ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਿਤॄਣਾਂ ਦੁਹਿਤਾ ਯੋਗਾ ਗਨ੍ਧਕਾਲੀਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ। ਚਤੁਰ੍ਥੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚਾਂਸ਼ਃ ਪਰਾਸ਼ਰਕੁਲੋਦ੍ਵਹਃ ।। ੧੫.

ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਗੰਧਕਾਲੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਹੈ।

ਵ੍ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਵੇਕਂ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾ ਤੁ ਵੇਦਂ ਧੀਮਾਨ੍ ਮਹਾਮੁਨਿਃ। ਮਹਾਯੋਗਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਯੋ ਵ੍ਯਾਸਂ ਜਨਯਿष੍ਯਤਿ ।। ੧੫.

ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਇਕ ਵੇਦ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇਗਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਤੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗਾ।

ਅਚ੍ਛੋਦਕਂ ਨਾਮ ਸਰੋ ਯਤ੍ਰਾਚ੍ਛੋਦਾ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਾ । ਮਤ੍ਸ੍ਯਯੋਨੌ ਪੁਨਰ੍ਜਾਤਾ ਨਿਯੋਗਾਦ੍ਵਾਰਣੇਨ ਤੁ ।। ੧੫.

ਉਥੇ ਅਛੋਦਕ ਨਾਮ ਦਾ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਛੋਦਾ ਉੱਭਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਵਾਰਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੱਛੀ ਦੀ ਕੋਖ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲਿਆ।

ਤਸ੍ਯਾ ਯਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮਃ ਪੁਣ੍ਯਃ ਪੁਣ੍ਯਕृਦ੍ਭਿਰ੍ਨਿषੇਵਿਤਃ। ਸਕृਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਤੁ ਵੈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍। ਤਸ੍ਯਾਂ ਯੋਗ ਸਮਾਧਾਨੇ ਦਤ੍ਤਂ ਯੁਗਪਦੁਦ੍ਭਵੇਤ੍ ।। ੧੫.

ਜਿੱਥੇ ਉਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਵਾਸਤੇ ਚੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸ਼ਰਾਧ ਵੀ ਅਟੱਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਯੋਗ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੁਬੇਰਤੁਙ੍ਗੇ ਵ੍ਯਾਮੋਚ੍ਚੇ ਵ੍ਯਾਸਤੀਰ੍ਥੇ ਤਥੈਵ ਚ। ਪੁਣ੍ਯਃ ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਦਦ੍ਯਾਛ੍ਰਾਦ੍ਧਮਾਨਨ੍ਤ੍ਯਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ।। ੧੫.

ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਵਿਆਮ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਤੇ, ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ, ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਥੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰੇ, ਉਹ ਅੰਤਹੀਣ ਤੇ ਅਟੱਲ ਪੁੰਨ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸਿਦ੍ਧੈਸ੍ਤੁ ਸੇਵਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਨਾਕृਤਾਤ੍ਮਭਿਃ। ਅਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਨਂ ਤੁ ਨਨ੍ਦਾਯਾਂ ਵੇਦ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਗੁਤ੍ਤਰੇ ਦਿਸ਼ਿ ।। ੧੫.

ਉਹ ਸਥਾਨ ਸਿੱਧ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਨੰਦਾ ਦੇ ਉਥੇ, ਪੂਰਬ-ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵੇਦੀ ਤੇ, ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਸਿਦ੍ਧਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤੁ ਵੈ ਜੁष੍ਟਂ ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ। ਮਹਾਲਯੇ ਪਦਂ ਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਮਹਾਦੇਵੇਨ ਧੀਮਤਾ ।। ੧੫.

ਉਹ ਸਿੱਧਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਮਹਾਨ ਆਲਯ ਵਿੱਚ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਥਾਂ ਬਣਾਇਆ।

ਦੇਵ੍ਯਾਲਯੇ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਏਕਪਾਦੇਨ ਈਸ਼੍ਵਰਃ। ਨੀਹਾਰਸ਼੍ਚ ਯੁਗਂ ਦਿਵ੍ਯਮੁਮਾਤੁਙ੍ਗੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਜਲਮ੍ ।। ੧੫.

ਦੇਵੀ ਦੇ ਆਲਯ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਉਮਾ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਧੁੰਦ ਵਰਗਾ ਦਿਵਿਆ ਪਾਣੀ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਉਮਾ ਤੁਙ੍ਗੇ ਭृਗੋਸ੍ਤੁਙ੍ਗੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੁਙ੍ਗੇ ਮਹਾਲਯੇ। ਕਾਦ੍ਰਵਤ੍ਯਾਂ ਚ ਸ਼ਾਣ੍ਡਿਲ੍ਯਾਂ ਗੁਹਾਯਾਂ ਵਾਮਨਸ੍ਯ ਚ ।। ੧੫.

