ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਗਨ੍ਧਾਨ੍ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਧੂਪਾਂਸ਼੍ਚ ਦਦ੍ਯਾਦਾਜ੍ਯਾਦੁਤੀਸ਼੍ਚ ਵੈ। ਫਲਮੂਲਨਮਸ੍ਕਾਰੈਃ ਪਿਦॄਣਾਂ ਪ੍ਰਯਤਃ ਸ਼ੁਚਿਃ। ਪੂਰ੍ਵ ਕृਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਪਸ਼੍ਵਾਤ੍ਪੂਜਯੇਦਨ੍ਨਸਮ੍ਪਦਾ ।। ੧੩.

ਭਾਵ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਘਿਉ, ਅਨਾਜ, ਫਲ, ਜੜੀਆਂ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਫਿਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲੇ ਤੁ ਸਤਤਂ ਵਾਯੁਭੂਤਾਃ ਪਿਤਾਮਹਾਃ। ਆਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਦ੍ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਤੇ ।। ੧੩.

ਸ੍ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਿਤਰ ਵਾਯੂ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਵਸ੍ਤ੍ਰੈਰਨ੍ਨੈਃ ਪ੍ਰਦਾਨੈਸ੍ਤੈਰ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਪੇਯੈਸ੍ਤਥੈਵ ਚ। ਗੋਭਿਰਸ਼੍ਵੈਸ੍ਤਥਾ ਗ੍ਰਾਮੈਃ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਨ੍ ।। ੧੩.

ਕੱਪੜੇ, ਭੋਜਨ, ਦਾਨ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਗਾਂ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ, ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਭਵਨ੍ਤਿ ਪਿਤਰਃ ਪ੍ਰੀਤਾਃ ਪੂਜਿਤੇषੁ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿषੁ। ਤਸ੍ਮਾਦਨ੍ਨੇਨ ਵਿਧਿਵਤ੍ ਪੂਜਯੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਨ੍ ।। ੧੩.

ਜਦੋਂ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸਵ੍ਯੋਤ੍ਤਰਾਭ੍ਯਾਂ ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦੁਲ੍ਲੇਖਨਂ ਦ੍ਵਿਜਃ। ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਣਞ੍ਚ ਤਥਾ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮ੍ਮਣ੍ਯਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ ।। ੧੩.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਏ ਅਤੇ ਸ੍ਰਾਧ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਅ ਵੀ ਕਰੇ।

ਦਰ੍ਭਾਨ੍ਪਿਣ੍ਡਾਂਸ੍ਤਥਾ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਨ੍ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ। ਗਨ੍ਧਦਾਨਮਲਙ੍ਕਾਰਮੇਕੈਕਂ ਨਿਰ੍ਵਪੇਦ੍ਵੁਧਃ ।। ੧੩.

ਦਰਭਾ, ਪਿੰਡ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ, ਫੁੱਲ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਗਹਣੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਪੋषਯਿਤ੍ਵਾ ਜਨਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵੈਸ਼੍ਵਃ ਸ੍ਯਾਦੁਤ੍ਤਰੋ ਦ੍ਵਿਜਃ। ਅਭ੍ਯਙ੍ਗ ਦਰ੍ਭਪਿਞ੍ਜਾਲੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਵਿਧਿ ।। ੧੩.

ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਗੁੱਛੀਆਂ ਦਰਭਾ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਲ੍ਹਿਸ਼ ਕਰੇ।

ਅਪਸਵ੍ਯਂ ਪਿਤृਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਦਦ੍ਯਾਦਨ੍ਨਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਤਮੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ੍ਯਾਥ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਸੂਤ੍ਰਮੇਵ ਚ ।। ੧੩.

ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਕੱਪੜਾ ਅਤੇ ਧਾਗਾ ਵੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਖਣ੍ਡਨਂ ਪੋषਣਂ ਚੈਵ ਤਥੈਵੋਲ੍ਲੇਖਨਂ ਤਥਾ। ਸਕृਦੇਵ ਹਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤ੍ਰਿਭਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੧੩.

ਕੱਟਣਾ, ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਉਣਾ, ਇਹ ਸਭ ਕੰਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਇਕ ਵਾਰੀ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਕਰਨੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

ਏਕਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਹਸ੍ਤੇਨ ਪਿਤॄਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸਕृਤ੍ਸਕृਤ੍। ਚੈਲਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪਿਣ੍ਡੇਭ੍ਯੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਜਂ ਹਿਤਮ੍ ।। ੧੩.

ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਪੜਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਿਉ-ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ, ਚੰਗੀ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲਾ ਦਾਨ, ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਪਿੰਡਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਓ।

ਸਦਾ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤਿਲੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ਨਿਰ੍ਵਪੇਦ੍ਭੁਵਿ। ਜਾਨੁਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਸਵ੍ਯਂ ਭੂਮੌ ਪਿਤृਪਰਾਯਣਃ ।। ੧੩.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਿਉ-ਪੁਰਖਾਂ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਲ ਤੇ ਘਿਉ ਮਿਲੇ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ, ਖੱਬਾ ਘੁੱਟ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ।

ਪਿਤॄਨ੍ ਪਿਤਾਮਹਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਾਨ੍। ਆਹੂਯ ਚ ਪਿਤॄਨ੍ ਪ੍ਰਾਞ੍ਚਾਨ੍ ਪਿਤृਤੀਰ੍ਥੇਨ ਯਤ੍ਨਤਃ। ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ਸਮ੍ਯਗਪਸਵ੍ਯਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ ।। ੧੩.

ਪਿਉ, ਦਾਦੇ ਤੇ ਪਰਦਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੱਦ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪਿਉ-ਪੱਖ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਘੇਰੋ, ਤੇ ਕਦੇ ਸੁਸਤ ਨਾ ਹੋਵੋ।

ਅਨ੍ਨੇਨਾਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਸ਼੍ਚੈਵ ਪृਥਗ੍ਵਿਧੈਃ। ਪृਥਗ੍ ਮਾਤਾਮਹਾਨਾਨ੍ਤੁ ਕੇਚਿਦਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ ।। ੧੩.

ਕੁਝ ਲੋਕ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਪਾਣੀ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਾਂ-ਵੱਲੇ ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਦੇ ਹਨ।

ਤ੍ਰੀਨ੍ ਪਿਣ੍ਡਾਨਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਵ੍ਯੇਣ ਸਾਙ੍ਗੁष੍ਠਾਨ੍ਪੁष੍ਟਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਨ੍ । ਜਾਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਭ੍ਯਾਂ ਯਤ੍ਨੇਨ ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ।। ੧੩.

ਤਿੰਨ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ, ਘੁੱਟਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ, ਢੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਚੜ੍ਹਾਓ।

ਸਵ੍ਯੋਤ੍ਤਰਾਭ੍ਯਾਂ ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਧਰ੍ਮੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚ ਪਰ੍ਯ੍ਯਯਃ। ਨਮੋ ਵਃ ਪਿਤਰਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੈਃ ਸਦਾ ਹ੍ਯੇਵਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ ।। ੧੩.

ਖੱਬੇ ਤੇ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇ ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ, ਆਖੋ: 'ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਸੁਕਸ਼ਮ ਪਿਉ-ਪੁਰਖੋ।'

ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯਾਨ੍ਤੁ ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਿਣ੍ਡਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍। ਨਮੋ ਵਃ ਪਿਤਰਃ ਸੌਮ੍ਯਾਃ ਪਠਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ ।। ੧੩.

ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾ ਪਿੰਡ ਛੱਡੋ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਓ: 'ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਸੁਮੀਤ ਪਿਉ-ਪੁਰਖੋ।'

ਸਵ੍ਯੋਤ੍ਤਰਾਭ੍ਯਾਂ ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਧਰ੍ਮੇ ਸਰ੍ਵ੍ਵਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ। ਉਲੂਖਲਸ੍ਯ ਲੇਖਾਯਾ ਮੁਦਪਾਤ੍ਰਾਚ੍ਚ ਸੇਵਨਮ੍ ।। ੧੩.

ਖੱਬੇ ਤੇ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਓਲੇ-ਕੁੰਡੇ ਦੀ ਲਕੀਰ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਉੱਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰੋ।

ਕ੍ਸ਼ੌਮਸੂਤ੍ਰਂ ਨਵਂ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛੋਣਂ ਕਾਰ੍ਪਾਸਿਕਂ ਤਥਾ। ਪਤ੍ਰੋਰ੍ਣਂ ਪਿਤृਸੂਤ੍ਰਞ੍ਚ ਕੌਸ਼ੇਯਂ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ।। ੧੩.

ਨਵਾਂ ਕਪਾਹ ਦਾ ਧਾਗਾ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਕਪਾਹ ਦਾ ਕਪੜਾ, ਉਨ ਜਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਕਪੜਾ ਤੇ ਪਿਤਰੀ ਧਾਗਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜਾ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ।

ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ਤਦ੍ਦਸ਼ਾਂ ਯਜ੍ਞੇ ਯਦਪ੍ਯਹਤਵਸ੍ਤ੍ਰਜਾਮ੍। ਨ ਪ੍ਰੀਣਨ੍ਤਿ ਤਥੈਤਾਨਿ ਦਾਤੁਰਾਪ੍ਯਾਯਤੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੧੩.

ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਫੱਟਿਆ ਜਾਂ ਗੰਦਾ ਕਪੜਾ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਐਸਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਪਿਉ-ਪੁਰਖ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।

ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਾਹੁਸ੍ਤ੍ਰਿਕਕੁਦਮਞ੍ਜਨਂ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਚ। ਕृष੍ਣੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਿਲੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਯਤ੍ਤੈਲਂ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ।। ੧੩.

ਤਿੰਨ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲਾ ਕਾਜਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਾਲੇ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗਾ ਹੈ।

ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਣੀ ਚੋਭੇ ਤਮਾਲੋਸ਼ੀਰਪਝਕਮ੍। ਧੂਪਂ ਚ ਗੁਗ੍ਗੁਲਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤੁਰੁष੍ਕਂ ਧੂਪਮੇਵ ਚ ।। ੧੩.

ਚੰਦਨ ਤੇ ਅਗਰ, ਤਮਾਲ, ਖੱਸ ਤੇ ਭਕਾ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੁਗਲ ਤੇ ਤੁਰਸ਼ਕ ਧੂਪ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਃ ਸੁਮਨਸਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਸ੍ਤਥਾ ਪਝੋਤ੍ਪਲਾਨਿ ਚ। ਗਨ੍ਧਵਨ੍ਤ੍ਯੁਪਪਨ੍ਨਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ ।। ੧੩.

ਸਫੈਦ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲ, ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੋਫਰ, ਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੇ ਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੁਣੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ।

ਜਵਾਸੁਮਨਸੋ ਭਣ੍ਡੀਰੂਪਕਾਮਕੁਰਣ੍ਡਕਾਃ। ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਵਰ੍ਜਨੀਯਾਨਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮਣਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ।। ੧੩.

ਜਵਾ, ਚਮਪਾ, ਭੰਡਾਰ, ਉਪਕਾਮ ਤੇ ਕੁਰੰਡਕ ਫੁੱਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣੇ।

ਯਾਨਿ ਗਨ੍ਧਾਦਪੇਤਾਨਿ ਉਪਗਨ੍ਧੀਨਿ ਯਾਨਿ ਚ। ਵਰ੍ਜਨੀਯਾਨਿ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਭੂਤਿਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛਤਾ ਤਦਾ ।। ੧੩.

ਜਿਹੜੇ ਫੁੱਲ ਸੁਗੰਧ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਹਿਕ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਜੋ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਵਰਤਣੇ।

ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਸ੍ਤਥਾਨ੍ਵਿष੍ਠਾ ਨਿਯਤਾਃ ਸ੍ਯੁਰੁਦਙ੍ਮੁਖਾਃ। ਪੂਜਯੇਦ੍ਯਜਮਾਨਸ੍ਤੁ ਵਿਧਿਵਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੁਖਃ ।। ੧੩.

ਦੁਜਾਤੀ ਲੋਕ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਰਹਿਣ; ਪਰ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤੇषਾਮਭਿਮੁਖੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਰ੍ਭਾਨ੍ਪਿਣ੍ਡਾਂਸ਼੍ਚ ਯਤ੍ਨਤਃ। ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦਰ੍ਚ੍ਚਯੇਤ੍ ਸ੍ਵਾਨ੍ ਪਿਤਾਮਹਾਨ੍ ।। ੧੩.

ਉਹਨਾਂ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਦਰਭਾ ਤੇ ਪਿੰਡ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਓ; ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਹਰਿਤਾ ਵੈ ਸਪਿਞ੍ਜਲ੍ਯਾਃ ਪੁष੍ਪਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਃ ਸਮਾਹਿਤਾਃ। ਰਤ੍ਨਿਮਾਤ੍ਰਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਪਿਤृਤੀਰ੍ਥੇਨ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੧੩.

ਹਰੇ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਨਮੀ ਹੋਏ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਏ ਹੋਏ, ਜੌ ਦੇ ਦਾਣੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਰਭਾ ਪਿਉ-ਪੱਖ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ।

ਉਪਮੂਲੇ ਤਥਾ ਨੀਲਾਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤਰਾਦ੍ਯਕੁਲੋਦ੍ਯਮਾਃ । ਤਥਾ ਸ਼੍ਮਾਮਾਕਨੀਵਾਰਾ ਦੁਰ੍ਵਾਰਾਃ ਸਮੁਦਾਹृਤਾਃ ।। ੧੩.

ਜੜਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵੀ ਕਾਲੇ ਪੱਥਰ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਮਾਮਕ, ਨੀਵਾਰ ਤੇ ਦੁਰਵਾ ਘਾਸ ਵੀ ਲਿਆਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਂਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਵਾਞ੍ਛ੍ਰੇष੍ਠੋ ਬਭੂਵਾਥ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਤਸ੍ਯ ਵਾਲਾ ਨਿਪਤਿਤਾ ਭੂਮੌ ਚਾਕਾਸ਼ਮਾਰ੍ਗਤਃ ।। ੧੩.

ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵਡਿਆਈ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬਣ ਗਿਆ; ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।