ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਾਰਣੇਭ੍ਯੋ ਗੁਣੇਭ੍ਯੋऽਥ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ। ਵਿਯੋਜਯਤਿ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਂ ਤੇਭ੍ਯੋ ਯੋਗੇਨ ਯੋਗਵਿਤ੍ ।। ੧੫.

ਕਾਰਣਾਂ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ, ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋਗ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਜੋਗੀ ਖੇਤ੍ਰ-ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਜੋਗ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਗਤਿਸ੍ਥਾਨਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ। ਆਸਨ੍ਨਃ ਸਦਸਨ੍ਨੈਵ ਨੈਵ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸ੍ਥਿਤ ਇਤਿ ।। ੧੫.

ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਚਲਣ ਹੈ, ਨਾ ਠਿਕਾਣਾ; ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਕੁਝ ਵੀ ਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦਾਨਾਨਿ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮ੍ਮਾਣਿ ਮੇਧ੍ਯਾਨਿ ਵਰ੍ਜਨੀਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ ।। ੧੬.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਬਾਰੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਅਤੇ ਜੋ ਛੱਡਣ ਯੋਗ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਹਿਮਪ੍ਰਪਤਨੇ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦਾਹਰੇਦ੍ਵਾ ਹਿਮਨ੍ਤਤਃ। ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਮਤਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਰਮਂ ਹਿ ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੧੬.

ਹਿਮ ਪੈਣ ਵੇਲੇ ਜਾਂ ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਅਗਨਿ ਹੋਤਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪੁੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਕ੍ਤਨ੍ਤੁ ਵਰ੍ਜਯੇਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਰਾਹੋਰਨ੍ਯਤ੍ਰ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍। ਸਰ੍ਵ੍ਵਸ੍ਵੇਨਾਪਿ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਵੈ ਰਾਹੁਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ।। ੧੬.

ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਿਵਾਏ ਜਦੋਂ ਰਾਹੂ ਦਿੱਸੇ। ਜੇਕਰ ਰਾਹੂ ਦਿੱਸ ਜਾਵੇ ਤਾਂ, ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਲਾ ਕੇ ਵੀ, ਜਲਦੀ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਉਪਰਾਗੇ ਨ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦ੍ਯਃ ਪਙ੍ਕੇ ਗੌਰਿਵ ਸੀਦਤਿ। ਕੁਰ੍ਵਾਣਸ੍ਤੂਦ੍ਧਰੇਤ੍ਪਾਪਾਨ੍ਮਗ੍ਨਾਨ੍ਨੌਰਿਵ ਸਾਗਰੇ ।। ੧੬.

ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਜੇ ਕਰ ਲਏ, ਤਾਂ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼੍ਵਦੇਵਞ੍ਚ ਸੌਮ੍ਯਞ੍ਚ ਬਹੁਮਾਂਸਪਰਂ ਹਵਿਃ । ਵਿषਾਣਂ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ਖਾਡ੍ਗਮਸੂਯਾਨਾਸ਼ਨਾਯ ਵੈ ।। ੧੬.

ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਅਤੇ ਸੋਮ ਲਈ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਵਧੀਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਿੰਗ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਈਰਖਾ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹਨ।

ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਵੈ ਵਾਰ੍ਯ੍ਯਮਾਣਸ੍ਤੁ ਦੇਵੇਸ਼ੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਪਿਬਞ੍ਛਚੀਪਤੇਃ ਸੋਮਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮਪਤਤ੍ਪੁਰਾ ।। ੧੬.

ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਰੋਕਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਤੀ ਦਾ ਸੋਮ ਪੀ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਾਸ੍ਤੁ ਤਥੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਪਿਤ੍ਰਰ੍ਥਮਪਿ ਪੂਜਿਤਾਃ। ਵਿਪ੍ਰੁषਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਾਸਾਭ੍ਯਾਮਸਕ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੧੬.

ਸ਼ਿਆਮਾਕਾ ਅਨਾਜ ਵੀ ਇਉਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਏ ਗਏ। ਉਸ ਦੀ ਨੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਡਿੱਗੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਵੀ ਇਉਂ ਹੀ ਜੁੜ ਗਈਆਂ।

ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਾਣਃ ਸ਼ੀਤਲਾ ਹृਦ੍ਯਾ ਮਧੁਰਾਸ਼੍ਚ ਤਥੇਕ੍ਸ਼ਵਃ। ਸ਼੍ਯਾਮਾਕੈਰਿਕ੍ਸ਼ੁਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਪਿਤॄਣਾਂ ਸਾਰ੍ਵ੍ਵਕਾਮਿਕਮ੍। ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦਾਗ੍ਰਯਣਂ ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੧੬.

