ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੁष੍ਪਾਣਾਂ ਚਫਲਾਨਾਂ ਚ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਣਾਮਨ੍ਨਤਸ੍ਤਥਾ। ਅਗ੍ਰਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਜੁਹੁਯਾਜ੍ਜਾਤਵੇਦਸਿ ।। ੧੪.

ਫੁੱਲ, ਫਲ ਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਾਤਵੇਦ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਨ੍ਨਂ ਤਥਾ ਪੇਯਮਨੁਤ੍ਤਮਫਲਾਨਿ ਚ। ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਾਗ੍ਨੌ ਤਤਃ ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ਨਿਰ੍ਵਪੇਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੁਖਃ ।। ੧੪.

ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ, ਪੱਕਾ ਚੌਲ, ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵਧੀਆ ਫਲ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਰ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਃ ਸੁਗਨ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਤਰ੍ਪਯੇਤ ਰਸੈਸ੍ਤਥਾ। ਏਕਾਗ੍ਰਃ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸੀਤ ਪ੍ਰਯਤਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਸ੍ਥਿਤਃ। ਤਤ੍ਪਰਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਸ਼੍ਚ ਕਾਮਾਨਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ ।। ੧੪.

ਚੰਗੀਆਂ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਤੇ ਰਸਦਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਅਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਤ੍ਵਂ ਕृਤਜ੍ਞਤ੍ਵਂ ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਂ ਸਤ੍ਕृਤਞ੍ਚ ਯਤ੍। ਤਤੋ ਯਜ੍ਞਞ੍ਚ ਦਾਨਞ੍ਚ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਿਤਾਮਹਾਃ ।। ੧੪.

ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਕੰਜੂਸੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ, ਦਾਨੀ ਤੇ ਆਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਰ ਯਜਨਾ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਤਃ ਪਰਂ ਵਿਧਿਂ ਸੌਮ੍ਯਂ ਭੁਕ੍ਤਵਤ੍ਸੁ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿषੁ। ਆਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯੇਣ ਵਿਧਿਨਾ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਗਦਤਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ ।। ੧੪.

ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲੈਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਸੁਖਮਈ ਰੀਤ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।

ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭੂਮਿਮਥੋਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਿਤृਪਰਾਯਣਃ। ਤਤੋऽਤ੍ਰ ਵਿਕਿਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਵਿਧਿਦृष੍ਟੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ।। ੧੪.

ਪਹਿਲਾਂ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਇਥੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਵੰਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਵਧਾਂ ਵਾਚ੍ਯ ਤਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਵਿਧਿਵਦ੍ਭੂਰਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨ੍। ਅਨ੍ਨਸ਼ੇषਮਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਸਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਨ੍ । ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਯਤਸ਼੍ਚੈਵ ਅਨੁਗਮ੍ਯ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਫਿਰ ਪੰਡਿਤ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ 'ਸਵਧਾ' ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ, ਵਧੀਆ ਦਾਨ ਦੇਣ। ਉੱਤਮ ਦੋਵੇਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬਚਾ ਭੋਜਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਕृਦਭ੍ਯਰ੍ਚਿਤਾਃ ਪ੍ਰੀਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਪਿਤਰੋऽਨ੍ਯਯਾਃ। ਯੋਗਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਵਿਪਾਪ੍ਮਾਨੋ ਮਹੌਜਸਃ ।। ੧੫.

ਜਦੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਭੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲਾਭਾਯ ਕਾਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਸੁਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ । ਯੇषਾਂ ਚਾਪ੍ਯਨੁਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ ।। ੧੫.

ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪਿਤਰ ਮਿਹਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਖ, ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਤੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਤਾਨਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਸੌਮ੍ਯਾਃ ਸਰਾਂਸਿ ਸਰਿਤਸ੍ਤਥਾ। ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਚੈਵ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਦੇਸ਼ਾਞ੍ਜੈਲਾਂਸ੍ਤਥਾਸ਼੍ਰਮਾਨ੍ ।। ੧੫.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ, ਝੀਲਾਂ, ਦਰਿਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ, ਦੇਸ਼ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਪੁਣ੍ਯੋ ਯਸ੍ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇष੍ਵਮਰਕਣ੍ਟਕਪਰ੍ਵਤਃ। ਪਰ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਵਰਃ ਪੁਣ੍ਯਃ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸੇਵਿਤਃ ।। ੧੫.

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰਕੰਟਕ ਪਹਾੜ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਰਨ ਆ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਯਤ੍ਰ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਯੁਤਾਨ੍ਯਰ੍ਬੁਦਾਨਿ ਚ। ਤਪਃ ਸੁਦੁਸ਼੍ਚਰਂ ਤੇਪੇ ਭਗਵਾਨਙ੍ਗਿਰਾਃ ਪੁਰਾ ।। ੧੫.

ਉਥੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਭਗਵਾਨ ਅੰਗਿਰਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।

ਯਤ੍ਰ ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਗਤਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਥੈਵਾਸੁਰਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍। ਨ ਭਯਂ ਚੈਵ ਵਾऽਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਯਾਵਦ੍ਭੂਮਿਰ੍ਧਰਿष੍ਯਤਿ ।। ੧੫.

ਉਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਅਸੁਰਾਂ ਜਾਂ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਨਾ ਕੋਈ ਡਰ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕਲੇਸ਼, ਜਦ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਰਹੇ।

ਤੇਜਸਾ ਯਸ਼ਸਾ ਚੈਵ ਭ੍ਰਾਜਤੇ ਸ ਨਗੋਤ੍ਤਮਃ। ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਮਾਲ੍ਯਵਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਹ੍ਨਿਃ ਸਂਵਰ੍ਤਕੋ ਯਥਾ ।। ੧੫.

ਉਹ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਚੋਟੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਹਣੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਅੱਗ।

ਮृਦਵਸ਼੍ਚ ਸੁਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਹੇਮਾਭਾਃ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਃ ਕੁਸ਼ਾ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪਿਬਨ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਨਰ੍ਮਦਾਮ੍ ।। ੧੫.

ਉਹ ਕੁਸ਼ ਘਾਹ ਨਰਮ, ਸੁਗੰਧੀ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਜਲ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।

ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸੋਪਾਨਂ ਭਗਵਾਨਙ੍ਗਿਰਾਃ ਪੁਰਾ। ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰੇ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤਰਾਰ੍ਥਕੁਸ਼ੋਤ੍ਤਮਾਨ੍ ।। ੧੫.

ਭਗਵਾਨ ਅੰਗਿਰਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਅੱਗਿ ਹੋਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਕੁਸ਼ ਘਾਹ ਵੇਖੇ ਸਨ।

ਤੇषੁ ਦਰ੍ਭੇषੁ ਯਃ ਪਿਣ੍ਡਾਨਮਰਕਣ੍ਟਕਪਰ੍ਵਤੇ। ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਕृਦਪਿ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਤ੍ਫਲਮ੍ ।। ੧੫.

ਉਹਨਾਂ ਕੁਸ਼ ਘਾਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਅਮਰਕੰਟਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਭੀ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੂੰ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਹੁਣ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਤਦ੍ਭਵਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮ੍ । ਅਨ੍ਤਰ੍ਦ੍ਧਾਨਂ ਚ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਤ੍ਸਦਾ ।। ੧੫.

ਉਹ ਸ਼ਰਾਧ ਅਜਰ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰ ਜ੍ਵਾਲਾਰਸਃ ਪੁਣ੍ਯੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੇऽਦ੍ਯਾਪਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਸਸ਼ਲ੍ਯਾਨਾਂ ਚ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਕਰਣੀ ਨਦੀ ।। ੧੫.

ਉਥੇ ਅੱਗ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਸ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਥਾਂ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰ ਲੱਗੇ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਥੇ ਇਕ ਦਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਖਮ ਚੰਗੇ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਗ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਤੁ ਸਾਵਰ੍ਤ੍ਤਾ ਵਾਪੀ ਸਾ ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮੇ। ਕਲਿਙ੍ਗਦੇਸ਼ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਦ੍ਧੇ ਪਿਤॄਣਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮ੍ ।। ੧੫.

ਪੂਰਬ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਾਲਾ ਇਕ ਤਲਾਬ ਹੈ, ਜੋ ਕਲਿੰਗ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਿਦ੍ਧਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮृषਿਸ਼੍ਰੇष੍ਟਾ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਪਰਮਂ ਭੁਵਿ। ਸਮ੍ਮਤੋ ਦੇਵਦੈਤ੍ਯਾਨਾਂ ਸ਼੍ਲੋਕਮਪ੍ਯੁਸ਼ਨਾ ਜਗੌ ।। ੧੫.

ਉਹ ਸਿੱਧ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ਼ਨਾ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਛੰਦਾਂ ਵਿਚ ਗਾਈ।

ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਪੁਰੁषਾ ਲੋਕੇ ਯੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਮਰਕਣ੍ਟਕਮ੍। ਪਿਤॄਨ੍ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਪਿਤृਪਰਾਯਣਾਃ ।। ੧੫.

ਉਹ ਲੋਕ ਧੰਨ ਹਨ ਜੋ ਅਮਰਕੰਟਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਲ੍ਪੇਨ ਤਪਸਾ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ। ਸਕृਦੇਵਾਰ੍ਚਿਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਮਰਕਣ੍ਟਕੇ ।। ੧੫.

ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਉਥੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਸਿਧੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਉਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ, ਅਮਰਕੰਟਕ ਵਿਚ ਸਵਰਗ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਪਰ੍ਵਤੇ ਰਮ੍ਯੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸ਼ਕ੍ਰਨਿषੇਵਿਤਮ੍। ਤਤ੍ਰਾਰੁਹ੍ਯ ਭਵੇਤ੍ ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਚੈਵ ਮਹਤ੍ਫਲਮ੍ ।। ੧੫.

ਸੋਹਣੇ ਮਹਿੰਦਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਵਲੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਬਿਲ੍ਵਾਧਃਸ਼ਿਖਰੇ ਯੁਕ੍ਤਾ ਦਿਵ੍ਯਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ। ਅਦृਸ਼੍ਯਂ ਚੈਵ ਭੂਤਾਨਾਂ ਦੇਵਵਚ੍ਚਰਤੇ ਮਹੀਮ੍ ।। ੧੫.

ਬਿਲਵ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਜਿਥੇ ਦਿਵਿਆ ਨੈਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿੱਸ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਪ੍ਤਗੋਦਾਵਰੇ ਚੈਵ ਗੋਕਰ੍ਣੇ ਚ ਤਪੋਵਨੇ। ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਚ ਲਭਤੇਨਰਃ ।। ੧੫.

ਸਪਤਗੋਦਾਵਰੀ ਤੇ ਗੋਕਰਨ ਦੇ ਤਪੋਵਨ ਵਿਚ, ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਧੂਤਪਾਪਸ੍ਥਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪੂਤਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਭਵੇਨ੍ਨਰਃ। ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਦੇਵਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੧੫.

ਜਦੋਂ ਪਾਪ ਧੋਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੀਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ ਰੁਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼, ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਗੋਕਰ੍ਣੇ ਵਰ੍ਣਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰੈਰ੍ਨਸ੍ਤਿਕਾਨਾਂ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍। ਅਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਪਠਤਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ।। ੧੫.

ਗੋਕਰਨ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦੇਵਰ੍षਿਭਵਨੇ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੇ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸੇਵਿਤੇ। ਆਰੁਹ੍ਯ ਤਂ ਤੁ ਨਿਯਮਾਤ੍ਤਤੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪਮ੍ ।। ੧੫.

ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ, ਜਿਸ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।