ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਾਯਾ ਵਿਹਰਣੇ ਵਿਪ੍ਰਾ ਗਿਰੌ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚੇ ਨਿਪਾਤਿਤੇ। ਤਾਰਕੇ ਚਾਸੁਰਵਰੇ ਸਮੁਦੀਰ੍ਣੇ ਨਿਪਾਤਿਤੇ ।। ੧੧.

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪਹਾੜ ਡਿੱਗਿਆ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਤਾਰਕ ਉੱਭਰਿਆ ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।

ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰੈਰ੍ਮਹਾਭਾਗੈਰ੍ਦੇਵਰੈਗ੍ਨਿਸੁਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਸੇਨਾਪਤ੍ਯੇਨ ਦੈਤ੍ਯਾਰਿਰਭਿषਿਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ ।। ੧੧.

ਫਿਰ ਇੰਦਰ, ਉਪਿੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਦੇ ਪੁੱਤ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੈਤੀਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਸੀ, ਫੌਜ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

ਦੇਵਸੇਨਾਪਤਿਸ੍ਤ੍ਵੇਵਂ ਪਠ੍ਯਤੇ ਨਰਨਾਯਕਃ। ਦੇਵਾਰਿਸ੍ਕਨ੍ਦਨਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇਸ਼੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੧੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਆਗੂ, ਸਕੰਦ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਮਥੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਦਵੈਸ੍ਤਥਾ ਭੂਤ ਗਣੈਰਪਿ । ਮਾਤृਭਿਰ੍ਵਿਵਿਧਾਭਿਸ਼੍ਚ ਵਿਨਾਯਕਗਣੈਸ੍ਤਥਾ ।। ੧੧.

ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਮਥ, ਦਾਵ, ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਗਣ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸਾ ਤ੍ਵਪਸ਼੍ਯਦ੍ਵਿਮਾਨਾਨਿ ਪਤਨ੍ਤੀ ਸਾ ਦਿਵਸ਼੍ਚ੍ਯੁਤਾ । ਤ੍ਰਸਰੇਣੁਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਤੇष੍ਵਪਸ਼੍ਯਚ੍ਚ੍ਯੁਤਾਨ੍ ਪਿਤॄਨ੍ ।। ੧੧.

ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜ, ਜੋ ਧੂੜ ਦੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਵਰਗੇ ਛੋਟੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ।

ਸੁਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਨਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾਨਗ੍ਨੀਨਗ੍ਨਿष੍ਵਿਵਾਹਿਤਾਨ੍। ਤ੍ਰਾਯਧ੍ਵਮਿਤ੍ਯੁਵਾਚਾਥ ਪਤਨ੍ਤੀ ਤਾਨਵਾਕ੍ਸ਼ਿਰਾਃ ।। ੧੧.

ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੱਖਮ, ਛੱਡੇ ਹੋਏ, ਅੱਗ ਬੁਝੀ ਹੋਈ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਅੱਗ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਡਿੱਗਦੀ ਹੋਈ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖੀ: 'ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ!'

ਤੈਰੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਤੁ ਮਾਭੈषੀਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾਧਿष੍ਠਿਤਾਭਵਤ੍। ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਸਾਦਯਤ੍ਸਾ ਵੈ ਪਿਤॄਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਦੀਨਯਾ ਗਿਰਾ ।। ੧੧.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਡਰ ਨਾ,' ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਮਿਲੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦੁਖੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।

ਊਚੁਸ੍ਤੇ ਪਿਤਰਃ ਕਨ੍ਯਾਂ ਭ੍ਰष੍ਟੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਾਤ੍। ਭ੍ਰष੍ਟੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾ ਸ੍ਵਦੋषੇਣ ਤਪਸਿ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤੇ ।। ੧੧.

ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਭੁੱਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਵੰਝੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਆਖਿਆ: 'ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਹਟ ਗਈ, ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਤਪ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਹੇ ਹੱਸਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ।'

ਯੈਃ ਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਚ ਕਰ੍ਮ੍ਮਾਣਿ ਸ਼ਰੀਰੈਰਿਹ ਦੈਵਤੈਃ । ਤੈਰੇਵ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤੀਹ ਦੇਵਤਾਃ ।। ੧੧.

ਜਿਹੜੇ ਕੰਮ ਇੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਸਦ੍ਯਃ ਫਲਨ੍ਤਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਦੇਵਤ੍ਵੇ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਮਾਨੁषੇ। ਤਸ੍ਮਾਦਮਾਵਸ੍ਵਪਤ੍ਯਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਫਲਮ੍ ।। ੧੧.

ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਹੋਣ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਲਈ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੂੰ ਅਮਾਵਸਵਪਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਫਲ ਪਾਵੇਂਗੀ।

ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵੈ ਪਿਤਰਃ ਪੁਨਸ੍ਤੇ ਤੁ ਪ੍ਰਸਾਦਿਤਾਃ। ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਸਞ੍ਚਕ੍ਰੁਸ੍ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਤ੍ਵਨੁਕਮ੍ਪਯਾ ।। ੧੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ, ਪੂਰਵਜ ਫਿਰ ਰਾਜੀ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ।

ਅਵਸ਼੍ਯਮ੍ਭਾਵਿਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹ੍ਯਰ੍ਥਮੂਚੁਸ੍ਤਤਃ ਸੁਰਾਃ । ਸੋਮਪਾਃ ਪਿਤਰਃ ਕਨ੍ਯਾਂ ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ਚੈਵ ਹ੍ਯਮਾਵਸੋਃ ।। ੧੧.

ਜਦੋਂ ਨਿਸਚਿਤ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਅਮਾਵਸੁ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ।

ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਯ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਤੁ ਮਾਨੁषਤ੍ਵੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਕਨ੍ਯਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਿਮਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਸ੍ਵਾਨਿਤਿ ।। ੧੧.

ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵੇਂਗੀ, ਕੁੜੀ ਬਣ ਕੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ।

ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ੇ ਭਵਿਤ੍ਰੀ ਤ੍ਵਂ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਮਤ੍ਸ੍ਯਯੋਨਿਜਾ। ਅਸ੍ਯੈਵ ਰਾਜ੍ਞੋ ਦੁਹਿਤਾ ਅਦ੍ਰਿਕਾਯਾਂ ਹ੍ਯਮਾਵਸੋਃ ।। ੧੧.

ਅਠਾਈਂ ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਮੱਛੀ ਦੀ ਕੋਖੋਂ, ਅਮਾਵਸੁ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵੇਂਗੀ।

ਪਰਾਸ਼ਰਸ੍ਯ ਦਾਯਾਦਂ ऋषੇਸ੍ਤ੍ਵਂ ਜਨਯਿष੍ਯਸਿ। ਸ ਵੇਦਮੇਕਂ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षਿਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਧਾ ਵੈ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ।। ੧੧.

ਤੂੰ ਪਰਾਸ਼ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਂਗੀ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਇੱਕ ਵੇਦ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇਗਾ।

ਮਹਾਭਿषਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੌ ਦ੍ਵੌ ਸ਼ਨ੍ਤਨੋਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨੌ। ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰ੍ਯ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਂ ਤ੍ਵਮੇਵੋਤ੍ਪਾਦਯਿष੍ਯਸਿ ।। ੧੧.

ਤੂੰ ਮਹਾਭੀਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਂਗੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ: ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ।

ਚਿਤ੍ਰਾਙ੍ਗਦਂ ਚਰਾਜਾਨਂ ਤੇਜੋਬਲਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍। ਏਤਾਨੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਂ ਪੁਨਰ੍ਲੋਕਾਨਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ।। ੧੧.

ਤੂੰ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨਾਮਕ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਂਗੀ, ਜੋ ਜੋਸ਼, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦੇ ਕੇ ਤੂੰ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ।

ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਾਤ੍ਪਿਤॄਣਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਜਨ੍ਮ ਕੁਤ੍ਸਿਤਮ੍। ਤਸ੍ਯੈਵ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਨ੍ਯਾ ਅਦ੍ਰਿਕਾਯਾਂ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ।। ੧੧.

ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਜਨਮ ਮਿਲੇਗਾ; ਤੂੰ ਉਸੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਬਣੇਗੀ।

ਕਨ੍ਯਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਤਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਮਿਮਾਨ੍ ਲੋਕਾਨਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ। ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤੁ ਦਾਸ਼ੇਯੀ ਜਾਤਾ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਤੁ ਸਾ ।। ੧੧.

ਕੁੜੀ ਬਣ ਕੇ ਤੂੰ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ, ਦਾਸ਼ੇ ਦੀ ਧੀ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਬਣ ਗਈ।

ਅਦ੍ਰਿਕਾਯਾਂ ਸੁਤਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਂ ਸੁਤਾ ਜਾਤਾ ਹ੍ਯਮਾਵਸੋਃ। ਅਦ੍ਰਿ ਕਾਮਤ੍ਸ੍ਯਸਮ੍ਭੂਤਾ ਗਙ੍ਗਾਯਾਮਨੁਸਙ੍ਗਮੇ ।। ੧੧.

ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਵਿੱਚ, ਮੱਛੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਮਾਵਸੁ ਦੀ ਧੀ ਜਨਮੀ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।

ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਹਿ ਸਾ ਕਨ੍ਯਾ ਰਾਜ੍ਞੋ ਵੀਰ੍ਯ੍ਯੇ ਸਦੈਵ ਹਿ। ਵਿਰਜਾ ਨਾਮ ਤੇ ਲੋਕਾ ਦਿਵਿ ਰੋਚਨ੍ਤਿ ਤੇ ਗਣਾਃ ।। ੧੧.

ਉਹ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਸੀ; ਤੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਰਜਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਗਣ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।

ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਿਤਰੋ ਭਾਸ੍ਵਰਪ੍ਰਭਾਃ । ਤਾਨ੍ਦਾਨਵਗਣਾ ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਰਕ੍ਸ਼ੋਗਨ੍ਧਰ੍ਵ੍ਵਕਿਨ੍ਨਰਾਃ। ਭੂਤਸਰ੍ਪਪਿਸ਼ਾਚਾਸ਼੍ਚ ਭਾਵਯਨ੍ਤਿ ਫਲਾਰ੍ਥਿਨਃ ।। ੧੧.

ਉਥੇ ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤ ਪਿਤਰ, ਜੋ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨ ਹਨ, ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਦਾਨਵ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਕਿੰਨਰ, ਭੂਤ, ਸੱਪ ਤੇ ਪਿਸਾਚ ਆਦਿ ਗਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ।

ਏਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪੁਲਹਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ। ਤ੍ਰਯ ਏਤੇ ਗਣਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਧਰ੍ਮਮੂਰ੍ਤਿਧਰਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ ।। ੧੧.

ਇਹ ਪੂਲਹ ਰਚਨਹਾਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਤਿੰਨ ਗਣ ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਏਤੇषਾਂ ਮਾਨਸੀ ਕਨ੍ਯਾ ਪੀਵਰੀ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ। ਯੋਗਿਨੀ ਯੋਗਪਤ੍ਨੀ ਚ ਯੋਗਮਾਤਾ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੧੧.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਪੀਵਰੀ ਨਾਮ ਦੀ ਮਨੋਂਜਾਤ ਕੁੜੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਉਹ ਜੋਗਣ, ਜੋਗ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਜੋਗ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਹੈ।

ਭਵਿਤਾ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਨ੍ਤੁ ਦੈਵਤਮ੍। ਪਰਾਸ਼ਰਕੁਲੋਦ੍ਭੂਤਃ ਸ਼ੁਕੋ ਨਾਮ ਮਹਾਤਪਾਃ ।। ੧੧.

ਅਠਾਈਂ ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਕ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ।

ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਯੋਗੀ ਮਹਾਯੋਗੀ ਯੋਗਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ। ਵ੍ਯਾਸਾਦਰਣ੍ਯਾਂ ਸਮ੍ਭੂਤੋ ਵਿਧੂਮ ਇਵ ਪਾਵਕਃ ।। ੧੧.

ਉਹ ਮਹਾਨ ਜੋਗੀ, ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਦੁਜਾ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਿਆਸ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੈ।

ਸ ਤਸ੍ਯਾਂ ਪਿਤृਕਨ੍ਯਾਯਾਂ ਯੋਗਾਚਾਰ੍ਯਾਨ੍ਪਰਿਸ਼੍ਰੁਤਾਨ੍ । ਕृष੍ਣਂ ਗੌਰਂ ਪ੍ਰਭੁਂ ਸ਼ਮ੍ਭੁਂ ਤਥਾ ਭੂਰਿਸ਼੍ਰੁਤਂ ਵਵੌ ।। ੧੧.

ਉਸ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਧੀ ਵਿੱਚੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੋਗ ਅਧਿਆਪਕ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੌਰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ੰਭੂ ਅਤੇ ਭੂਰੀਸ਼੍ਰੁਤ।

ਕਨ੍ਯਾਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਮਤੀਞ੍ਚੈਵ ਯੋਗਿਨੀਂ ਯੋਗਮਾਤਰਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਸ੍ਯ ਜਨਨੀ ਮਹਿषੀ ਤ੍ਵਣੁਹਸ੍ਯ ਤੁ ।। ੧੧.

ਉਸ ਨੇ ਕੀਰਤਿਮਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਕੁੜੀ, ਜੋਗਣ, ਜੋਗ ਦੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਦੀ ਮਾਂ ਤੇ ਵਣੁਹ ਦੀ ਰਾਣੀ ਬਣੀ, ਨੂੰ ਵੀ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ਏਤਾਨੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਯੋਗਮਵਾਪ੍ਯ ਚ। ਮਹਾਯੋਗਤਪਾਸ਼੍ਚੈਵ ਅਪਰਾਵਰ੍ਤ੍ਤਿਨੀਂ ਗਤਿਮ੍ ।। ੧੧.

ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦੇ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਨੇ ਜੋਗ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।