ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤ੍ਰੈਵਰ੍ਣ੍ਯੇ ਵਿਹਿਤੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਧਰ੍ਮ੍ਮਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮੇ ਤਥਾ। ਕੋਪਸ੍ਥਾਨਸ੍ਯ ਸਂਤ੍ਯਾਗਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਪਿਤृਪੂਜਨਮ੍ ।। ੧੫.

ਤਿੰਨ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਨਿਯਤ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਨੁਸਰਨ੍ ਧੀਰਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨੋ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ। ਕृਤਪਾਪਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯੇਤ ਕਿਂ ਪੁਨਃ ਸ਼ੁਭਕਰ੍ਮ੍ਮਕृਤ੍ ।। ੧੫.

ਜੋ ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਜੋ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ।

ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿਂ ਨ ਗਚ੍ਛੇਚ੍ਚ ਕੁਦੇਸ਼ੇ ਨ ਚ ਜਾਯਤੇ। ਸ੍ਵਰ੍ਗੀ ਭਵਤਿ ਵੈ ਵਿਪ੍ਰੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋਪਾਯਂ ਚ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ।। ੧੫.

ਉਹ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮਾੜੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਾਃ ਪਾਪ੍ਮਾਨੋ ਨਾਸ੍ਤਿਕਾਃ ਸ੍ਥਿਤਸਂਸ਼ਯਾਃ। ਹੇਤੁਦ੍ਰष੍ਟਾ ਚ ਪਞ੍ਚੈਤੇ ਨ ਤੀਰ੍ਥਫਲਮਸ਼੍ਰ੍ਨੁਤੇ ।। ੧੫.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ, ਪਾਪੀ, ਨਾਸਤਿਕ, ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਕਾਰਣ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਪੰਜੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦੇ।

ਗੁਰੁਤੀਰ੍ਥੇ ਪਰਾ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਧ੍ਯਾਨਂ ਤੀਰ੍ਥਪਰਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੀਰ੍ਥਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ ।। ੧੫.

ਗੁਰੂ ਦੇ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਿੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ; ਤੀਰਥ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਹੀ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ ਤੀਰਥ ਹੈ।

ਉਪਵਾਸਾਤ੍ਪਰਂ ਧ੍ਯਾਨਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍। ਉਪਵਾਸਨਿਬਦ੍ਧਾ ਹਿ ਪ੍ਰਾਣੈਰਿਹ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।। ੧੫.

ਉਪਵਾਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਧਿਆਨ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਰੱਖਣਾ ਹੈ; ਉਪਵਾਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਾਂਸ ਵਾਰ ਵਾਰ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨੌ ਸਮੌ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿषਯਾਣੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ । ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਮਨਸਿ ਸਂਯਮ੍ਯ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇषਾਂ ਤੁ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍ ।। ੧੫.

ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਅਪਾਨ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਾਰਂ ਪੁਨਰ੍ਵਿਦ੍ਧਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋਪਾਯਮਸਂਸ਼ਯਮ੍। ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਮਨੋ ਘੋਰਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍ ।। ੧੫.

ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਜਾਣ; ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਮਨ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਬੁੱਧੀ ਆਦਿਕਾ ਚਲਾਉਣਾ ਵੀ।

ਅਨਾਹਾਰਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਤਿ ਵਿਦ੍ਯਾਦਨਸ਼ਨਂ ਤਪਃ। ਨਿਗ੍ਰਹਾਦ੍ਬੁਦ੍ਧਿਮਨਸੋ ਰਮ੍ਯਾ ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤੁ ਜਾਯਤੇ ।। ੧੫.

ਭੋਜਨ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਘਟਾਅ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਪਵਾਸ ਨੂੰ ਤਪ ਜਾਣ; ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਬੁੱਧੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕ੍ਸ਼ੀਣੇषੁ ਸਰ੍ਵ੍ਵਪਾਪੇषੁ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇष੍ਵੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇषੁ ਚ। ਪਰਿਨਿਰ੍ਵਾਤਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਯਥਾ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਨਿਰਿਨ੍ਧਨਃ ।। ੧੫.

ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵੀ ਥੰਮ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਨਾ ਲੱਕੜ ਦੇ ਅੱਗ।

ਕਾਰਣੇਭ੍ਯੋ ਗੁਣੇਭ੍ਯੋऽਥ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ। ਵਿਯੋਜਯਤਿ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਂ ਤੇਭ੍ਯੋ ਯੋਗੇਨ ਯੋਗਵਿਤ੍ ।। ੧੫.

