ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਸ੍ਯਾਂ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਤ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਦਤ੍ਤਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍। ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚੈਤੇषੁ ਪੂਤਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਮਾਨਨ੍ਤ੍ਯਮੇਵ ਚ ।। ੧੫.

ਉਥੇ ਜੋਗ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਤਪੋ ਹੋਮਸ੍ਤਥਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਯਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸੁਕृਤਂ ਭਵੇਤ੍। ਲੌਹਿਤ੍ਯੇ ਵੈਤਰਣ੍ਯਾਂ ਵੈ ਸ੍ਵਰ੍ਣਵੇਦ੍ਯਾਂ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੧੫.

ਲੋਹਿਤ, ਵੈਤਰਨੀ ਤੇ ਸੁਵਰਨਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਤਪ, ਹੋਮ, ਧਿਆਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਭਲਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਕृਦੇਵ ਸਮੁਦ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਭਿਃ। ਗਯਾਯਾਂ ਧਰ੍ਮਪृष੍ਠੇ ਚ ਸਰਸਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤਥਾ ।। ੧੫.

ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਪੁੰਨ ਕੰਮ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਗਯਾ, ਧਰਮਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੈ।

ਗਯਾਯਾਂ ਗृਧ੍ਰਕੂਟੇ ਚ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਦਤ੍ਤਂ ਮਹਾਫਲਮ੍। ਹਿਮਞ੍ਚ ਪਤਤੇ ਤਤ੍ਰ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ਪਞ੍ਚਯੋਜਨਮ੍ ।। ੧੫.

ਗਯਾ ਤੇ ਗ੍ਰਿਧਰਕੂਟ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ਼ਰਾਧ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾਈ ਤੱਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਰਫ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਭਰਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੇ ਪੁਣ੍ਯੇऽਰਣ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਤਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਮਤਙ੍ਗਸ੍ਯ ਪਦਂ ਤਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਮਾਂਸ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ।। ੧੫.

ਭਰਤ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਜੰਗਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਮਤੰਗ ਦਾ ਪੈਰ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਖ੍ਯਾਪਿਤਂ ਧਰ੍ਮ੍ਮਸਰ੍ਵ੍ਵਸ੍ਵਂ ਲੋਕਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍। ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਵਨਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਕृਦ੍ਭਿਰ੍ਨਿषੇਵਿਤਮ੍। ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਪਾਣ੍ਡੁਵਿਸ਼ਾਲੇਤਿ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਦ੍ਯੋ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।। ੧੫.

ਉਥੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਨੇਕ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਾਂਡੁਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨਾਂ ਦਾ ਤੀਰਥ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੁਲਾਮਾਨੈਸ੍ਤਥਾ ਚਾਪੈਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਸ੍ਤਥਾ। ਉਨ੍ਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਲਗ੍ਨੇ ਯੇ ਵੈ ਪਾਪਕृਤੋ ਜਨਾਃ ।। ੧੫.

ਤੁਲਾਂ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਤਥਾ ਪਾਦੇ ਨਿਃਸ੍ਵਰੇ ਪਾਵਮਣ੍ਡਲੇ। ਮਹਾਹ੍ਰਦੇ ਵੈ ਕੌਸ਼ਿਕ੍ਯਾਂ ਦਤ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਮਹਾਫਲਮ੍ ।। ੧੫.

ਤੀਜੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚ, ਪਾਵਮੰਡਲ ਨਾਂਕ ਥਾਂ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਝੀਲ ਉੱਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਮੁਣ੍ਡਪृष੍ਠੇ ਪਦਂ ਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਮਹਾਦੇਵੇਨ ਧੀਮਤਾ। ਬਹੂਨ੍ਦਵੇਯੁਗਾਂਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਤਪਸ੍ਤੀਵ੍ਰਂ ਸੁਦੁਸ਼੍ਚਰਮ੍ ।। ੧੫.

ਮੁੰਡਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਉੱਤੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਰਨ ਰੱਖੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੁਗ ਤਕ ਕਠਿਨ ਤੇ ਔਖਾ ਤਪ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਅਲ੍ਪੇਨਾਪ੍ਯਤ੍ਰ ਕਾਲੇਨ ਨਰੋ ਧਰ੍ਮ੍ਮਪਰਾਯਣਃ। ਪਾਪ੍ਮਾਨਮੁਤ੍ਸृਜਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਜੀਰ੍ਣਤ੍ਵਚਮਿਵੋਰਗਃ ।। ੧੫.

ਇੱਥੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਖਾਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਜਨਨੈਃ ਪਾਪਾ ਨਾਞ੍ਚ ਭਯਙ੍ਕਰੈਃ। ਲੇਲਿਹਾਨੈਰ੍ਮਹਾਭੋਗੈ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਨ੍ਤੁ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍ ।। ੧੫.

ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਦਿਨ ਰਾਤ ਵੱਡੇ ਫਣੀ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਧਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਥਾਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਨਾਮ੍ਨਾ ਕਨਕਨਨ੍ਦੀਤਿ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਉਦੀਚ੍ਯਾਂ ਮੁਣ੍ਡਪृष੍ਠਸ੍ਯ ਦੇਵਰ੍षਿ ਗਣਸੇਵਿਤਮ੍। ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਰਾਤ੍ਵਾ ਦਿਵਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਕਾਮਚਾਰਾ ਵਿਹਙ੍ਗਮਾਃ ।। ੧੫.

ਕਨਕਨੰਦੀ ਨਾਂ ਦਾ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਮੁੰਡਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਟ ਮੌਜਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦਤ੍ਤਂ ਚਾਪਿ ਤਥਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍। ऋਣੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ਤਦਾ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤਿ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ ।। ੧੫.

ਉੱਥੇ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ਰਾਧ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਉੱਚਾ ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੀਰੇ ਤੁ ਸਰਸਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਸ੍ਯਾਯਤਨਂ ਮਹਤ੍। ਆਰੁਹ੍ਯ ਤਜ੍ਜਪਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਿਦ੍ਧੋ ਯਾਤਿ ਦਿਵਂ ਤਤਃ ।। ੧੫.

ਉਸ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਪ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਉਤ੍ਤਰਂ ਮਾਨਸਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਨੁਤ੍ਤਮਾਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਪੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਮਹਦਦ੍ਭੁਤਮ੍ ।। ੧੫.

ਉੱਤਰੀ ਮਾਨਸਰ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਿਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਜੀਬ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਯਥਾਬਲਮ੍। ਕਾਮਾਨ੍ ਸ ਲਭਤੇ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋਪਾਯਂ ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ।। ੧੫.

ਉੱਥੇ, ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਤੇ ਤਾਕਤ ਹੋਵੇ, ਉੱਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਮਾਨਸੇ ਸਰਸਿ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੇ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਮਹਦਦ੍ਭੁਤਮ੍। ਦਿਵਸ਼੍ਚ੍ਯੁਤਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਹ੍ਯਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਵਿਰਾਜਤੇ ।। ੧੫.

ਮਾਨਸਰ ਦੀ ਵਧੀਆ ਝੀਲ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।

ਗਙ੍ਗਾ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਦੇਵੀ ਸੋਮਪਾਦਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤਾ ਭੁਵਿ। ਆਕਾਸ਼ੇ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਤੋਰਣਂ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ ।। ੧੫.

ਗੰਗਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਰਾਹਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਸੋਮ ਦੇ ਚਰਨ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਈ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਮਯਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰਮਿਵਾਯਤਮ੍। ਯਤਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਭੂਯਃ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਸਾਗਰਮਨ੍ਤਿਮਮ੍ ।। ੧੫.

ਜਾਂਬੂਨਦ ਸੋਨੇ ਦਾ ਦਿਵਿਆ ਦਰਵਾਜ਼ਾ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਉੱਥੋਂ ਦਰਿਆ ਮੁੜ ਕੇ ਪੂਰਬੀ ਤੇ ਆਖਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ।

ਪਾਵਨੀ ਸਰ੍ਵ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ। ਚਨ੍ਦ੍ਰਭਾਗਾ ਚ ਸਿਨ੍ਧੁਸ਼੍ਚ ਉਭੌ ਮਾਨਸਸਨ੍ਨਿਭੌ। ਸਾਗਰਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮਂ ਯਾਤਿ ਦਿਵ੍ਯਸਿਨ੍ਧੁਰ੍ਨਦੀਵਰਃ ।। ੧੫.

ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਤੇ ਸਿੰਧੁ, ਦੋਵੇਂ ਮਾਨਸਰ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਸਿੰਧੁ, ਜੋ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪਰ੍ਵ੍ਵਤੋ ਹਿਮਵਾਨ੍ਨਾਮ ਨਾਨਾਧਾਤੁਵਿਭੂषਿਤਃ। ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਆਯਤੋऽਸ਼ੀਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੧੫.

ਹਿਮਾਵਤ ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਲੰਮਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਃ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸੇਵਿਤਃ। ਤਤ੍ਰ ਪੁष੍ਕਰਿਣੀ ਰਮ੍ਯਾ ਸੁषੁਮ੍ਨਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ।। ੧੫.

ਉੱਥੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਵੱਸਦੇ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਸੁਸ਼ੁੰਮਾ ਨਾਂ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਝੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

ਦਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਤ੍ਰ ਜਾਤਸ੍ਤੁ ਜੀਵਤਿ। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਭਵਤਿ ਚਾਨਨ੍ਤ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਦਤ੍ਤਂ ਮਹੋਦਯਮ੍। ਤਾਰਯੇਚ੍ਚ ਯਦਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਦਸ਼ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਾਨ੍ਦਸ਼ਾਪਰਾਨ੍ ।। ੧੫.

ਉੱਥੇ ਜੰਮਿਆ ਮਨੁੱਖ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ਰਾਧ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਰਾਧ ਦੱਸ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਦੱਸ ਅੱਗਲੇ ਪਿਉ-ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵ੍ਵਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਹਿਮਵਤੋ ਗਙ੍ਗਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਚ ਸਰ੍ਵ੍ਵਤਃ। ਸਮੁਦ੍ਰਗਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੧੫.

ਹਿਮਾਵਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪੁੰਨ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹਰ ਥਾਂ, ਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ।

ਏਵਮਾਦਿषੁ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇषੁ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਦ੍ਬੁਧਃ । ਪੂਤੋ ਭਵਤਿ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਨੁ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੧੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਐਸੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੈਲਸਾਨੁषੁ ਤੁਙ੍ਗੇषੁ ਕਨ੍ਦਰੇषੁ ਗੁਹਾਸੁ ਚ। ਉਪਹ੍ਵਰਨਿਤਮ੍ਬੇषੁ ਤਥਾ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣੇषੁ ਚ ।। ੧੫.

ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਖੱਡਾਂ ਅਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਘਾਟੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ, ਅਤੇ ਚਸ਼ਮਿਆਂ ਕੋਲ।

ਪੁਲਿਨੇष੍ਵਾਪਗਾਨਾਂ ਚ ਤਥੈਵ ਪ੍ਰਭਵੇ ਯੁਗੇ। ਮਹੋਦਧੌ ਗਵਾਂ ਗੋष੍ਠੇ ਸਙ੍ਗਮੇषੁ ਵਨੇषੁ ਚ ।। ੧੫.

ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਤੇ, ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਗਊਆਂ ਦੇ ਵਾਟਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੰਗਮਾਂ ਤੇ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ।

ਅਸਂਸृष੍ਟੋਪਲਿਪ੍ਤਾਸੁ ਹृਦ੍ਯਾਸੁ ਸੁਰਭੀषੁ ਚ। ਗੋਮਯੇਨੋਪਲਿਪ੍ਤੇषੁ ਵਿਵਿਕ੍ਤੇषੁ ਗृਹੇषੁ ਚ ।। ੧੫.

ਜਿੱਥੇ ਮੈਲ ਨਹੀਂ, ਸੁਹਾਵਣੇ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਲਿਪੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ।

ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਮਥੈਤੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਯਥਾਵਿਧਿ। ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਦਿਸ਼ਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵ੍ਵਕਾਮਚਿਕੀਰ੍षਵਃ ।। ੧੫.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।