ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਾ ਤ੍ਵਂ ਵਚਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮਮ ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂ ਵਰੇ । ਸਞ੍ਜੀਵਯ ਪ੍ਰਜਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਹ੍ਯਸਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ

'ਇਸ ਲਈ, ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ, ਤੂੰ ਇਹ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।'

ਦੁਹਿਤृਤ੍ਵਞ੍ਚ ਮੇ ਗਚ੍ਛ ਏਵਮੇਤਂ ਮਹਦ੍ਵਰਮ੍ । ਨਿਯਚ੍ਛੇ ਤ੍ਵਾਨ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨੇ

ਮੇਰੀ ਧੀ ਬਣ ਜਾ; ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਵੱਡਾ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਧਰਮ ਲਈ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਓ ਡਰਾਉਣੀ।

ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਤੋ ਵੈਨ੍ਯਮੇਵਮੁਕ੍ਤਾ ਸਤੀ ਮਹੀ । ਏਵਮੇਤਦਹਂ ਰਾਜਨ੍ ਵਿਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ

ਫਿਰ, ਐਸਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਵਤੀ ਧਰਤੀ ਨੇ ਵੈਨਿਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਰਾਜਾ ਜੀ; ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਾਂਗੀ, ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'

ਵਤ੍ਸਨ੍ਤੁ ਮਮ ਤਂ ਯਚ੍ਛ ਕ੍ਸ਼ਰੇਯਂ ਯੇਨ ਵਤ੍ਸਲਾ । ਸਮਾਞ੍ਚ ਕੁਰੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂ ਵਰ । ਯਥਾ ਵਿष੍ਯਨ੍ਦਮਾਨਞ੍ਚ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਭਾਵਯੇ

ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਛਾ ਦੇਵੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਕਾਂ; ਅਤੇ, ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਕਰ ਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਹਰ ਥਾਂ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਹਰ ਥਾਂ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।

ਤਤ ਉਤ੍ਸਾਰਯਾਮਾਸ ਸ਼ਿਲਾਜਾਲਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਧਨੁष੍ਕੋਟ੍ਯਾ ਤਤੋ ਵੈਨ੍ਯਸ੍ਤੇਨ ਸ਼ੈਲਾ ਵਿਵਾਰ੍ਦ੍ਧਿਤਾਃ

ਫਿਰ ਵੈਨਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ।

ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇष੍ਵਤੀਤੇषੁ ਵਿषਮਾਸੀਦ੍ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ । ਸ੍ਵਭਾਵੇਨਾਭਵਂਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਸਮਾਨਿ ਵਿषਮਾਣਿ ਚ

ਪਿਛਲੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਕਰਕੇ ਉੱਚ-ਨੀਵੀਂ ਸੀ; ਉਸਦੇ ਸਮਾਨ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਥਾਂ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਿਰਜੀ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

ਨ ਹਿ ਪੂਰ੍ਵਨਿਸਰ੍ਗੇ ਵੈ ਵਿषਮੇ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ । ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਃ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਾ ਗ੍ਰਾਮਾਣਾਂ ਵਾਪਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ

ਪਹਿਲੀ ਸਿਰਜਣ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਉੱਚ-ਨੀਵੀਂ ਤਲ ਤੇ, ਨਾਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਸੀ, ਨਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ।

ਨ ਸਸ੍ਯਾਨਿ ਨ ਗੋਰਕ੍ਸ਼ਾ ਨ ਕृषਿਰ੍ਨ ਵਣਿਕ੍ਪਥਃ । ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵਮੇਤਦਾਸੀਤ੍ਪੁਰਾ ਕਿਲ । ਵੈਵਸ੍ਵਤੇऽਨ੍ਤਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰ੍ਵਸ੍ਯੈਤਸ੍ਯ ਸਮ੍ਭਵਃ ॥੨.੧.

ਨਾ ਫਸਲਾਂ ਸਨ, ਨਾ ਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਵਾਲੀ, ਨਾ ਖੇਤੀ, ਨਾ ਵਪਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ; ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਸੀ। ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਿਆ।

੬੨.੧੭੨ ਸਮਤ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰਾਸੀਦ੍ਭੂਯਸ੍ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਦੇਵ ਹਿ । ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਾ ਵੈ ਨਿਵਸਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਸਰ੍ਵਦਾ

ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਸਮਾਨਤਾ ਸੀ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਲੋਕ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।

ਆਹਾਰਃ ਫਲਮੂਲਨ੍ਤੁ ਪ੍ਰਜਾਨਾਮਭਤ੍ਕਿਲ । ਵੈਨ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਭृਤਿ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰ੍ਵਸ੍ਯੈਤਸ੍ਯ ਸਮ੍ਭਵਃ

ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਸੀ, ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵੈਨਿਆ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਿਆ।

ਕृਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਮਹਤਾ ਸੋऽਪਿ ਪ੍ਰਨष੍ਟਾਸ੍ਵੋषਧੀषੁ ਵੈ । ਸ ਕਲ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਸਨ੍ਤੁ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਂ ਮਨੁਮੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਪृਥੁਰ੍ਦੁਦੋਹ ਸਸ੍ਯਾਨਿ ਸ੍ਵਤਲੇ ਪृਥਿਵੀਂ ਤਤਃ

