ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਸੁਤੀਰ੍ਥਞ੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ। ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਯੋਗੇਸ਼ਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਤੇ ਚ ਤਿਲਾਨ੍ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਿਤॄਣਾਂ ਵੈ ਸਦਾऽਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ।। ੧੫.

ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਜੋਗੀ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਥੇ ਤਿਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਅਖੁੱਟ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਓਜਸੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਧਰ੍ਮਰਾਜਨਿਵੇਸ਼ਨੇ। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਦਤ੍ਤਮਮਾਵਸ੍ਯਾਂ ਵਿਧਿਨਾ ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ।। ੧੫.

ਤਾਕਤ ਲਈ, ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਜੋ ਸ਼ਰਾਧ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈ।

ਪੁਨਃ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਾਨਾਂ ਵੈ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ। ਅਰ੍ਚਯੇਦ੍ਵਾ ਪਿਤॄਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਤ੍ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਨृਣੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੧੫.

ਫਿਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੁਰੁਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਨਸ਼ਨੇ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਂ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਵਣੇ ਤਥਾ। ਵ੍ਯਾਸਤੀਰ੍ਥੇ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।। ੧੫.

ਜਿੱਥੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਲਕਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਰਵਣ ਤੇ, ਸਰਸਵਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਆਸ ਤੀਰਥ ਤੇ, ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਖੇਤਰ ਵਿੱਚ—

ਦੇਯਮੋਙ੍ਕਾਰਪਠਨੈਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਕ੍ਸ਼ਯਮਿਚ੍ਛਤਾ। ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚੈਵ ਗਙ੍ਗ੍ਯਾਂ ਮੈਨਾਕੇ ਚ ਨਗੋਤ੍ਤਮੇ ।। ੧੫.

ਜੋ ਕੋਈ ਅਟੱਲ ਸ਼ਰਾਧ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਓਂਕਾਰ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇਵੇ। ਇਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਮੈਨਾਕ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਯਮੁਨਾਪ੍ਰਭਵੇ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਅਤ੍ਯੁष੍ਣਾਸ਼੍ਚਾਤਿਸ਼ੀਤਾਸ਼੍ਚ ਆਪਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।। ੧੫.

ਜਮੁਨਾ ਦੇ ਜਿਥੋਂ ਨਿਕਾਸ ਹੈ, ਉਥੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਤੇ ਬਹੁਤ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।

ਯਮਸ੍ਯ ਭਗਿਨੀ ਪੁਣ੍ਯਾ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਣ੍ਡਦੁਹਿਤਾ ਤਥਾ। ਤਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤਦਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਿਤृਭਿਃ ਪੂਰ੍ਵਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍ ।। ੧੫.

ਉਹ ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਭੈਣ ਤੇ ਮਾਰਤੰਡ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਸ਼ਰਾਧ ਅਟੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੁਗਹ੍ਰਦੇ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਯੋ ਭਵਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਹਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਾਨਨ੍ਤ੍ਯਂ ਜਪਹੋਮਤਪਾਂਸਿ ਚ ।। ੧੫.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪਸੰਦ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੁਰੰਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਸ਼ਰਾਧ, ਜਪ, ਹੋਮ ਤੇ ਤਪ ਅੰਤਹੀਣ ਹਨ।

ਸ੍ਥਾਣੁਭੂਤਸ਼੍ਚਰਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਸਿष੍ਠੋ ਵੈ ਮਹਾਤਪਾਃ। ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਯਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਦਪਾ ਮਣਿਚਰ੍ਚ੍ਚਿਤਾਃ ।। ੧੫.

ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਥੰਮ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਉਥੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਦਰਖ਼ਤ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੁਲਾ ਤੁ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਨੀ। ਯਯਾ ਵੈ ਤੁਲਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰੈਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਫਲਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੧੫.

ਉਥੇ ਇਕ ਤਰਾਜੂ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਲਦੇ ਹਨ, ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿਤॄਣਾਂ ਦੁਹਿਤਾ ਯੋਗਾ ਗਨ੍ਧਕਾਲੀਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ। ਚਤੁਰ੍ਥੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚਾਂਸ਼ਃ ਪਰਾਸ਼ਰਕੁਲੋਦ੍ਵਹਃ ।। ੧੫.

ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਗੰਧਕਾਲੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਹੈ।

ਵ੍ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਵੇਕਂ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾ ਤੁ ਵੇਦਂ ਧੀਮਾਨ੍ ਮਹਾਮੁਨਿਃ। ਮਹਾਯੋਗਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਯੋ ਵ੍ਯਾਸਂ ਜਨਯਿष੍ਯਤਿ ।। ੧੫.

ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਇਕ ਵੇਦ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇਗਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਤੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗਾ।

ਅਚ੍ਛੋਦਕਂ ਨਾਮ ਸਰੋ ਯਤ੍ਰਾਚ੍ਛੋਦਾ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਾ । ਮਤ੍ਸ੍ਯਯੋਨੌ ਪੁਨਰ੍ਜਾਤਾ ਨਿਯੋਗਾਦ੍ਵਾਰਣੇਨ ਤੁ ।। ੧੫.

ਉਥੇ ਅਛੋਦਕ ਨਾਮ ਦਾ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਛੋਦਾ ਉੱਭਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਵਾਰਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੱਛੀ ਦੀ ਕੋਖ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲਿਆ।

ਤਸ੍ਯਾ ਯਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮਃ ਪੁਣ੍ਯਃ ਪੁਣ੍ਯਕृਦ੍ਭਿਰ੍ਨਿषੇਵਿਤਃ। ਸਕृਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਤੁ ਵੈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍। ਤਸ੍ਯਾਂ ਯੋਗ ਸਮਾਧਾਨੇ ਦਤ੍ਤਂ ਯੁਗਪਦੁਦ੍ਭਵੇਤ੍ ।। ੧੫.

ਜਿੱਥੇ ਉਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਵਾਸਤੇ ਚੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸ਼ਰਾਧ ਵੀ ਅਟੱਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਯੋਗ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੁਬੇਰਤੁਙ੍ਗੇ ਵ੍ਯਾਮੋਚ੍ਚੇ ਵ੍ਯਾਸਤੀਰ੍ਥੇ ਤਥੈਵ ਚ। ਪੁਣ੍ਯਃ ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਦਦ੍ਯਾਛ੍ਰਾਦ੍ਧਮਾਨਨ੍ਤ੍ਯਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ।। ੧੫.

ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਵਿਆਮ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਤੇ, ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ, ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਥੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰੇ, ਉਹ ਅੰਤਹੀਣ ਤੇ ਅਟੱਲ ਪੁੰਨ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸਿਦ੍ਧੈਸ੍ਤੁ ਸੇਵਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਨਾਕृਤਾਤ੍ਮਭਿਃ। ਅਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਨਂ ਤੁ ਨਨ੍ਦਾਯਾਂ ਵੇਦ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਗੁਤ੍ਤਰੇ ਦਿਸ਼ਿ ।। ੧੫.

ਉਹ ਸਥਾਨ ਸਿੱਧ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਨੰਦਾ ਦੇ ਉਥੇ, ਪੂਰਬ-ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵੇਦੀ ਤੇ, ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਸਿਦ੍ਧਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤੁ ਵੈ ਜੁष੍ਟਂ ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ। ਮਹਾਲਯੇ ਪਦਂ ਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਮਹਾਦੇਵੇਨ ਧੀਮਤਾ ।। ੧੫.

ਉਹ ਸਿੱਧਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਮਹਾਨ ਆਲਯ ਵਿੱਚ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਥਾਂ ਬਣਾਇਆ।

ਦੇਵ੍ਯਾਲਯੇ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਏਕਪਾਦੇਨ ਈਸ਼੍ਵਰਃ। ਨੀਹਾਰਸ਼੍ਚ ਯੁਗਂ ਦਿਵ੍ਯਮੁਮਾਤੁਙ੍ਗੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਜਲਮ੍ ।। ੧੫.

ਦੇਵੀ ਦੇ ਆਲਯ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਉਮਾ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਧੁੰਦ ਵਰਗਾ ਦਿਵਿਆ ਪਾਣੀ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਉਮਾ ਤੁਙ੍ਗੇ ਭृਗੋਸ੍ਤੁਙ੍ਗੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੁਙ੍ਗੇ ਮਹਾਲਯੇ। ਕਾਦ੍ਰਵਤ੍ਯਾਂ ਚ ਸ਼ਾਣ੍ਡਿਲ੍ਯਾਂ ਗੁਹਾਯਾਂ ਵਾਮਨਸ੍ਯ ਚ ।। ੧੫.

