ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰਂ ਤੇषਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਿਤृਗਣੈਃ ਸਹ ੧੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ...

ਵੇਦੇ ਪਞ੍ਚ ਮਹਾਯਜ੍ਞਾ ਨਰਾਣਾਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਾਃ । ਏਤਾਨ੍ਪਞ੍ਚ ਮਹਾਯਜ੍ਞਾਨ੍ਨਿਰ੍ਵਪੇਤ੍ਸਤਤਂ ਨਰਃ ।। ੧੪.

ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਸਦਾ ਕਰੇ।

ਯਤ੍ਰ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦਾਤਾਰਃ ਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਵੈ ਨਿਭੋਧਤ। ਨਿਰ੍ਭਯਂ ਨਿਰਹਙ੍ਕਾਰਂ ਨਿਃਸ਼ੋਕਂ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਥਕ੍ਲਮਮ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਥਾਨਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰ੍ਵਕਾਮਪੁਰਸ੍ਕृਤਮ੍ ।। ੧੪.

ਸੁਣੋ, ਦਾਤਾ ਜਦੋਂ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਰਭੈ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਗਮ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਚਾਹਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ੂਦ੍ਰੇਣਾਪਿ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾਃ ਪਞ੍ਚੈਤੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਰ੍ਜਿਤਾਃ। ਅਤੋऽਨ੍ਯਥਾ ਤੁ ਯੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸ ऋਣਂ ਨਿਤ੍ਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ।। ੧੪.

ਇਹ ਪੰਜ ਯਜਨ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਇੱਕ ਸ਼ੂਦਰ ਵਲੋਂ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਨਾ ਕਰਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ऋਣਞ੍ਚ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਯਃ ਪਚੇਦਾਤ੍ਮਕਾਰਣਾਤ੍। ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍ਪਞ੍ਚ ਮਹਾਯਜ੍ਞਾਨ੍ਸਦਾ ਬੁਧਃ ।। ੧੪.

ਜੋ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਲਈ ਹੀ ਪਕਾਉਂਦਾ ਤੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕਰਜ਼ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਰੇ।

ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਕੇਚਿਦਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਜੀਵਤ੍ਯਪਿ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ। ਉਦਕ੍ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਂ ਬਲਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦੁਦਕੁਮ੍ਭਂ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੧੪.

ਕੁਝ ਲੋਕ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਨੇਵੈਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਲੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬਲੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੜਾ ਵੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਬਲਿਂ ਸੁਵਿਦਿਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦੁਚ੍ਚਾਦੁਚ੍ਚਤਰਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਪਰਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਗਵਾਂ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵ ਬਲਿਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਸਮੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਜੋ ਬਲੀ ਦੇਣੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਬਲੀ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਅੱਗੇ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨ ਵਿਨੇਦ੍ਯੋ ਭਵੇਤ੍ ਪਿਣ੍ਡਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਯਸ੍ਤੁ ਜੀਵਤਿ। ਇष੍ਟੇਨਾਨ੍ਨੇਨ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਭੋਜਯੇਤ ਯਥਾਵਿਧਿ। ਵਿਧਾਨਂ ਵੇਦਵਿਹਿਤਮੇਤਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਤ੍ਨਤਃ ।। ੧੪.

ਜਦ ਤੱਕ ਪਿਤਰ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚੰਗਾ ਖਾਣਾ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਆਦਿ ਖਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਵਿਧੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।

ਦੇਵਦੇਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਹ੍ਯੇਤੇਪਿ ਪਿਤਰੋ ਹ੍ਯੁਤ। ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਚਾਰ੍ਯ੍ਯਾਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਪਿਣ੍ਡਨਿਵੇਦਨਮ੍ ।। ੧੪.

ਇਹ ਪਿਤਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਚਾਰਯ ਵੀ, ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪੂਜਨਞ੍ਚੈਵ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਮੇਵ ਹਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ। ਤਦ੍ਧਿ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕੁਸ਼ਲਾਨਿਤ੍ਯੁਵਾਚ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ ।। ੧੪.