ਸ਼ਲੇਸ਼ਮਾਣਾ, ਠੰਢੀਆਂ, ਮਨ ਭਾਉਣੀਆਂ ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੰਨੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਵੀ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਿਆਮਾਕਾ ਤੇ ਗੰਨੇ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਆਗ੍ਰਯਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਸਫਲਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਾ ਹਸ੍ਤਿਨਾਮਾ ਚ ਪਟੋਲਂ ਬृਹਤੀਫਲਮ੍। ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਿਖਾ ਤੀਵ੍ਰਾ ਕषਾਯਾਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵ ਏਵ ਚ ।। ੧੬.

ਸ਼ਿਆਮਾਕਾ, ਹਸਤਿਨਾਮਾ, ਪਟੋਲਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹਤੀ ਫਲ, ਅਗਸਤ ਦਾ ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕਸੇ ਹਨ।

ਏਵਮਾਤੀਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਸ੍ਵਾਦੂਨਿ ਮਧੁਰਾਣਿ ਚ । ਨਾਗਰਂ ਚਾਤ੍ਰ ਵੈ ਦੇਯਂ ਦੀਰ੍ਘਮੂਲਕਮੇਵ ਚ ।। ੧੬.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਸੁਆਦਲੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਅਦਰਕ ਤੇ ਲੰਬੀ ਜੜ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀਆਂ।

ਵਂਸ਼ੀਕਰੀਰਾਃ ਸੁਰਸਾਃ ਸਰ੍ਜ੍ਜਕਂ ਭੂਸ੍ਤृਣਾਨਿ ਚ। ਵਰ੍ਜਨੀਯਾਨਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮ੍ਮਣਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ।। ੧੬.

ਬਾਂਸ ਦੇ ਕੋਰ, ਸੁਰਸਾ, ਸਰਜਕ ਅਤੇ ਜਮੀਨ ਦੇ ਘਾਹ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨਾਹੀ ਹਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਲਸ਼ੁਨਂ ਗृਞ੍ਜਨਞ੍ਚੈਵ ਪਲਾਣ੍ਡੁਃ ਪਿਣ੍ਡਮੂਲਕਮ੍। ਕਰਮ੍ਭਾਦ੍ਯਾਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਹੀਨਾਨਿ ਰਸਗਨ੍ਧਤਃ ।। ੧੬.

ਲਸਣ, ਧਨੀਆ, ਪਿਆਜ਼, ਮੂਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰੰਭ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੁਆਦ ਤੇ ਵਾਸ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮ੍ਮਣਿ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਿ ਕਾਰਣਞ੍ਚਾਤ੍ਰ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ। ਪੁਰਾ ਦੇਵਾਸੁਰੇ ਯੁਦ੍ਧੇ ਨਿਰ੍ਜਿਤਸ੍ਯ ਬਲੇਃ ਸੁਰੈਃ ।। ੧੬.

ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਬਲੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।

ਵ੍ਰਣੇਭ੍ਯੋ ਵਿਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੋ ਵੈ ਪਤਿਤਾ ਰਕ੍ਤਬਿਨ੍ਦਵਃ। ਤਤ ਏਤਾਨਿ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮ੍ਮਣਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ।। ੧੬.

ਉਸ ਦੇ ਜਖਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨਾਹੀ ਹਨ।

ਅਥ ਵੇਦੋਕ੍ਤਨਿਰ੍ਯਾਸਾਨ੍ ਲਵਣਾਨ੍ਯੂषਰਣਾਨਿ ਚ। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧ ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਿ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਿ ਯਾਸ਼੍ਚ ਨਾਰ੍ਯੋ ਰਜਸ੍ਵਲਾਃ ।। ੧੬.

ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਨਿਕਾਸ, ਲੂਣ ਤੇ ਖਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਮਹਾਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣਾ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।

ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਂ ਫੇਨਿਲਂ ਚੈਵ ਤਥਾ ਵੈ ਪਲ੍ਵਲੋਦਕਮ੍। ਨ ਲਭੇਦ੍ਯਤ੍ਰ ਗੌਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਂ ਨਕ੍ਤਂ ਯਚ੍ਚੈਵ ਗृਹ੍ਯਤੇ ।। ੧੬.

ਜਿਹੜਾ ਪਾਣੀ ਮਾੜੀ ਵਾਸ ਵਾਲਾ, ਝੱਗ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਦਲਦਲ ਤੋਂ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਰੁਚੀ ਨਾ ਆਵੇ, ਜਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਆਵਿਕਂ ਮਾਰ੍ਗਮੌष੍ਟ੍ਰਂ ਚ ਸਰ੍ਵ੍ਵਮੇਕਸ਼ਫਂ ਚ ਯਤ੍। ਮਾਹਿषਞ੍ਚਾਮਰਞ੍ਚੈਵ ਪਯੋ ਵਰ੍ਜ੍ਯਂ ਵਿਜਾਨਤਾ ।। ੧੬.

ਭੇੜ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਊਠ, ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਖੁਰ ਵਾਲੇ, ਮਹੀਂਸ ਤੇ ਯਾਕ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਸਮਝਦਾਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨ੍ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ। ਨ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਂ ਚ ਯੈਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸ਼ੌਚਾਸ਼ੌਚਂ ਚ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ ।। ੧੬.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਸ਼ਰਾਧ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਜਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਥੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਨ੍ਯਮੂਲਫਲਾਹਾਰੈਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ। ਰਾष੍ਟ੍ਰਮਿष੍ਟਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਯਸ਼ਸ੍ਕਰਮ੍ ।। ੧੬.

ਜੋ ਮਨ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਦੇ ਮੂਲ ਤੇ ਫਲ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਧਰਤੀ, ਸਵਰਗ, ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨਿष੍ਟ ਸ਼ਬ੍ਦਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਂ ਜਨ੍ਤੁਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਥਾਪਿ ਵਾ। ਪੂਤਿਗਨ੍ਧਾਂ ਤਥਾ ਭੂਮਿਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮ੍ਮਣਿ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ।। ੧੬.

ਸ੍ਰਾਧ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਾੜੀ, ਸ਼ੋਰ-ਗੁਲ ਵਾਲੀ, ਜੰਤੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਜਾਂ ਮੰਦ-ਬੂ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ।

ਨਦ੍ਯਃ ਸਾਗਰਪਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤਾ ਦ੍ਵਾਰਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਪੂਰ੍ਵ੍ਵਤਃ । ਤ੍ਰਿਸ਼ਙ੍ਕੁਂ ਵਰ੍ਜਯੇਦ੍ ਦੇਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਯੋਜਨਮ੍ ।। ੧੬.

ਨਦੀ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ, ਜਿੱਥੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੋਵੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਬਾਰਹ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਉਤ੍ਤਰੇਣ ਮਹਾਨਦ੍ਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਚ ਕੈਕਟਾਤ੍। ਦੇਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਸ਼ਙ੍ਕਵੋ ਨਾਮ ਵਰ੍ਜਿਤਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮ੍ਮਣਿ ।। ੧੬.

ਮਹਾਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਕੈਕਟ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤ੍ਰੈਸ਼ੰਕਵ ਨਾਮਕ ਇਲਾਕਾ ਸ੍ਰਾਧ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕਾਰਙ੍ਕਰਾਃ ਕਲਿਙ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਸਿਨ੍ਧੋਰੁਤ੍ਤਰਮੇਵ ਚ। ਪ੍ਰਨष੍ਟਾਸ਼੍ਰਮਧਰ੍ਮ੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾ ਦੇਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ ।। ੧੬.

ਕਾਰੰਕਰਾ, ਕਲਿੰਗ, ਸਿੰਧੂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਾ ਇਲਾਕਾ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਆਸ਼ਰਮ ਧਰਮ ਮਿਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਛੱਡਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਨਗ੍ਨਾਦਯੋ ਨ ਪਸ਼੍ਯੇਯੁਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮੇਵ ਵ੍ਯਯਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਦृष੍ਟਾਨਿ ਨ ਪਿਤॄਨ੍ਨ ਪਿਤਾਮਹਾਨ੍ ।। ੧੬.

ਨੰਗੇ ਤਪਸਵੀ ਆਦਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਮ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ; ਜੇ ਉਹ ਦੇਖ ਲੈਂ, ਤਾਂ ਪਿਤਰ ਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।

ਨਗ੍ਨਾਦੀਨ੍ ਭਗਵਨ੍ ਸਮ੍ਯਙ੍ਮਮਾਦ੍ਯ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਤਃ। ਕਥਯ ਦ੍ਵਿਜਮੁਖ੍ਯਾਗ੍ਰ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਯਥਾਤਥਮ੍ ।। ੧੬.

ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਜਦ ਮੈਂ ਨੰਗੇ ਤਪਸਵੀ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਬਾਰੇ ਸੱਚੀ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚ ਤਮ੍। ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਭੂਤਾਨਾਂ ਤ੍ਰਯੀਸਂਵਰਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੧੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਮਹਾ-ਤੇਜਸਵੀ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੈਦਿਕ ਰੋਕ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪਰਿਤ੍ਯਜਤਿ ਯੋ ਮੋਹਾਤ੍ਤੇ ਵੈ ਨਗ੍ਨਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ। ਪ੍ਰਲੀਯਤੇ ਨਰੋ ਯਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰਾਲਮ੍ਬਸ਼੍ਚ ਯੋ ਵृषਃ ।। ੧੬.

ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ! ਜੋ ਨੰਗੇ ਤਪਸਵੀ ਭਟਕਾਵੇ ਵਿਚ ਇਹ ਰੋਕ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜਿਹੜਾ ਬਲਦ ਸਹਾਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।