਸ਼੍ਰृਣੁਤ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ ।। ੧੭.

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਏ ਸ੍ਰਾਧ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇਓ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਉਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਮਯਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿਧਿਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮ੍ਮਣਿ। ਪਰਿਸ਼ਿष੍ਟਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ।। ੧੭.

ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ੍ਰਾਧ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਬਾਰੇ ਜੋ ਕੁਝ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।

ਨ ਮੀਮਾਂਸ੍ਯਾਃ ਸਦਾ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਹ੍ਯੇਤਦੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਦੈਵੇ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇ ਚ ਸਤਤਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਵੈ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ।। ੧੭.

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਂਚਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ।

ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੋषਾਃ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯੇਰਨ੍ ਸਦ੍ਭਿਰ੍ਵਾ ਵਰ੍ਜਿਤਸ੍ਤੁ ਯਃ। ਜਾਨੀਯਾਦ੍ਵਾਪਿ ਸਂਵਾਸਾਦ੍ਵਰ੍ਜ੍ਜਯੇਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ ।। ੧੭.

ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖ਼ਾਮੀ ਵੇਖੀ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ, ਜਾਂ ਸਾਥ-ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਵਿਜ੍ਞਾਤਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ੇਤ ਸਦਾ ਬੁਧਃ । ਸਿਦ੍ਧਾ ਹਿ ਵਿਪ੍ਰਰੂਪੇਣ ਚਰਨ੍ਤਿ ਪृਥਿਵੀਮਿਮਾਮ੍ ।। ੧੭.

ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ੍ਰਾਧ ਸਮੇਂ ਅਣਜਾਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਧ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਾਦਤਿਥਿਮਾਯਾਨ੍ਤਮਭਿਗਚ੍ਛੇਤ੍ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ। ਪੂਜਯੇਚ੍ਚਾਪਿ ਪਾਦ੍ਯੇਨ ਪਾਦਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਭੋਜਨੈਃ ।। ੧੭.

ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਮਹਿਮਾਨ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੋ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੈਰ ਧੋਣ, ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਉਣ ਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਆਦਰ ਕਰੋ।

ਉਰ੍ਵੀਂ ਸਾਗਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾਂ ਦੇਵਾ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰਾਸ੍ਤਥਾ। ਨਾਨਾ ਰੂਪੈਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਧਰ੍ਮ੍ਮੇਣ ਪਾਲਯਨ੍ ।। ੧੭.

ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਜੋਗ ਦੇ ਮਾਹਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੱਕ ਫਿਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਯਾਤਿਥਯੇ ਨਰਃ। ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ ਚ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਣਿ ਫਲਂ ਤੇषਾਂ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੧੭.

ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਸਵਾਦ-ਵਸਤੂਆਂ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਫਲ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਆਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਂ ਤੁ ਪਯਸਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ਵੈ ਤਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਸਰ੍ਪਿषਾ ਤੁ ਸ਼ੁਭਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ षੋਡਸ਼ਾਹਫਲਂ ਲਭੇਤ੍। ਮਧੁਨਾ ਤ੍ਵਤਿਰਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਫਲਂ ਚ ਸਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੧੭.

ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਨਾਲ ਅਗਨਿਸ਼ੋਮ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਘਿਉ ਦੇਣ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਨਜ਼ਰ ਤੇ ਸੋਲਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਾਲੀ ਰੀਤ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਦ ਦੇਣ ਨਾਲ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਦਧਾਨੋ ਨਰੋ ਵੈ ਸਰ੍ਵੈਃ ਕਾਮੈਰ੍ਭੋਜਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍। ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਦਃ ਸਰ੍ਵਵਿਪ੍ਰਾਤਿਥੌ ਯਃ ਫਲਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮੇਧਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ।। ੧੭.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਵਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਸਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇऽਤਿਥਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੈਵੇ ਵਾਪ੍ਯਵਮਨ੍ਯਤੇ। ਤਂ ਵੈ ਦੇਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਯਨ੍ਤਿ ਹੋਤਾ ਯਦ੍ਵਤ੍ ਪਰਾਂ ਵਸੁਮ੍ ।। ੧੭.

ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ੍ਰਾਧ ਜਾਂ ਦੇਵ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਤਾ ਵਿਅਰਥ ਭੇਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੈਵ ਵਹ੍ਨਿਸ਼੍ਚੈਵ ਹਿ ਤਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ । ਆਵਿਸ਼੍ਯ ਭੁਞ੍ਜਤੇ ਤਦ੍ਵੈ ਲੋਕਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਣਾਤ੍ ।। ੧੭.

ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਅੱਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਹੋਵੇ।

ਅਪੂਜਿਤਾ ਦਹਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਦਦ੍ਯੁਃ ਕਾਮਾਂਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤਾਃ। ਸਰ੍ਵਸ੍ਵੇਨਾਪਿ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵੈ ਪੂਜਯੇਦਤਿਥੀਨ੍ ਸਦਾ ।। ੧੭.

ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾੜ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੇ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਚਾਹੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਲਗਾ ਦੇਣਾ ਪਵੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਗृਹਸ੍ਥਸ਼੍ਚ ਗृਹਮਭ੍ਯਾਗਤੋऽਥਵਾ। ਬਾਲਾਃ ਖਿਨ੍ਨਾ ਯਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਜਾਨੀਯਾਦਤਿਥੀਨ੍ ਸਦਾ ।। ੧੭.

ਜੋ ਕੋਈ ਵਣਵਾਸੀ, ਘਰ-ਵਾਲਾ, ਘਰ ਆਇਆ ਹੋਇਆ, ਬੱਚੇ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹਿਮਾਨ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਭ੍ਯਾਗਤੋ ਯਾਚਕਃ ਸ੍ਯਾਦਤਿਥਿਃ ਸ੍ਯਾਦਯਾਚਕਃ। ਅਤਿਥੇਰਤਿਥਿਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸੋऽਤਿਥਿਰ੍ਯੋਗ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੧੭.

ਜੋ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਮਹਿਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਨਾ ਮੰਗੇ ਉਹ ਵੀ ਮਹਿਮਾਨ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਬਿਨਾਂ ਸੱਦੇ ਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਹਿਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਅਸਲ ਮਹਿਮਾਨ ਹੈ।

ਨ ਘੋਰੋ ਨਾਪਿ ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣੋ ਨਾਵਿਦ੍ਯੋ ਨ ਵਿਸ਼ੇषਵਿਤ੍। ਨ ਚ ਸਨ੍ਤੋ ਨ ਸਮृਦ੍ਧੋ ਨ ਸੇਵੀ ਨਾਚਰੋऽਤਿਥਿਃ ।। ੧੭.

ਮਹਿਮਾਨ ਨਾ ਤਾਂ ਡਰਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਮਿਲਿਆ-ਝੁਲਿਆ, ਨਾ ਅਣਜਾਣ, ਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ; ਨਾ ਉਹ ਨੇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਧਨਵਾਨ, ਨਾ ਨੌਕਰ, ਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ।

ਪਿਪਾਸਿਤਾਯ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਾਯ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾਯਾਤਿਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਤੇ। ਤਸ੍ਮੈ ਸਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਫਲਮਿਚ੍ਛਤਾ ।। ੧੭.

ਜੋ ਪਿਆਸਾ ਹੋਵੇ, ਥੱਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਰਾਹ ਭੁੱਲਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਭੁੱਖਾ ਹੋਵੇ, ਉਹਨੂੰ ਯਗ ਦੀ ਕਮੀਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਆਰੁਹ੍ਯ ਭृਗੁਤੁਙ੍ਗੋषੁ ਗਤ੍ਵਾ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀਮ੍। ਆਪਗਾਂ ਤੁ ਨਦੀ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਗਙ੍ਗਾ ਦੇਵੀ ਮਹਾਨਦੀ ।। ੧੭.