ਕਾਰਣਾਂ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ, ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋਗ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਜੋਗੀ ਖੇਤ੍ਰ-ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਜੋਗ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਗਤਿਸ੍ਥਾਨਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ। ਆਸਨ੍ਨਃ ਸਦਸਨ੍ਨੈਵ ਨੈਵ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸ੍ਥਿਤ ਇਤਿ ।। ੧੫.

ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਚਲਣ ਹੈ, ਨਾ ਠਿਕਾਣਾ; ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਕੁਝ ਵੀ ਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦਾਨਾਨਿ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮ੍ਮਾਣਿ ਮੇਧ੍ਯਾਨਿ ਵਰ੍ਜਨੀਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ ।। ੧੬.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਬਾਰੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਅਤੇ ਜੋ ਛੱਡਣ ਯੋਗ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਹਿਮਪ੍ਰਪਤਨੇ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦਾਹਰੇਦ੍ਵਾ ਹਿਮਨ੍ਤਤਃ। ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਮਤਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਰਮਂ ਹਿ ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੧੬.

ਹਿਮ ਪੈਣ ਵੇਲੇ ਜਾਂ ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਅਗਨਿ ਹੋਤਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪੁੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਕ੍ਤਨ੍ਤੁ ਵਰ੍ਜਯੇਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਰਾਹੋਰਨ੍ਯਤ੍ਰ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍। ਸਰ੍ਵ੍ਵਸ੍ਵੇਨਾਪਿ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਵੈ ਰਾਹੁਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ।। ੧੬.

ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਿਵਾਏ ਜਦੋਂ ਰਾਹੂ ਦਿੱਸੇ। ਜੇਕਰ ਰਾਹੂ ਦਿੱਸ ਜਾਵੇ ਤਾਂ, ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਲਾ ਕੇ ਵੀ, ਜਲਦੀ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਉਪਰਾਗੇ ਨ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦ੍ਯਃ ਪਙ੍ਕੇ ਗੌਰਿਵ ਸੀਦਤਿ। ਕੁਰ੍ਵਾਣਸ੍ਤੂਦ੍ਧਰੇਤ੍ਪਾਪਾਨ੍ਮਗ੍ਨਾਨ੍ਨੌਰਿਵ ਸਾਗਰੇ ।। ੧੬.

ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਜੇ ਕਰ ਲਏ, ਤਾਂ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼੍ਵਦੇਵਞ੍ਚ ਸੌਮ੍ਯਞ੍ਚ ਬਹੁਮਾਂਸਪਰਂ ਹਵਿਃ । ਵਿषਾਣਂ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ਖਾਡ੍ਗਮਸੂਯਾਨਾਸ਼ਨਾਯ ਵੈ ।। ੧੬.

ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਅਤੇ ਸੋਮ ਲਈ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਵਧੀਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਿੰਗ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਈਰਖਾ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹਨ।

ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਵੈ ਵਾਰ੍ਯ੍ਯਮਾਣਸ੍ਤੁ ਦੇਵੇਸ਼ੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਪਿਬਞ੍ਛਚੀਪਤੇਃ ਸੋਮਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮਪਤਤ੍ਪੁਰਾ ।। ੧੬.

ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਰੋਕਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਤੀ ਦਾ ਸੋਮ ਪੀ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਾਸ੍ਤੁ ਤਥੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਪਿਤ੍ਰਰ੍ਥਮਪਿ ਪੂਜਿਤਾਃ। ਵਿਪ੍ਰੁषਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਾਸਾਭ੍ਯਾਮਸਕ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੧੬.

ਸ਼ਿਆਮਾਕਾ ਅਨਾਜ ਵੀ ਇਉਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਏ ਗਏ। ਉਸ ਦੀ ਨੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਡਿੱਗੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਵੀ ਇਉਂ ਹੀ ਜੁੜ ਗਈਆਂ।

ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਾਣਃ ਸ਼ੀਤਲਾ ਹृਦ੍ਯਾ ਮਧੁਰਾਸ਼੍ਚ ਤਥੇਕ੍ਸ਼ਵਃ। ਸ਼੍ਯਾਮਾਕੈਰਿਕ੍ਸ਼ੁਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਪਿਤॄਣਾਂ ਸਾਰ੍ਵ੍ਵਕਾਮਿਕਮ੍। ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦਾਗ੍ਰਯਣਂ ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੧੬.

ਸ਼ਲੇਸ਼ਮਾਣਾ, ਠੰਢੀਆਂ, ਮਨ ਭਾਉਣੀਆਂ ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੰਨੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਵੀ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਿਆਮਾਕਾ ਤੇ ਗੰਨੇ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਆਗ੍ਰਯਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਸਫਲਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਾ ਹਸ੍ਤਿਨਾਮਾ ਚ ਪਟੋਲਂ ਬृਹਤੀਫਲਮ੍। ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਿਖਾ ਤੀਵ੍ਰਾ ਕषਾਯਾਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵ ਏਵ ਚ ।। ੧੬.

