ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਂ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ਪਿਣ੍ਡਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਭੋਜਯੇਤ੍। ਯੋਗਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪਿਤਰੋ ਯੋਗ ਸਮ੍ਭਵਾਃ। ਸੋਮਮਾਪ੍ਯਾਯਯਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਪਿਤਰੋ ਯੋਗਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੧੪.

ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰ ਜੋ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਮ ਰਸ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਦ੍ਯਾਚ੍‌ਛੁਚਿਃ ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ ਯੋਗਿਭ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਪਰਾਯਣਃ । ਪਿਤॄਣਾਂ ਹਿ ਭਵੇਦੇਤਤ੍ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦਿਵ ਹੁਤਂ ਹਵਿਃ ।। ੧੪.

ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਇਸ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਹਵਨ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਯੋਗੀ ਚਾਗ੍ਰਾਸਨੇ ਯਦਿ। ਯਜਮਾਨਞ੍ਚ ਭੋਕ੍ਤॄਂਸ਼੍ਚ ਨੌਰਿਵਾਮ੍ਭਸਿ ਤਾਰਯੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਗੇ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਜਹਾਜ਼ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਜਮਾਨ ਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਅਸਤਾਂ ਪ੍ਰਗ੍ਰਹੋ ਯਤ੍ਰ ਸਤਾਞ੍ਚੈਵ ਵਿਮਾਨਨਾ। ਦਣ੍ਡੋ ਦੇਵਕृਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਦ੍ਯਃ ਪਤਤਿ ਤਾਰੁਣਃ ।। ੧੪.

ਜਿੱਥੇ ਅਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਰੱਬ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਤੇ ਤੀਖਾ ਦੰਡ ਵੱਜਦਾ ਹੈ।

ਹਿਤ੍ਵਾਗਮਂ ਸਧਰ੍ਮਾਣਂ ਬਾਲਿਸ਼ਂ ਯਤ੍ਰ ਭੋਜਯੇਤ੍। ਆਦਿਕਰ੍ਮ ਸਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਦਾਤਾ ਤਤ੍ਰ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ।। ੧੪.

ਜਿੱਥੇ ਸਹੀ ਰੀਤ ਰਿਵਾਜ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁੱਖ ਕਰਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਦਾਤਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿਣ੍ਡਮਗ੍ਨੌ ਸਦਾ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਭੋਗਾਰ੍ਥੀ ਤੁ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਪ੍ਰਜਾਰ੍ਥੀ ਪਤ (ਤ੍ਨ)ਯੇ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਧ੍ਯਮਂ ਤਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ ।। ੧੪.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭੋਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਏ। ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਉਤ੍ਤਮਾਂ ਦ੍ਯੁਤਿਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛਨ੍ ਗੋषੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ। ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਪੂਜਾਂ ਯਸ਼ਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਂ ਗੋषੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ।। ੧੪.

ਜੋ ਵਧੀਆ ਚਮਕ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਵਧੀਆ ਚੀਜ਼ ਗਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ, ਆਦਰ, ਯਸ਼ ਤੇ ਕੀਰਤੀ ਵੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਸ਼੍ਚ ਵਾਯਸੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ। ਸੌਕੁਮਾਰ੍ਯਮਥਾਨ੍ਵਿਚ੍ਛਨ੍ ਕੁਕ੍ਕੁਟੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ।। ੧੪.

ਜੋ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਨਰਮੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੁੱਕੜਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਏਵਮੇਤਤ੍ਸਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਪਿਣ੍ਡਨਿਰ੍ਵਪਣਾਤ੍ ਫਲਮ੍। ਆਕਾਸ਼ਂ ਸ਼ਮਯੇਦ੍ਵਾਪਿ ਸ੍ਥਿਤੌ ਸੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੁਖਃ। ਪਿਤॄਣਾਂ ਸ੍ਥਾਨਮਾਕਾਸ਼ਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਚੈਵ ਦਿਗ੍ਭਵੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਫਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਖਣ-ਮੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਥਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ ਤੇ ਦੱਖਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਸਾ ਹੈ।

ਏਕਂ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਪਿਣ੍ਡੋਦ੍ਧਰਣਮਗ੍ਰਤਃ। ਅਨੁਜ੍ਞਾਤੇ ਤੁ ਤੈਰ੍ਵਿਪ੍ਰੈਰ੍ਵਾਨਮੁਦ੍ਵਿਯਤਾਮਿਤਿ ।। ੧੪.

ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਡਿਤ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਉਠਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪੁष੍ਪਾਣਾਂ ਚਫਲਾਨਾਂ ਚ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਣਾਮਨ੍ਨਤਸ੍ਤਥਾ। ਅਗ੍ਰਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਜੁਹੁਯਾਜ੍ਜਾਤਵੇਦਸਿ ।। ੧੪.

ਫੁੱਲ, ਫਲ ਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਾਤਵੇਦ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਨ੍ਨਂ ਤਥਾ ਪੇਯਮਨੁਤ੍ਤਮਫਲਾਨਿ ਚ। ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਾਗ੍ਨੌ ਤਤਃ ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ਨਿਰ੍ਵਪੇਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੁਖਃ ।। ੧੪.

ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ, ਪੱਕਾ ਚੌਲ, ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵਧੀਆ ਫਲ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਰ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਃ ਸੁਗਨ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਤਰ੍ਪਯੇਤ ਰਸੈਸ੍ਤਥਾ। ਏਕਾਗ੍ਰਃ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸੀਤ ਪ੍ਰਯਤਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਸ੍ਥਿਤਃ। ਤਤ੍ਪਰਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਸ਼੍ਚ ਕਾਮਾਨਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ ।। ੧੪.

ਚੰਗੀਆਂ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਤੇ ਰਸਦਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਅਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਤ੍ਵਂ ਕृਤਜ੍ਞਤ੍ਵਂ ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਂ ਸਤ੍ਕृਤਞ੍ਚ ਯਤ੍। ਤਤੋ ਯਜ੍ਞਞ੍ਚ ਦਾਨਞ੍ਚ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਿਤਾਮਹਾਃ ।। ੧੪.

ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਕੰਜੂਸੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ, ਦਾਨੀ ਤੇ ਆਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਰ ਯਜਨਾ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਤਃ ਪਰਂ ਵਿਧਿਂ ਸੌਮ੍ਯਂ ਭੁਕ੍ਤਵਤ੍ਸੁ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿषੁ। ਆਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯੇਣ ਵਿਧਿਨਾ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਗਦਤਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ ।। ੧੪.

ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲੈਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਸੁਖਮਈ ਰੀਤ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।

ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭੂਮਿਮਥੋਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਿਤृਪਰਾਯਣਃ। ਤਤੋऽਤ੍ਰ ਵਿਕਿਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਵਿਧਿਦृष੍ਟੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ।। ੧੪.

ਪਹਿਲਾਂ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਇਥੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਵੰਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਵਧਾਂ ਵਾਚ੍ਯ ਤਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਵਿਧਿਵਦ੍ਭੂਰਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨ੍। ਅਨ੍ਨਸ਼ੇषਮਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਸਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਨ੍ । ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਯਤਸ਼੍ਚੈਵ ਅਨੁਗਮ੍ਯ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਫਿਰ ਪੰਡਿਤ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ 'ਸਵਧਾ' ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ, ਵਧੀਆ ਦਾਨ ਦੇਣ। ਉੱਤਮ ਦੋਵੇਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬਚਾ ਭੋਜਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਕृਦਭ੍ਯਰ੍ਚਿਤਾਃ ਪ੍ਰੀਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਪਿਤਰੋऽਨ੍ਯਯਾਃ। ਯੋਗਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਵਿਪਾਪ੍ਮਾਨੋ ਮਹੌਜਸਃ ।। ੧੫.

ਜਦੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਭੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲਾਭਾਯ ਕਾਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਸੁਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ । ਯੇषਾਂ ਚਾਪ੍ਯਨੁਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ ।। ੧੫.

ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪਿਤਰ ਮਿਹਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਖ, ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਤੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਤਾਨਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਸੌਮ੍ਯਾਃ ਸਰਾਂਸਿ ਸਰਿਤਸ੍ਤਥਾ। ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਚੈਵ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਦੇਸ਼ਾਞ੍ਜੈਲਾਂਸ੍ਤਥਾਸ਼੍ਰਮਾਨ੍ ।। ੧੫.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ, ਝੀਲਾਂ, ਦਰਿਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ, ਦੇਸ਼ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਪੁਣ੍ਯੋ ਯਸ੍ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇष੍ਵਮਰਕਣ੍ਟਕਪਰ੍ਵਤਃ। ਪਰ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਵਰਃ ਪੁਣ੍ਯਃ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸੇਵਿਤਃ ।। ੧੫.

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰਕੰਟਕ ਪਹਾੜ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਰਨ ਆ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਯਤ੍ਰ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਯੁਤਾਨ੍ਯਰ੍ਬੁਦਾਨਿ ਚ। ਤਪਃ ਸੁਦੁਸ਼੍ਚਰਂ ਤੇਪੇ ਭਗਵਾਨਙ੍ਗਿਰਾਃ ਪੁਰਾ ।। ੧੫.

ਉਥੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਭਗਵਾਨ ਅੰਗਿਰਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।

ਯਤ੍ਰ ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਗਤਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਥੈਵਾਸੁਰਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍। ਨ ਭਯਂ ਚੈਵ ਵਾऽਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਯਾਵਦ੍ਭੂਮਿਰ੍ਧਰਿष੍ਯਤਿ ।। ੧੫.

ਉਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਅਸੁਰਾਂ ਜਾਂ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਨਾ ਕੋਈ ਡਰ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕਲੇਸ਼, ਜਦ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਰਹੇ।

ਤੇਜਸਾ ਯਸ਼ਸਾ ਚੈਵ ਭ੍ਰਾਜਤੇ ਸ ਨਗੋਤ੍ਤਮਃ। ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਮਾਲ੍ਯਵਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਹ੍ਨਿਃ ਸਂਵਰ੍ਤਕੋ ਯਥਾ ।। ੧੫.

ਉਹ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਚੋਟੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਹਣੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਅੱਗ।

ਮृਦਵਸ਼੍ਚ ਸੁਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਹੇਮਾਭਾਃ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਃ ਕੁਸ਼ਾ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪਿਬਨ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਨਰ੍ਮਦਾਮ੍ ।। ੧੫.

ਉਹ ਕੁਸ਼ ਘਾਹ ਨਰਮ, ਸੁਗੰਧੀ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਜਲ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।

ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸੋਪਾਨਂ ਭਗਵਾਨਙ੍ਗਿਰਾਃ ਪੁਰਾ। ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰੇ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤਰਾਰ੍ਥਕੁਸ਼ੋਤ੍ਤਮਾਨ੍ ।। ੧੫.

ਭਗਵਾਨ ਅੰਗਿਰਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਅੱਗਿ ਹੋਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਕੁਸ਼ ਘਾਹ ਵੇਖੇ ਸਨ।

ਤੇषੁ ਦਰ੍ਭੇषੁ ਯਃ ਪਿਣ੍ਡਾਨਮਰਕਣ੍ਟਕਪਰ੍ਵਤੇ। ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਕृਦਪਿ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਤ੍ਫਲਮ੍ ।। ੧੫.

ਉਹਨਾਂ ਕੁਸ਼ ਘਾਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਅਮਰਕੰਟਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਭੀ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੂੰ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਹੁਣ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਤਦ੍ਭਵਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮ੍ । ਅਨ੍ਤਰ੍ਦ੍ਧਾਨਂ ਚ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਤ੍ਸਦਾ ।। ੧੫.

ਉਹ ਸ਼ਰਾਧ ਅਜਰ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰ ਜ੍ਵਾਲਾਰਸਃ ਪੁਣ੍ਯੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੇऽਦ੍ਯਾਪਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਸਸ਼ਲ੍ਯਾਨਾਂ ਚ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਕਰਣੀ ਨਦੀ ।। ੧੫.

ਉਥੇ ਅੱਗ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਸ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਥਾਂ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰ ਲੱਗੇ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਥੇ ਇਕ ਦਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਖਮ ਚੰਗੇ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।