ਭਰਿਗੁ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਤੇ, ਫਿਰ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ—

ਹਿਮਵਤ੍ਪ੍ਰਭਵਾ ਨਦ੍ਯੋ ਯਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾ ऋषਿਪੂਜਿਤਾਃ । ਸਰਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਭਿਸਂਵੇਦ੍ਯਾ ਨਦੀ ਨਵਵਹਾਸ੍ਤਥਾ ।। ੧੭.

ਜਿਹੜੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੌ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ—

ਗਤ੍ਵੈਤਾਨ੍ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪਾਪੈਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਹੀਯਤੇ। ਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਮਸ਼ੌਚਨ੍ਤੁ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵੈ ਮृਤਸੂਤਕੇ ।। ੧੭.

ਇਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਦਾ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮੌਤ ਜਾਂ ਜਨਮ ਉੱਤੇ ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਅਰ੍ਦ੍ਧਂ ਮਾਸਨ੍ਤੁ ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਮਾਸਾਚ੍ਛੂਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ ।। ੧੭.

ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਈ ਬਾਰਾਂ ਰਾਤਾਂ, ਵੈਸ਼ ਲਈ ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਦਕ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੇਣ ਤੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧਯਤਿ। ਉਦਕ੍ਯਾਂ ਸੂਤਿਕਾਞ੍ਚੈਵ ਸ਼੍ਵਾਨਮਨ੍ਤ੍ਯਾਵਸਾਯਿਨਮ੍ ।। ੧੭.

ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ, ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਨਮ ਵਾਲੀ ਔਰਤ, ਕੁੱਤਾ ਜਾਂ ਮੁਰਦਾ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਵੀ।

ਨਗ੍ਨਾਦੀਨ੍ ਮृਤਹਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾऽਸ਼ੌਚਂ ਵਿਧੀਯਤੇ। ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਚੈਲੋ ਮृਦ੍ਭਿਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਿਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ ।। ੧੭.

ਨੰਗਿਆਂ ਜਾਂ ਮੁਰਦੇ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਬੰਦਾ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਬਾਰਾਂ ਵਾਰ ਨ੍ਹਾ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਤਦੇਵ ਭਵੇਚ੍ਛੌਚਂ ਮੈਥੁਨੇ ਨਵਭਿਸ੍ਤਥਾ। ਮृਦਾ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਹਸ੍ਤੌ ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛੌਚਵਿਧਿਨ੍ਨਰਃ ।। ੧੭.

ਇਹੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੀ ਰੀਤ ਮਿਲਾਪ ਮਗਰੋਂ ਨੌ ਵਾਰ ਮਿੱਟੀ ਲਾ ਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੱਥ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਚਾਦ੍ਭਿਰ੍ਹਸ੍ਤੌ ਚ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਚੈਵ ਮृਦਾ ਪੁਨਃ। ਮृਦਂ ਗੁਹ੍ਯੇ ਤਤੋ ਦ੍ਵਿਸ੍ਤੁ ਪੁਨਰੇਵ ਮृਦਂ ਬੁਧਃ ।। ੧੭.

ਹੱਥ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਮਿੱਟੀ ਲਾ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਫਿਰ ਮਿੱਟੀ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਏਵਂ ਸ਼ੌਚ ਵਿਧਿਰ੍ਦृष੍ਟਃ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਦਾ। ਪਰਿਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮृਦਸ੍ਤਿਸ੍ਰੋ ਹਸ੍ਤਪਾਦਾਵਸੇਚਨਮ੍ ।। ੧੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੀ ਰੀਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲਈ ਹੈ। ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮਿੱਟੀ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਆਰਣ੍ਯਂ ਸ਼ੌਚਮੇਤਤ੍ਤੁ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਤਃ ਪਰਮ੍। ਮृਦਸ੍ਤਿਸ੍ਰਃ ਪਾਦਯੋਸ੍ਤੁ ਹਸ੍ਤਯੋਸ੍ਤਿਸ੍ਰ ਏਵ ਚ ।। ੧੭.

ਇਹ ਜੰਗਲ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮਿੱਟੀ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।