ਸ਼ਿਆਮਾਕਾ, ਹਸਤਿਨਾਮਾ, ਪਟੋਲਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹਤੀ ਫਲ, ਅਗਸਤ ਦਾ ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕਸੇ ਹਨ।

ਏਵਮਾਤੀਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਸ੍ਵਾਦੂਨਿ ਮਧੁਰਾਣਿ ਚ । ਨਾਗਰਂ ਚਾਤ੍ਰ ਵੈ ਦੇਯਂ ਦੀਰ੍ਘਮੂਲਕਮੇਵ ਚ ।। ੧੬.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਸੁਆਦਲੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਅਦਰਕ ਤੇ ਲੰਬੀ ਜੜ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀਆਂ।

ਵਂਸ਼ੀਕਰੀਰਾਃ ਸੁਰਸਾਃ ਸਰ੍ਜ੍ਜਕਂ ਭੂਸ੍ਤृਣਾਨਿ ਚ। ਵਰ੍ਜਨੀਯਾਨਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮ੍ਮਣਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ।। ੧੬.

ਬਾਂਸ ਦੇ ਕੋਰ, ਸੁਰਸਾ, ਸਰਜਕ ਅਤੇ ਜਮੀਨ ਦੇ ਘਾਹ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨਾਹੀ ਹਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਲਸ਼ੁਨਂ ਗृਞ੍ਜਨਞ੍ਚੈਵ ਪਲਾਣ੍ਡੁਃ ਪਿਣ੍ਡਮੂਲਕਮ੍। ਕਰਮ੍ਭਾਦ੍ਯਾਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਹੀਨਾਨਿ ਰਸਗਨ੍ਧਤਃ ।। ੧੬.

ਲਸਣ, ਧਨੀਆ, ਪਿਆਜ਼, ਮੂਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰੰਭ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੁਆਦ ਤੇ ਵਾਸ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮ੍ਮਣਿ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਿ ਕਾਰਣਞ੍ਚਾਤ੍ਰ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ। ਪੁਰਾ ਦੇਵਾਸੁਰੇ ਯੁਦ੍ਧੇ ਨਿਰ੍ਜਿਤਸ੍ਯ ਬਲੇਃ ਸੁਰੈਃ ।। ੧੬.

ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਬਲੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।

ਵ੍ਰਣੇਭ੍ਯੋ ਵਿਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੋ ਵੈ ਪਤਿਤਾ ਰਕ੍ਤਬਿਨ੍ਦਵਃ। ਤਤ ਏਤਾਨਿ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮ੍ਮਣਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ।। ੧੬.

ਉਸ ਦੇ ਜਖਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨਾਹੀ ਹਨ।

ਅਥ ਵੇਦੋਕ੍ਤਨਿਰ੍ਯਾਸਾਨ੍ ਲਵਣਾਨ੍ਯੂषਰਣਾਨਿ ਚ। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧ ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਿ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਿ ਯਾਸ਼੍ਚ ਨਾਰ੍ਯੋ ਰਜਸ੍ਵਲਾਃ ।। ੧੬.

ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਨਿਕਾਸ, ਲੂਣ ਤੇ ਖਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਮਹਾਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣਾ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।

ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਂ ਫੇਨਿਲਂ ਚੈਵ ਤਥਾ ਵੈ ਪਲ੍ਵਲੋਦਕਮ੍। ਨ ਲਭੇਦ੍ਯਤ੍ਰ ਗੌਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਂ ਨਕ੍ਤਂ ਯਚ੍ਚੈਵ ਗृਹ੍ਯਤੇ ।। ੧੬.

ਜਿਹੜਾ ਪਾਣੀ ਮਾੜੀ ਵਾਸ ਵਾਲਾ, ਝੱਗ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਦਲਦਲ ਤੋਂ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਰੁਚੀ ਨਾ ਆਵੇ, ਜਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਆਵਿਕਂ ਮਾਰ੍ਗਮੌष੍ਟ੍ਰਂ ਚ ਸਰ੍ਵ੍ਵਮੇਕਸ਼ਫਂ ਚ ਯਤ੍। ਮਾਹਿषਞ੍ਚਾਮਰਞ੍ਚੈਵ ਪਯੋ ਵਰ੍ਜ੍ਯਂ ਵਿਜਾਨਤਾ ।। ੧੬.

ਭੇੜ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਊਠ, ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਖੁਰ ਵਾਲੇ, ਮਹੀਂਸ ਤੇ ਯਾਕ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਸਮਝਦਾਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।