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਕਲਾ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ, ਇਹ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।

ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਂ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ਪਿਣ੍ਡਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਭੋਜਯੇਤ੍। ਯੋਗਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪਿਤਰੋ ਯੋਗ ਸਮ੍ਭਵਾਃ। ਸੋਮਮਾਪ੍ਯਾਯਯਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਪਿਤਰੋ ਯੋਗਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੧੪.

ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰ ਜੋ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਮ ਰਸ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਦ੍ਯਾਚ੍‌ਛੁਚਿਃ ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ ਯੋਗਿਭ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਪਰਾਯਣਃ । ਪਿਤॄਣਾਂ ਹਿ ਭਵੇਦੇਤਤ੍ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦਿਵ ਹੁਤਂ ਹਵਿਃ ।। ੧੪.

ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਇਸ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਹਵਨ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਯੋਗੀ ਚਾਗ੍ਰਾਸਨੇ ਯਦਿ। ਯਜਮਾਨਞ੍ਚ ਭੋਕ੍ਤॄਂਸ਼੍ਚ ਨੌਰਿਵਾਮ੍ਭਸਿ ਤਾਰਯੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਗੇ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਜਹਾਜ਼ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਜਮਾਨ ਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਅਸਤਾਂ ਪ੍ਰਗ੍ਰਹੋ ਯਤ੍ਰ ਸਤਾਞ੍ਚੈਵ ਵਿਮਾਨਨਾ। ਦਣ੍ਡੋ ਦੇਵਕृਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਦ੍ਯਃ ਪਤਤਿ ਤਾਰੁਣਃ ।। ੧੪.

ਜਿੱਥੇ ਅਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਰੱਬ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਤੇ ਤੀਖਾ ਦੰਡ ਵੱਜਦਾ ਹੈ।

ਹਿਤ੍ਵਾਗਮਂ ਸਧਰ੍ਮਾਣਂ ਬਾਲਿਸ਼ਂ ਯਤ੍ਰ ਭੋਜਯੇਤ੍। ਆਦਿਕਰ੍ਮ ਸਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਦਾਤਾ ਤਤ੍ਰ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ।। ੧੪.

ਜਿੱਥੇ ਸਹੀ ਰੀਤ ਰਿਵਾਜ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁੱਖ ਕਰਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਦਾਤਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿਣ੍ਡਮਗ੍ਨੌ ਸਦਾ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਭੋਗਾਰ੍ਥੀ ਤੁ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਪ੍ਰਜਾਰ੍ਥੀ ਪਤ (ਤ੍ਨ)ਯੇ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਧ੍ਯਮਂ ਤਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ ।। ੧੪.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭੋਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਏ। ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਉਤ੍ਤਮਾਂ ਦ੍ਯੁਤਿਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛਨ੍ ਗੋषੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ। ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਪੂਜਾਂ ਯਸ਼ਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਂ ਗੋषੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ।। ੧੪.

ਜੋ ਵਧੀਆ ਚਮਕ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਵਧੀਆ ਚੀਜ਼ ਗਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ, ਆਦਰ, ਯਸ਼ ਤੇ ਕੀਰਤੀ ਵੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਸ਼੍ਚ ਵਾਯਸੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ। ਸੌਕੁਮਾਰ੍ਯਮਥਾਨ੍ਵਿਚ੍ਛਨ੍ ਕੁਕ੍ਕੁਟੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ।। ੧੪.

ਜੋ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਨਰਮੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੁੱਕੜਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਏਵਮੇਤਤ੍ਸਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਪਿਣ੍ਡਨਿਰ੍ਵਪਣਾਤ੍ ਫਲਮ੍। ਆਕਾਸ਼ਂ ਸ਼ਮਯੇਦ੍ਵਾਪਿ ਸ੍ਥਿਤੌ ਸੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੁਖਃ। ਪਿਤॄਣਾਂ ਸ੍ਥਾਨਮਾਕਾਸ਼ਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਚੈਵ ਦਿਗ੍ਭਵੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਫਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਖਣ-ਮੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਥਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ ਤੇ ਦੱਖਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਸਾ ਹੈ।

ਏਕਂ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਪਿਣ੍ਡੋਦ੍ਧਰਣਮਗ੍ਰਤਃ। ਅਨੁਜ੍ਞਾਤੇ ਤੁ ਤੈਰ੍ਵਿਪ੍ਰੈਰ੍ਵਾਨਮੁਦ੍ਵਿਯਤਾਮਿਤਿ ।। ੧੪.

ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਡਿਤ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਉਠਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪੁष੍ਪਾਣਾਂ ਚਫਲਾਨਾਂ ਚ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਣਾਮਨ੍ਨਤਸ੍ਤਥਾ। ਅਗ੍ਰਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਜੁਹੁਯਾਜ੍ਜਾਤਵੇਦਸਿ ।। ੧੪.

ਫੁੱਲ, ਫਲ ਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਾਤਵੇਦ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਨ੍ਨਂ ਤਥਾ ਪੇਯਮਨੁਤ੍ਤਮਫਲਾਨਿ ਚ। ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਾਗ੍ਨੌ ਤਤਃ ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ਨਿਰ੍ਵਪੇਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੁਖਃ ।। ੧੪.

ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ, ਪੱਕਾ ਚੌਲ, ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵਧੀਆ ਫਲ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਰ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਃ ਸੁਗਨ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਤਰ੍ਪਯੇਤ ਰਸੈਸ੍ਤਥਾ। ਏਕਾਗ੍ਰਃ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸੀਤ ਪ੍ਰਯਤਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਸ੍ਥਿਤਃ। ਤਤ੍ਪਰਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਸ਼੍ਚ ਕਾਮਾਨਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ ।। ੧੪.

ਚੰਗੀਆਂ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਤੇ ਰਸਦਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਅਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਤ੍ਵਂ ਕृਤਜ੍ਞਤ੍ਵਂ ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਂ ਸਤ੍ਕृਤਞ੍ਚ ਯਤ੍। ਤਤੋ ਯਜ੍ਞਞ੍ਚ ਦਾਨਞ੍ਚ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਿਤਾਮਹਾਃ ।। ੧੪.

ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਕੰਜੂਸੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ, ਦਾਨੀ ਤੇ ਆਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਰ ਯਜਨਾ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਤਃ ਪਰਂ ਵਿਧਿਂ ਸੌਮ੍ਯਂ ਭੁਕ੍ਤਵਤ੍ਸੁ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿषੁ। ਆਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯੇਣ ਵਿਧਿਨਾ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਗਦਤਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ ।। ੧੪.

ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲੈਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਸੁਖਮਈ ਰੀਤ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।

ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭੂਮਿਮਥੋਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਿਤृਪਰਾਯਣਃ। ਤਤੋऽਤ੍ਰ ਵਿਕਿਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਵਿਧਿਦृष੍ਟੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ।। ੧੪.

ਪਹਿਲਾਂ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਇਥੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਵੰਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਵਧਾਂ ਵਾਚ੍ਯ ਤਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਵਿਧਿਵਦ੍ਭੂਰਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨ੍। ਅਨ੍ਨਸ਼ੇषਮਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਸਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਨ੍ । ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਯਤਸ਼੍ਚੈਵ ਅਨੁਗਮ੍ਯ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਫਿਰ ਪੰਡਿਤ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ 'ਸਵਧਾ' ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ, ਵਧੀਆ ਦਾਨ ਦੇਣ। ਉੱਤਮ ਦੋਵੇਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬਚਾ ਭੋਜਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਕृਦਭ੍ਯਰ੍ਚਿਤਾਃ ਪ੍ਰੀਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਪਿਤਰੋऽਨ੍ਯਯਾਃ। ਯੋਗਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਵਿਪਾਪ੍ਮਾਨੋ ਮਹੌਜਸਃ ।। ੧੫.

ਜਦੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਭੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲਾਭਾਯ ਕਾਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਸੁਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ । ਯੇषਾਂ ਚਾਪ੍ਯਨੁਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ ।। ੧੫.

ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪਿਤਰ ਮਿਹਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਖ, ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਤੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।