ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਃ ਕਮ੍ਟਕਿਨਸ਼੍ਚੈਵ ਯਜ੍ਞਿਯਾ ਯੇਨ ਕੇਨ ਚ। ਪੂਜਿਤਾਃ ਸਮਿਦਰ੍ਥੇ ਤੁ ਪਿਤॄਣਾਂ ਵਚਨਂ ਤਥਾ ।। ੧੩.

ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਕਾਂਟੇਦਾਰ ਦਰੱਖਤ, ਜੋ ਵੀ ਯਜਨਾ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸਮਿੱਥ ਵਜੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼ ਹੋਇਆ।

ਸਮਿਦ੍ਭਿਃ ਕਲ੍ਕਲੇਯਾਭਿਰ੍ਜ੍ਜੁਹੁਯਾਦ੍ਯੋ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍ । ਫਲਂ ਯਤ੍ ਕਰ੍ਮਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਗਦਤਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ ।। ੧੩.

ਜੋ ਵੀ ਕਲਕਲੇ ਦੀਆਂ ਸਮਿੱਥਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਏ, ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ।

ਆਯਸਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਕਾਮੀਯਮਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਹਿ ਤਤ੍। ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਾਤਕੋ ਨਕ੍ਤਮਾਲਃ ਕਪਿਤ੍ਥਃ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਸ੍ਤਥਾ ।। ੧੩.

ਲੋਹਾ ਵਾਲਾ ਦਰੱਖਤ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਘੋੜੇ ਦੀ ਯਜਨਾ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ; ਸ਼ਲੇਸ਼ਮਾਤਕ, ਨਕਤਮਾਲਾ, ਕਪਿੱਠ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹਨ।

ਨੀਪੋ ਵਿਭੀ ਤਕਸ਼੍ਚੈਵ ਵਲ੍ਲੀਭਿਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵ ਚ। ਸ਼ਕੁਨਾਨਾਂ ਨਿਵਾਸਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਚ੍ਚ ਮਹੀਰੁਹਾਨ੍। ਅਯਜ੍ਞੀਯਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਯੇ ਚ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਤੁ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ।। ੧੩.

ਨਿਪਾ, ਵਿਭੀਤਕ ਅਤੇ ਲਤਾ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਵਸੇਬੇ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਰੁੱਖ ਜੋ ਯਜਨ ਲਈ ਅਯੋਗ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਵਧੇਤਿ ਚੈਵ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਪਿਤॄਣਾਂ ਵਚਨਂ ਤਥਾ। ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਚੈਵ ਦੇਵਾਨਾਂ ਯਜ੍ਞਕਰ੍ਮਣ੍ਯੁਦਾਹृਤਮ੍ ।। ੧੩.

ਮੰਤਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਸਵਧਾ' ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਸਵਾਹਾ' ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯਜਨ ਸਮੇਂ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੈਵ ਤੇਭ੍ਯੋऽਨ੍ਯੇ ਪਿਤਰਸ੍ਤਥਾ। ਆਥਰ੍ਵਣਵਿਧਿਰ੍ਹ੍ਯੇष ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ ।। ੧੪.

ਸੂਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿਤਰ; ਇਹ ਅਥਰਵਣ ਰੀਤ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਸਮਝਾਈ ਸੀ।

ਪੂਜਯੇਚ੍ਚ ਪਿਤृਨ੍ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਂ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ। ਦੇਵੇਭ੍ਯੋऽਪਿ ਪਿਤृਨ੍ ਪੂਰ੍ਵਮਰ੍ਚਯਨ੍ਤੀਹ ਯਤ੍ਨਤਃ ।। ੧੪.

ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵੀ। ਇੱਥੇ ਜੋ ਲੋਕ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਹ ਕੰਮ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਦੁਹਿਤਾ ਖ੍ਯਾਤਾ ਲੋਕੇ ਵਿਸ਼੍ਵੇਤਿ ਨਾਮਤਃ। ਵਿਧਿਨਾ ਸਾ ਤੁ ਧਰ੍ਮ੍ਮਜ੍ਞ ਦਤ੍ਤਾ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਯ ਧਰ੍ਮ੍ਮਤਃ। ਤਸ੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ।। ੧੪.

ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼ਵਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ, ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਾਸ੍ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਸਰ੍ਵ੍ਵਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਾਃ। ਸਮਸ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਸ਼੍ਵੇਰੁਰੁਗ੍ਰਂ ਮਹਤ੍ਤਪਃ ।। ੧੪.

ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵੱਡਾ ਤਪ ਹੈ।

ਹਿਮਵਚ੍ਛਿਖਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸੇਵਿਤੇ। ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਪ੍ਸਰੋਭਿਸ਼੍ਚਰਿਤਂ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵ੍ਵਸੇਵਿਤਮ੍ ।। ੧੪.

ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਥਾਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਨ ਮਨਸਾ ਪ੍ਰੀਤਾਃ ਪਿਤਰਸ੍ਤਾਨਥਾਬ੍ਰੁਵਨ੍। ਵਰਂ ਵृਣੀਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰੀਤਾਃਸ੍ਮ ਕਂ ਕਾਮਂ ਕਰਵਾਮਹੇ ।। ੧੪.

ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਇੱਕ ਵਰ ਮੰਗੋ, ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ। ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?'

ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਪਿਤृਭਿਸ੍ਤਦਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਭਾਵਨਃ। ਪ੍ਰਜਾਨਾਮਧਿਪੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਨਿਤੀਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੧੪.

ਜਦੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।

ਮਹਾਤੇਜਾ ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਤਪਸਾ ਤੈਸ੍ਤੁ ਤਾਪਿਤਃ। ਤਪਸਾ ਤੇਨ ਸੁਪ੍ਰੀਤਃ ਕਂ ਕਾਮਂ ਵਿਦਧਾਮਿ ਵਃ ।। ੧੪.

ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਮਹਾਦੇਵ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂ?'

ਏਵਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤਦਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਲੋਕਕਰ੍ਤृਣਾ। ਊਚੁਸ੍ਤੇ ਸਹਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਲੋਕਭਾਵਿਨਮ੍ ।। ੧੪.

ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ, ਆਖਿਆ।

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇऽਸ੍ਮਾਕਂ ਭਵੇਦਂਸ਼ੋ ਹ੍ਯੇष ਨਃ ਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਵਰਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਾਨ੍ਵੈ ਤ੍ਰਿਦਿਵਪੂਜਿਤਾਨ੍ ।। ੧੪.

'ਸਾਡਾ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇ, ਇਹੀ ਵਰ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।' ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਭਵਿष੍ਯਤ੍ਯੇਵਮੇਵੇਤਿ ਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਵੋ ਵਰਸ੍ਤੁ ਯਃ। ਪਿਤृਭਿਸ੍ਤੁ ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਏਵਮੇਤਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੧੪.

'ਇਹੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵਰ ਮੰਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।' ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਖਿਆ: 'ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।'

ਸਹਾਸ੍ਮਾਭਿਸ੍ਤੁ ਵੋ ਭਾਵ੍ਯਂ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਤ੍ਵਿਹ। ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਕਲ੍ਪਿਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਯੁष੍ਮਾਨਗ੍ਰਾਸਨਂ ਹ ਵੈ ।। ੧੪.

'ਇੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੋਗੇ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਰੱਖੇ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਮਿਲੇਗਾ।'

ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਨੁष੍ਯੇषੁ ਸਤ੍ਯਮੇਤਦ੍ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਤੇ। ਮਾਲ੍ਯੈਰ੍ਗਨ੍ਧੈਸ੍ਤਥਾਨ੍ਨੇਨ ਯੁष੍ਮਾਨਗ੍ਰੇਰ੍ਜਯਿष੍ਯਤਿ ।। ੧੪.

'ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ। ਫੁੱਲਾਂ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਮਿਲੇਗਾ।'

ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਚੇਤਿ ਯੁष੍ਮਾਕਮਸ੍ਮਾਕਂ ਦਾਸ੍ਯਤੇ ਤਤਃ। ਵਿਸਰ੍ਜਨਮਥਾਸ੍ਮਾਕਂ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤੁ ਦੇਵਤਾਃ ।। ੧੪.

'ਦਾਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਸਾਨੂੰ; ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡਾ ਵਿਦਾਇ ਹੋਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ।'

ਰਕ੍ਸ਼ਣਞ੍ਚੈਵ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਆਤਿਥ੍ਯਞ੍ਚ ਵਿਧਿਦ੍ਵਯਮ੍। ਭੂਤਾਨਾਂ ਦੇਵਤਾਨਾਞ੍ਚ ਪਿਤॄਣਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧ ਕਰ੍ਮਣਿ। ਏਵਂ ਵਿਧਿਕृਤਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਰ੍ਵ੍ਵਮੇਤਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੧੪.

ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਤਿਥਿ-ਸਤਕਾਰ, ਇਹ ਦੋ ਰੀਤਾਂ, ਭੂਤਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਹੋਵੇਗਾ।

ਏਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰਂ ਤੇषਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਿਤृਗਣੈਃ ਸਹ ੧੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ...

ਵੇਦੇ ਪਞ੍ਚ ਮਹਾਯਜ੍ਞਾ ਨਰਾਣਾਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਾਃ । ਏਤਾਨ੍ਪਞ੍ਚ ਮਹਾਯਜ੍ਞਾਨ੍ਨਿਰ੍ਵਪੇਤ੍ਸਤਤਂ ਨਰਃ ।। ੧੪.

ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਸਦਾ ਕਰੇ।

ਯਤ੍ਰ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦਾਤਾਰਃ ਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਵੈ ਨਿਭੋਧਤ। ਨਿਰ੍ਭਯਂ ਨਿਰਹਙ੍ਕਾਰਂ ਨਿਃਸ਼ੋਕਂ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਥਕ੍ਲਮਮ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਥਾਨਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰ੍ਵਕਾਮਪੁਰਸ੍ਕृਤਮ੍ ।। ੧੪.

ਸੁਣੋ, ਦਾਤਾ ਜਦੋਂ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਰਭੈ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਗਮ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਚਾਹਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ੂਦ੍ਰੇਣਾਪਿ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾਃ ਪਞ੍ਚੈਤੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਰ੍ਜਿਤਾਃ। ਅਤੋऽਨ੍ਯਥਾ ਤੁ ਯੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸ ऋਣਂ ਨਿਤ੍ਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ।। ੧੪.

ਇਹ ਪੰਜ ਯਜਨ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਇੱਕ ਸ਼ੂਦਰ ਵਲੋਂ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਨਾ ਕਰਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ऋਣਞ੍ਚ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਯਃ ਪਚੇਦਾਤ੍ਮਕਾਰਣਾਤ੍। ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍ਪਞ੍ਚ ਮਹਾਯਜ੍ਞਾਨ੍ਸਦਾ ਬੁਧਃ ।। ੧੪.

ਜੋ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਲਈ ਹੀ ਪਕਾਉਂਦਾ ਤੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕਰਜ਼ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਰੇ।

ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਕੇਚਿਦਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਜੀਵਤ੍ਯਪਿ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ। ਉਦਕ੍ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਂ ਬਲਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦੁਦਕੁਮ੍ਭਂ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੧੪.

ਕੁਝ ਲੋਕ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਨੇਵੈਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਲੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬਲੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੜਾ ਵੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਬਲਿਂ ਸੁਵਿਦਿਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦੁਚ੍ਚਾਦੁਚ੍ਚਤਰਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਪਰਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਗਵਾਂ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵ ਬਲਿਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਸਮੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਜੋ ਬਲੀ ਦੇਣੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਬਲੀ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਅੱਗੇ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨ ਵਿਨੇਦ੍ਯੋ ਭਵੇਤ੍ ਪਿਣ੍ਡਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਯਸ੍ਤੁ ਜੀਵਤਿ। ਇष੍ਟੇਨਾਨ੍ਨੇਨ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਭੋਜਯੇਤ ਯਥਾਵਿਧਿ। ਵਿਧਾਨਂ ਵੇਦਵਿਹਿਤਮੇਤਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਤ੍ਨਤਃ ।। ੧੪.

ਜਦ ਤੱਕ ਪਿਤਰ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚੰਗਾ ਖਾਣਾ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਆਦਿ ਖਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਵਿਧੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।

ਦੇਵਦੇਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਹ੍ਯੇਤੇਪਿ ਪਿਤਰੋ ਹ੍ਯੁਤ। ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਚਾਰ੍ਯ੍ਯਾਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਪਿਣ੍ਡਨਿਵੇਦਨਮ੍ ।। ੧੪.

ਇਹ ਪਿਤਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਚਾਰਯ ਵੀ, ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।