ਉਹ ਵੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਪੌਦੇ ਗੁਆ ਬੈਠਾ; ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵੱਛਾ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥੂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਤਲ ਤੋਂ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ।

ਸਸ੍ਯਾਨਿ ਤੇਨ ਦੁਗ੍ਧਾਨਿ ਵੈਨ੍ਯੇਨ ਤੁ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍ । ਮਨੁਞ੍ਚ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਸਮ੍ਪਾਤ੍ਰੇ ਚ ਭੂਮਯੇ । ਤੇਨਾਨ੍ਨੇਨ ਤਦਾ ਤਾ ਵੈ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਦਾ

ਵੈਨਿਆ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ; ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੂ ਨੂੰ ਵੱਛਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਲਈ ਪਾਤਰ ਬਣਾਇਆ; ਉਸ ਅੰਨ ਨਾਲ ਲੋਕ ਸਦਾ ਜੀਵਦੇ ਰਹੇ।

ऋषਿਭਿਃ ਸ੍ਤੂਯਤੇ ਵਾਪਿ ਪੁਨਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ । ਵਤ੍ਸਃ ਸੋਮਸ੍ਤ੍ਵਭੂਤ੍ਤੇषਾਂ ਦੋਗ੍ਧਾ ਚਾਪਿ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ

ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਛਾ ਸੋਮ ਸੀ, ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਸੀ।

ਪਾਤ੍ਰਮਾਸੀਤ੍ਤੁ ਛਨ੍ਦਾਂਸਿ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਦੀਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਰਮਾਸੀਤ੍ਤਦਾ ਤੇषਾਂ ਤਪੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍

ਪਾਤਰ ਵੈਦਿਕ ਛੰਦ ਸਨ, ਗਾਇਤਰੀ ਆਦਿ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਤਪ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ ਸੀ।

ਪੁਨਃ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਗਣੈਃ ਪੁਰਨ੍ਦਰਪੁਰੋਗਮੈਃ । ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਪਾਤ੍ਰਮਾਦਾਯ ਅਮृਤਂ ਦੁਦੁਹੇ ਤਦਾ । ਤੇਨੈਵ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯਨ੍ਤੇ ਚ ਦੇਵਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਰੋਗਮਾਃ

ਫਿਰ, ਪੁਰੰਦਰ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਲੈ ਕੇ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੁੱਧਿਆ; ਉਸ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜੀਵਦੇ ਹਨ।

ਨਾਗੈਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤੂਯਤੇ ਦੁਗ੍ਧਾ ਵਿषਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਤਦਾ ਮਹੀ । ਤੇषਾਞ੍ਚ ਵਾਸੁਕਿਰ੍ਦੋਗ੍ਧਾ ਕਾਦ੍ਰਵੇਯਾ ਮਹੌਜਸਃ

ਨਾਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ ਲਈ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਕੀ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਦਰੂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਵੱਛੇ ਸਨ।

ਨਾਗਾਨਾਂ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਰ੍ਪਾਣਾਞ੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਤੇਨੈਵ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯਨ੍ਤ੍ਯੁਗ੍ਰਾ ਮਹਾਕਾਯਾ ਮਹੋਲ੍ਬਣਾਃ । ਤਦਾਹਾਰਾਸ੍ਤਦਾਚਾਰਾਸ੍ਤਦ੍ਵੀਰ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸਦਾਸ਼੍ਰਯਾਃ

ਨਾਗਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੱਪਾਂ ਲਈ, ਓ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਉਗਰ, ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੀਵਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ, ਚਲਣ, ਤੇ ਤਾਕਤ ਸਦਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰਾਮ(ਆਮ)ਪਾਤ੍ਰੇ ਪੁਨਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਤ੍ਵਨ੍ਤਰ੍ਦ੍ਧਾਨਮਿਯਂ ਮਹੀ । ਵਤ੍ਸਂ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਕ੍ਸ਼ੈਃ ਪੁਣ੍ਯਜਨੈਸ੍ਤਥਾ ॥੨.੧.

ਫਿਰ, ਲੱਕ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਲੁਕਵੇਂ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਲਈ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਵੱਛਾ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਬਣਾਇਆ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਨੇਕ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ।

੬੨.੧੮੨ ਦੋਗ੍ਧਾ ਚ ਜਤੁਨਾਭਸ੍ਤੁ ਪਿਤਾ ਮਣਿਵਰਸ੍ਯ ਸਃ । ਯਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਮਜੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਸ਼ੀ ਸ ਸੁਮਹਾਬਲਃ । ਤੇਨ ਤੇ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯਨ੍ਤੀਤਿ ਪਰਮਰ੍षਿਰੁਵਾਚ ਹ

ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਜਤੁਨਾਭਾ ਸੀ, ਜੋ ਮਣੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ; ਉਹ ਯਕਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਆਤਮਾ ਸੀ। ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਜੀਵਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ।

ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਸ਼੍ਚ ਪਿਸ਼ਾਚੈਸ਼੍ਚ ਪੁਨਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਪੇਤਸ੍ਤੁ ਦੋਗ੍ਧਾ ਵੈ ਤੇषਾਮਾਸੀਤ੍ਕੁਬੇਰਕਃ

ਰਾਕਸ਼ ਅਤੇ ਪਿਸਾਚਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕੁਬੇਰ ਸੀ।

ਰਕ੍ਸ਼ਃ ਸੁਮਾਲੀ ਬਲਵਾਨ੍ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਰੁਧਿਰਮੇਵ ਚ । ਕਪਾਲਪਾਤ੍ਰੇ ਨਿਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਅਨ੍ਤਰ੍ਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ । ਤੇਨ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯਨ੍ਤੀਹ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ

ਸੁਮਾਲੀ ਨਾਮਕ ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਕਸ਼ ਨੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਕੱਢਿਆ, ਜਿਸ ਲਈ ਖੋਪੜੀ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਰਾਕਸ਼ਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਲਿਆ। ਉਸੀ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ ਇੱਥੇ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ।

ਪਦ੍ਮਪਾਤ੍ਰੇ ਪੁਨਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰਪ੍ਸਰੋਗਣੈਃ । ਵਤ੍ਸਂ ਚਿਤ੍ਰਰਥਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਚੀਨ੍ ਗਨ੍ਧਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ

ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧਿਆ, ਕਮਲ ਦਾ ਪੱਤਾ ਪਿਆਲੇ ਵਾਂਗ ਲਿਆ, ਚਿਤਰਰਥ ਨੂੰ ਵੱਛਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਕੱਢਿਆ।

ਤੇषਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁਸ੍ਤ੍ਵਾਸੀਦ੍ਦੋਗ੍ਧਾ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮੁਨੇਃ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਰਾਜੋऽਤਿਬਲੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸੂਰ੍ਯਸਨ੍ਨਿਭਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ, ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ।

ਸ਼ੈਲੈਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤੂਯਤੇ ਦੁਗ੍ਧਾ ਪੁਨਰ੍ਦੇਵੀ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ । ਤਤ੍ਰੌषਧੀਰ੍ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਤੀ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ

ਪਹਾੜਾਂ ਨੇ ਭੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਕੇ ਦੁੱਧਿਆ। ਉੱਥੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰਤਨ ਨਿਕਲੇ।

ਵਤ੍ਸਸ੍ਤੁ ਹਿਮਵਾਂਸ੍ਤੇषਾਂ ਮੇਰੁਰ੍ਦੋਗ੍ਧਾ ਮਹਾਗਿਰਿਃ । ਪਾਤ੍ਰਨ੍ਤੁ ਸ਼ੈਲਮੇਵਾਸੀਤ੍ਤੇਨ ਸ਼ੈਲਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹਿਮਾਵਤ ਵੱਛਾ ਸੀ, ਮੇਰੂ ਮਹਾਂਪਹਾੜ ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਪਿਆਲਾ ਵੀ ਪਹਾੜ ਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਥਾਪਤ ਹੋਈ।

ਸ੍ਤੂਯਤੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਵੀਰੁਦ੍ਭਿਃ ਪੁਨਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ । ਪਲਾਸ਼ਪਾਤ੍ਰਮਾਦਾਯ ਦੁਗ੍ਧਂ ਛਿਨ੍ਨਪ੍ਰਰੋਹਣਮ੍

ਵਿਰਖਾਂ ਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਕੇ ਦੁੱਧਿਆ। ਪਲਾਸ਼ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਪਿਆਲਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਨਵੇਂ ਉੱਗੇ ਹੋਏ ਟਹਿਣੀਆਂ ਕੱਢੀਆਂ।

ਕਾਮਧੁਕ੍ ਪੁष੍ਪਿਤਃ ਸ਼ੈਲਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ੋ ਵਤ੍ਸੋ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ । ਸਰ੍ਵਕਾਮਦੁਘਾ ਦੋਗ੍ਧ੍ਰੀ ਪृਥਿਵੀ ਭੂਤਭਾਵਿਨੀ

ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ ਪਹਾੜ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਸੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਲੱਖਾ ਰੁੱਖ ਵੱਛਾ ਸੀ। ਧਰਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।

ਸੈषਾ ਧਾਤ੍ਰੀ ਵਿਧਾਤ੍ਰੀ ਚ ਧਾਰਣੀ ਚ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ । ਦੁਗ੍ਧਾ ਹਿਤਾਰ੍ਥਂ ਲੋਕਾਨਾਂ ਪृਥੁਨਾ ਇਤਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਚਰਾਚਰਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਯੋਨਿਰੇਵ ਚ ॥੨.੧.

ਇਹੀ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ, ਰਚਨ ਵਾਲੀ, ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਹੈ। ਪૃਥੁ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨੀਵ ਤੇ ਜਣਨੀ ਹੈ।

ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਦ੍ਧਮ੍ -

ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਾ—