ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਦੇਵਕਾਰ੍ਯ੍ਯਾਦਪਿ ਸਦਾ ਪਿਤृਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ। ਦੇਵਤਾਭ੍ਯਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਹਿ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਮਾਪ੍ਯਾਯਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੧੧.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਦਾ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਨ ਹਿ ਯੋਗਗਤਿਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਪਿਤॄਣਾਮਪਿ ਤृਪ੍ਤਯਃ। ਤਪਸਾ ਹਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੇਨ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਾਂਸਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ।। ੧੧.

ਯੋਗ ਦਾ ਸੁੱਖਮ ਰਸਤਾ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ; ਉਹ ਤਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਪ ਨਾਲ, ਸਰੀਰਕ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੈਵ ਲੋਕਾ ਦੁਹਿਤਰਸ਼੍ਚ ਵੈ। ਦੌਹਿਤ੍ਰਾ ਯਜਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਯੇ ਭਾਵਯਨ੍ਤਿ ਤਾਨ੍ ।। ੧੧.

ਇਹੀ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਦੋਹਤੇ ਤੇ ਯਜਮਾਨ ਵੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੇषਾਮਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ। ਤੇਭ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਸਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਦੇਵਾਃ ਕੁਰ੍ਵ੍ਵਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਨਤਃ ।। ੧੧.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਹਨ; ਦੇਵਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਭਕ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਸ੍ਤਦ੍ਘਤਮਾਨਸਾਃ। ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਚ ਸਿਕਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪृਸ਼੍ਨਿਜਾਃ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਿਣਸ੍ਤਥਾ ।। ੧੧.

ਸਾਰੇ ਭਗਤ, ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਇੰਝ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਵੇ, ਰੇਤ ਦੇ ਦਾਣੇ, ਪ੍ਰਸ਼ਨਿਜ ਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਵੀ।

ਕृष੍ਣਾਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਸ੍ਤ੍ਵਜਾਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਧਿਵਤ੍ਪੂਜਯਨ੍ਤ੍ਯੁਤ। ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਾ ਵਾਤਰਸ਼ਨਾ ਦਿਵਾਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੧੧.

ਕਾਲੇ, ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਅਜੰਮੇ ਵੀ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸੰਤਾਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਦੀ ਪੱਟੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਲੇਖਾਸ਼੍ਚ ਮਰੁਤਸ਼੍ਚੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਦਿਵੌਕਸਃ। ਅਤ੍ਰਿਭृਗ੍ਵਙ੍ਗਿਰਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ऋषਯਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵ ਏਵ ਚ ।। ੧੧.

ਲੇਖ, ਮਰੁਤ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਸੀ; ਅਤ੍ਰਿ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅੰਗਿਰਸ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ।

ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਨਾਗਾਃ ਸੁਪਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਕਿਨ੍ਨਰਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ ਸਹ। ਪਿਤॄਂਸ੍ਤ੍ਵਪੂਜਯਨ੍ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਫਲਾਰ੍ਥਿਨਃ ।। ੧੧.

ਯਕਸ਼, ਨਾਗ, ਸੁਪਰਨ, ਕਿੰਨਰ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ—all ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ।

ਏਵਮੇਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਸਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਪੂਜਿਤਾਃ। ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸ਼ਤਸ਼ੋऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ।। ੧੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੌਂ-ਸੌਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਹਿਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸਂਸਾਰਂ ਜਰਾਮृਤ੍ਯੁਭਯਂ ਤਥਾ। ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਯੋਗਮਯੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਿਤਾਮਹਾਃ ।। ੧੧.

ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਗੇੜ, ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਿਤਰ ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਯੋਗ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਮੋਕ੍ਸ਼ੋਪਾਯਮਥੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯ੍ਯਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਦੇਹਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤਾਃ। ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਮਾਨਨ੍ਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਿਤਾਮਹਾਃ ।। ੧੧.

ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਸਤਾ, ਰਾਜ, ਸੁੱਖਮ ਸਰੀਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਪੂਰਾ ਵੈਰਾਗ, ਤੇ ਅਨੰਤਤਾ—ਇਹ ਸਭ ਪਿਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯ੍ਯਂ ਵਿਹਿਤਂ ਯੋਗਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯ੍ਯਂ ਵਿਤ੍ਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਯੋਗੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯ੍ਯਦृਤੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ਃ ਕਥਞ੍ਚਿਨ੍ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ ।। ੧੧.

ਜੋ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਨ; ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਮੁਕਤੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।

ਅਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯੈਵ ਗਮਨਂ ਗਗਨੇ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਯਥਾ । ਵਰਿष੍ਠਃ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮ੍ਮਾਣਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਧਰ੍ਮ੍ਮਃ ਸਨਾਤਨਃ ।। ੧੧.

ਜਿਵੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਪਰ ਲੱਗੇ ਪੰਛੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇੰਝ ਹੀ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁਕਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਵਿਮਾਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ਯਪ੍ਸਰਸਾਂਗਣੈਃ। ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਨਿ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਿਤਾਮਹਾਃ ।। ੧੧.

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਮਾਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਪਿਤਰ ਵੰਡਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਪੁष੍ਟਿਃ ਸ੍ਮृਤਿਰ੍ਮੇਧਾ ਰਾਜ੍ਯਮਾਰੋਗ੍ਯਮੇਵ ਚ। ਪਿਤॄਣਾਂ ਹਿ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਸੁਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੧੧.

ਸਿਆਣਪ, ਪੋਸ਼ਣ, ਯਾਦ, ਬੁੱਧੀ, ਰਾਜ ਤੇ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ—ਇਹ ਸਭ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਮੁਕ੍ਤਾਵੈਢੂਰ੍ਯ੍ਯਵਾਸਾਂਸਿ ਵਾਜਿਨਾਗਾਯੁਤਾਨਿ ਚ। ਕੋਟਿਸ਼ਸ਼੍ਚਾਪਿ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਿਤਾਮਹਾਃ ।। ੧੧.

ਦਾਦਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮੋਤੀ ਤੇ ਵੈਡੂਰ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜੇ, ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਜਹਾਜ਼ ਰਤਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਹਂਸਬਰ੍ਹਿਣਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਮੁਕ੍ਤਾਵੈਢੂਰ੍ਯ੍ਯਵਨ੍ਤਿ ਚ। ਕਿਙ੍ਕਿਣੀਜਾਲਨਦ੍ਧਾਨਿ ਸਦਾ ਪੁष੍ਪਫਲਾਨਿ ਚ। ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਪਿਤਾਮਹਾਃ ।। ੧੧.

ਦਾਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਵੈਡੂਰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਹੰਸਾਂ ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ, ਘੰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਵਾਹਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਰਾਜਤਂ ਤਾਮ੍ਰਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਪਾਤ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ। ਰਜਤਂ ਰਜਤਾਕ੍ਤਂ ਵਾ ਪਿਤॄਣਾਂ ਪਾਤ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧੨.

ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਤਾਮਬਾ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਚੜ੍ਹਿਆ ਪਾਤਰ ਵੀ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਢੁੱਕਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰਜਤਸ੍ਯ ਤਥਾ ਚਾਪਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦਾਨਮੇਵ ਚ। ਅਨਨ੍ਤਮਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗ੍ਯਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਦਾਨਮੁਚ੍ਯਤੇ। ਪਿਤॄਨੇਤੇਨ ਦਾਨੇਨ ਸਤ੍ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤਾਰਯਨ੍ਤ੍ਯੁਤ ॥ ੧੨.

ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਦਾਨ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਅਨੰਤ, ਅਖੁੱਟ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਾਲਾ ਦਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾਨ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਰਾਜਤੇ ਹਿ ਸ੍ਵਧਾ ਦੁਗ੍ਧਾ ਪਾਤ੍ਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਪਿਤृਭਿਃ ਪੁਰਾ। ਸ੍ਵਧਾਦਾਯਾਰ੍ਥਿਭਿਸ੍ਤਾਤ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦਤ੍ਤੇ ਤਦਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ॥ ੧੨.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦੀ ਸਵਧਾ ਪੀਤੀ ਸੀ। ਜੋ ਸਵਧਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਖੁੱਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਕृष੍ਣਾਜਿਨਸ੍ਯ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦਾਨਮੇਵ ਵਾ। ਰਕ੍ਸ਼ੋਘ੍ਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਰ੍ਚ੍ਚਸ੍ਯਂ ਪਿਤॄਂਸ੍ਤਤ੍ਤਦ੍ਵਿਤਾਰਯੇਤ੍ ॥ ੧੨.

ਕਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਰਗ ਦੀ ਖਾਲ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ, ਦਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਦਾਨ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਤੇਜ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਰਾਜਤਂ ਤਾਮ੍ਰਂ ਦੌਹਿਤ੍ਰਂ ਕੁਤਪਸ੍ਤਿਲਾਃ। ਵਸ੍ਤ੍ਰਞ੍ਚ ਪਾਵਨੀਯਾਨਿ ਤ੍ਰਿਦਣ੍ਡੋ ਯੋਗਮੇਵ ਚ ॥ ੧੨.

ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਤਾਮਬਾ, ਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕੁਟਪ ਪਾਤਰ, ਤਿਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਕੱਪੜੇ, ਤਿੰਨ ਡੰਡਾ ਤੇ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ—

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮਣ੍ਯਯਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਿਧਿਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਯਃ ਸਨਾਤਨਃ। ਆਯੁਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਸਨ੍ਤਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਃ ॥ ੧੨.

ਇਹ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਇਹ ਆਯੁ, ਇੱਜ਼ਤ, ਸੰਤਾਨ ਤੇ ਅਕਲ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਾਧੂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਦਿਸ਼ਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਵਿਦਿਕੂਸ੍ਥਾਨਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ। ਸਰ੍ਵਤੋਰਤ੍ਨਿਮਾਤ੍ਰਨ੍ਤੁ ਚਤੁਰਸ੍ਰਂ ਸੁਸਂਹਿਤਮ੍ ॥ ੧੨.

ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਖਾਸ ਥਾਂ ਤੇ, ਚੌਕੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਰਤਨੀ ਦੀ ਮਾਪ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਧਿਵਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਪਿਤॄਣਾਮਨੁਸ਼ਾਸਨਾਤ੍। ਧਨ੍ਯਮਾਰੋਗ੍ਯਮਾਯੁष੍ਯਂ ਬਲਵਰ੍ਣਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮ੍ ॥ ੧੨.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਧਨ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਗਰ੍ਤ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਦਣ੍ਡਾਸ਼੍ਚ ਖਾਦਿਰਾਃ। ਰਤ੍ਨਿਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਰਜਤੇਨ ਵਿਭੂषਿਤਾਃ। ਤੇਵਿਤਸ੍ਤ੍ਯਾਯਤਾਃ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਤਸ਼੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਾਃ ॥ ੧੨.

ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਖੱਡੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਖਾਦਰ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਰਤਨੀ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ। ਉਹ ਲੱਕੜੀਆਂ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਾਰ ਅੰਗੁਲ ਮੋਟੀਆਂ ਹੋਣ।

ਪ੍ਰਾਗ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮੁਖਾਨ੍ਭੂਮੌ ਸ੍ਥਿਤਾਨਸੁषਿਰਂਸ੍ਤਥਾ। ਅਦ੍ਭਿਃ ਪਵਿਤ੍ਰਪੂਤਾਭਿਃ ਪ੍ਲਾਵਯੇਤ੍ਸਤਤਂ ਸ਼ੁਚਿਃ ॥ ੧੨.

ਉਹ ਲੱਕੜੀਆਂ ਪੂਰਬ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸੁਰਾਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰੱਖਣੀਆਂ ਹਨ। ਪਵਿੱਤਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਰਭਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਯਸਾ ਹ੍ਯਾਜਗਵ੍ਯੇਨ ਸ਼ੋਧਨਂ ਵਾਗ੍ਭਿਰੇਵ ਤੁ। ਤਰ੍ਪਣਾਤ੍ਸਤਤਂ ਹ੍ਯੇਵਂ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਭਵਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀ ॥ ੧੨.

ਸ਼ੁੱਧੀ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿੱਤ ਤਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਦੀਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਚਾਮੁਤ੍ਰ ਚ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸਮਨ੍ਵਿਤਃ। ਏਵਂ ਤ੍ਰਿषਵਣਸ੍ਨਾਤੋ ਯੋऽਰ੍ਚਯੇਤ ਪਿਤॄਨ੍ਸਦਾ । ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵਿਧਿਵਤ੍ਸਮ੍ਯਗਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ ॥ ੧੨.

ਇੱਥੇ ਤੇ ਅੱਗੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ੍ਯ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।