ਉਮਾ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ, ਮਹਾਨ ਆਲਯ ਵਿੱਚ, ਕਾਦਰਵਤੀ ਤੇ, ਸ਼ਾਂਡਿਲਯ ਤੇ, ਅਤੇ ਵਾਮਨ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੀ।

ਗਤ੍ਵਾ ਚੈਤਾਨਿ ਪੂਤਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਮਕ੍ਸ਼ਯਮੇਵ ਚ। ਜਪੋ ਹੋਮਸ੍ਤਥਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਯਤ੍ਕਿਚਿਤ੍ਸੁਕृਤਂ ਭਵੇਤ੍ ।। ੧੫.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ਼ਰਾਧ ਸਦਾ ਲਈ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਜਪ, ਹੋਮ, ਧਿਆਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਭਲਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਯਜਨ੍ਤੇ ਵੈ ਗੁਰੁਭਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ਤਂ ਸਮਾਃ । ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਾਂ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਤ੍ਫਲ੍ਮ੍ ।। ੧੫.

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਚੰਗਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੁਮਾਰਧਾਰਾ ਤਤ੍ਰੈਵ ਦृष੍ਟਾ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨੀ। ਯਾਨਾਸਨਂ ਚ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਦ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਤ੍ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ ।। ੧੫.

ਉਥੇ ਕੁਮਾਰਧਾਰਾ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਜੋ ਵੀ ਆਸਨ ਜਾਂ ਸਵਾਰੀ ਵੇਖੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਮਹਾਤੀਰ੍ਥਂ ਕਾਲਸਰ੍ਪਿਰਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਨਿਤ੍ਯਮਕ੍ਸ਼ਯਮਿਚ੍ਛਤਾ ।। ੧੫.

ਕਾਸ਼ਯਪ ਜੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਕਾਲਸਰਪੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਥੇ ਜੋ ਅਟੱਲ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਮਹਾਤੀਰ੍ਥਂ ਕਾਲਸਰ੍ਪਿਰਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਨਿਤ੍ਯਮਕ੍ਸ਼ਯਮਿਚ੍ਛਤਾ ।। ੧੫.

ਕਾਸ਼ਯਪ ਜੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਕਾਲਸਰਪੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਜੋ ਅਟੱਲ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤੁ ਭਵੇਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮਕृਤਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੧੫.

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ਼ਰਾਧ ਸਦਾ ਲਈ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਆਮ ਅੱਖ ਨਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਪਰ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਦੇਸ਼ੋ ਹ੍ਯਸ਼ਿष੍ਟਾਨਾਂ ਸ਼ਿष੍ਟਾਨਾਂ ਚ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਚੈਵ ਹ੍ਰਦੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਦਿਵ੍ਯੋ ਵੈ ਨਾਗਰਾਡ੍ ਯਤਃ ।। ੧੫.

ਉਥੇ ਅਯੋਗਿਆਂ ਲਈ ਸਿੱਧਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਤੇ ਯੋਗਿਆਂ ਲਈ ਵਸਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਨਾਗਰਾਜ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਪਿਣ੍ਡਂ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਹਿਸਤਾਂ ਨ ਗृਹ੍ਣਾਤ੍ਯਸਤਾਂ ਹਿ ਸਃ। ਅਤਿਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤੈਰ੍ਭੁਜਗੈਰ੍ਭੋਕ੍ਤੁਮਨ੍ਨਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ।। ੧੫.

ਉਹ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਨਾਗਾਂ ਕਰਕੇ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।

ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤੀਰ੍ਥਯੋਰਨਯੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਃ। ਦੇਵਦਾਰੁਵਨੇ ਚਾਪਿ ਚਾਰਯੇਸ੍ਤਂ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।। ੧੫.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਧਰਮ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਦਾਰੂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਉਦਾਹਰਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਵਿਧੂਤਾਨਿ ਤੁ ਪਾਪਾਨਿ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਸੁਕृਤਾਤ੍ਮਨਾ । ਭਾਗੀਰਥ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਚ ਨਿਤ੍ਯਮਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੧੫.

ਨੇਕ ਆਤਮਾ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਇਥੇ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਭਾਗੀਰਥੀ ਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿਚ ਸਦਾ ਲਈ ਅਟੱਲਤਾ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕਾਲਞ੍ਜਰੇ ਦਸ਼ਾਰ੍ਣਾਯਾਂ ਨੈਮਿषੇ ਕੁਰੁਜਾਙ੍ਗਲੇ। ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਨਗਰ੍ਯਾਂ ਤੁ ਦੇਯਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤੁ ਯਤ੍ਨਤਃ ।। ੧੫.

ਕਾਲੰਜਰ, ਦਸ਼ਾਰਣਾ, ਨੈਮੀਸ਼, ਕੁਰੁਜੰਗਲ ਅਤੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਸ਼ਰਾਧ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯਾਂ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਤ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਦਤ੍ਤਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍। ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚੈਤੇषੁ ਪੂਤਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਮਾਨਨ੍ਤ੍ਯਮੇਵ ਚ ।। ੧੫.

ਉਥੇ ਜੋਗ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਤਪੋ ਹੋਮਸ੍ਤਥਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਯਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸੁਕृਤਂ ਭਵੇਤ੍। ਲੌਹਿਤ੍ਯੇ ਵੈਤਰਣ੍ਯਾਂ ਵੈ ਸ੍ਵਰ੍ਣਵੇਦ੍ਯਾਂ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੧੫.

ਲੋਹਿਤ, ਵੈਤਰਨੀ ਤੇ ਸੁਵਰਨਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਤਪ, ਹੋਮ, ਧਿਆਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਭਲਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਕृਦੇਵ ਸਮੁਦ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਭਿਃ। ਗਯਾਯਾਂ ਧਰ੍ਮਪृष੍ਠੇ ਚ ਸਰਸਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤਥਾ ।। ੧੫.

ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਪੁੰਨ ਕੰਮ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਗਯਾ, ਧਰਮਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੈ।

ਗਯਾਯਾਂ ਗृਧ੍ਰਕੂਟੇ ਚ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਦਤ੍ਤਂ ਮਹਾਫਲਮ੍। ਹਿਮਞ੍ਚ ਪਤਤੇ ਤਤ੍ਰ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ਪਞ੍ਚਯੋਜਨਮ੍ ।। ੧੫.

ਗਯਾ ਤੇ ਗ੍ਰਿਧਰਕੂਟ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ਼ਰਾਧ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾਈ ਤੱਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਰਫ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਭਰਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੇ ਪੁਣ੍ਯੇऽਰਣ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਤਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਮਤਙ੍ਗਸ੍ਯ ਪਦਂ ਤਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਮਾਂਸ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ।। ੧੫.

ਭਰਤ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਜੰਗਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਮਤੰਗ ਦਾ ਪੈਰ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਖ੍ਯਾਪਿਤਂ ਧਰ੍ਮ੍ਮਸਰ੍ਵ੍ਵਸ੍ਵਂ ਲੋਕਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍। ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਵਨਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਕृਦ੍ਭਿਰ੍ਨਿषੇਵਿਤਮ੍। ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਪਾਣ੍ਡੁਵਿਸ਼ਾਲੇਤਿ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਦ੍ਯੋ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।। ੧੫.

ਉਥੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਨੇਕ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਾਂਡੁਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨਾਂ ਦਾ ਤੀਰਥ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੁਲਾਮਾਨੈਸ੍ਤਥਾ ਚਾਪੈਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਸ੍ਤਥਾ। ਉਨ੍ਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਲਗ੍ਨੇ ਯੇ ਵੈ ਪਾਪਕृਤੋ ਜਨਾਃ ।। ੧੫.

ਤੁਲਾਂ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਤਥਾ ਪਾਦੇ ਨਿਃਸ੍ਵਰੇ ਪਾਵਮਣ੍ਡਲੇ। ਮਹਾਹ੍ਰਦੇ ਵੈ ਕੌਸ਼ਿਕ੍ਯਾਂ ਦਤ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਮਹਾਫਲਮ੍ ।। ੧੫.

ਤੀਜੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚ, ਪਾਵਮੰਡਲ ਨਾਂਕ ਥਾਂ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਝੀਲ ਉੱਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਮੁਣ੍ਡਪृष੍ਠੇ ਪਦਂ ਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਮਹਾਦੇਵੇਨ ਧੀਮਤਾ। ਬਹੂਨ੍ਦਵੇਯੁਗਾਂਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਤਪਸ੍ਤੀਵ੍ਰਂ ਸੁਦੁਸ਼੍ਚਰਮ੍ ।। ੧੫.

ਮੁੰਡਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਉੱਤੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਰਨ ਰੱਖੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੁਗ ਤਕ ਕਠਿਨ ਤੇ ਔਖਾ ਤਪ ਕੀਤਾ ਸੀ।