ਉਮਾ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ, ਮਹਾਨ ਆਲਯ ਵਿੱਚ, ਕਾਦਰਵਤੀ ਤੇ, ਸ਼ਾਂਡਿਲਯ ਤੇ, ਅਤੇ ਵਾਮਨ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੀ।

ਗਤ੍ਵਾ ਚੈਤਾਨਿ ਪੂਤਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਮਕ੍ਸ਼ਯਮੇਵ ਚ। ਜਪੋ ਹੋਮਸ੍ਤਥਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਯਤ੍ਕਿਚਿਤ੍ਸੁਕृਤਂ ਭਵੇਤ੍ ।। ੧੫.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ਼ਰਾਧ ਸਦਾ ਲਈ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਜਪ, ਹੋਮ, ਧਿਆਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਭਲਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਯਜਨ੍ਤੇ ਵੈ ਗੁਰੁਭਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ਤਂ ਸਮਾਃ । ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਾਂ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਤ੍ਫਲ੍ਮ੍ ।। ੧੫.

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਚੰਗਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੁਮਾਰਧਾਰਾ ਤਤ੍ਰੈਵ ਦृष੍ਟਾ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨੀ। ਯਾਨਾਸਨਂ ਚ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਦ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਤ੍ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ ।। ੧੫.

ਉਥੇ ਕੁਮਾਰਧਾਰਾ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਜੋ ਵੀ ਆਸਨ ਜਾਂ ਸਵਾਰੀ ਵੇਖੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਮਹਾਤੀਰ੍ਥਂ ਕਾਲਸਰ੍ਪਿਰਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਨਿਤ੍ਯਮਕ੍ਸ਼ਯਮਿਚ੍ਛਤਾ ।। ੧੫.

ਕਾਸ਼ਯਪ ਜੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਕਾਲਸਰਪੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਥੇ ਜੋ ਅਟੱਲ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਮਹਾਤੀਰ੍ਥਂ ਕਾਲਸਰ੍ਪਿਰਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਨਿਤ੍ਯਮਕ੍ਸ਼ਯਮਿਚ੍ਛਤਾ ।। ੧੫.

ਕਾਸ਼ਯਪ ਜੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਕਾਲਸਰਪੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਜੋ ਅਟੱਲ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤੁ ਭਵੇਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮਕृਤਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੧੫.

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ਼ਰਾਧ ਸਦਾ ਲਈ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਆਮ ਅੱਖ ਨਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਪਰ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਦੇਸ਼ੋ ਹ੍ਯਸ਼ਿष੍ਟਾਨਾਂ ਸ਼ਿष੍ਟਾਨਾਂ ਚ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਚੈਵ ਹ੍ਰਦੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਦਿਵ੍ਯੋ ਵੈ ਨਾਗਰਾਡ੍ ਯਤਃ ।। ੧੫.

ਉਥੇ ਅਯੋਗਿਆਂ ਲਈ ਸਿੱਧਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਤੇ ਯੋਗਿਆਂ ਲਈ ਵਸਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਨਾਗਰਾਜ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਪਿਣ੍ਡਂ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਹਿਸਤਾਂ ਨ ਗृਹ੍ਣਾਤ੍ਯਸਤਾਂ ਹਿ ਸਃ। ਅਤਿਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤੈਰ੍ਭੁਜਗੈਰ੍ਭੋਕ੍ਤੁਮਨ੍ਨਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ।। ੧੫.

ਉਹ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਨਾਗਾਂ ਕਰਕੇ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।

ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤੀਰ੍ਥਯੋਰਨਯੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਃ। ਦੇਵਦਾਰੁਵਨੇ ਚਾਪਿ ਚਾਰਯੇਸ੍ਤਂ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।। ੧੫.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਧਰਮ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਦਾਰੂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਉਦਾਹਰਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਵਿਧੂਤਾਨਿ ਤੁ ਪਾਪਾਨਿ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਸੁਕृਤਾਤ੍ਮਨਾ । ਭਾਗੀਰਥ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਚ ਨਿਤ੍ਯਮਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੧੫.

ਨੇਕ ਆਤਮਾ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਇਥੇ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਭਾਗੀਰਥੀ ਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿਚ ਸਦਾ ਲਈ ਅਟੱਲਤਾ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।