ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਨੇਕੇ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੈਵ ਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਵ੍ਕ ਚ ਵਾ ਪੁਨਃ। ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਭਦ੍ਰਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਚ ਪਰਂ ਵਿਧਿਮ੍ ।। ੧੦.

ਕਈ ਪਿਤਰ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ। ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਸ਼੍ਰਾਧ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਕੇषਾਂ ਕਥਞ੍ਚ ਪਿਤਰਸ੍ਤੁ ਤੇ । ਪਿਤਰਃ ਕਥਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਕਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਕਿਮਾਤ੍ਮਕਾਃ ।। ੧੦.

ਕਿਹੜਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰ ਕਿਵੇਂ ਹਨ? ਪਿਤਰ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਹ ਕਿਹੜਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ?

ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਤੁ ਪਿਤਰੋऽਨ੍ਯੇ ਯੇ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਦੇਵਤਾਃ। ਏਵਂ ਵੈ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਪਿਤॄਣਾਂ ਸਰ੍ਗਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਯਥਾਵਦ੍ਦਤ੍ਤਮਸ੍ਮਾਭਿਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰੀਣਾਤਿ ਵੈ ਪਿਤॄਨ੍ ।। ੧੦.

ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪਿਤਰ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਹਨ। ਮੈਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ ਕਿ ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ।

ਯਦਰ੍ਥਂ ਤੇਨ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਹਿ ਕੇ ਤੁ ਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪਿਤਰੋ ਨਰਕੇ ਤੁ ਕੇ ।। ੧੦.

ਉਥੇ ਉਹ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਪਿਤਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ?

ਅਭਿਸਨ੍ਧਾਯ ਪਿਤਰਂ ਪਿਤੁਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰਂ ਤਥਾ। ਪਿਤੁਃ ਪਿਤਾਮਹਞ੍ਚੈਵ ਤ੍ਰਿषੁ ਪਿਣ੍ਡੇषੁ ਨਾਮਤਃ ।। ੧੦.

ਪਿਓ, ਦਾਦਾ ਤੇ ਪਰਦਾਦਾ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਪਿਢ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਾਨਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਕਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵੈ ਪਿਤॄਨ੍ । ਕਥਞ੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਦਾਤੁਂ ਨਰਕਸ੍ਥਾਃ ਫਲਂ ਪੁਨਃ ।। ੧੦.

ਕਿਹੜੇ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਨੇ, ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ? ਜਿਹੜੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਹਨ, ਉਹ ਫਲ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਕੇ ਚੇਹ ਪਿਤਰੋ ਨਾਮ ਕਾਨ੍ ਯਜਾਮੋ ਵਯਂ ਪੁਨਃ । ਦੇਵਾ ਅਪਿ ਪੁਤॄਨ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਯਜਨ੍ਤੀਤਿ ਹਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੧੦.

ਇਥੇ ਪਿਤਰ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ? ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਏਤਦਿਚ੍ਛਾਮਿ ਵੈ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤ। ਸ੍ਪष੍ਟਾਭਿਧਾਨਮਰ੍ਥਂ ਵੈ ਤਦ੍ਭਵਾਨ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੧੦.

ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ! ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ।

ऋषੀਣਾਨ੍ਤੁ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੂਤਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਦਰ੍ਸ਼ਿਵਾਨ੍। ਆਚਚਕ੍ਸ਼ੇ ਯਥਾਪ੍ਰਸ਼੍ਰਂ ऋषੀਣਾਂ ਮਾਨਸਂ ਤਤਃ ।। ੧੦.

ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਸੂਤ ਜੀ, ਜੋ ਸੱਚਾ ਅਰਥ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।

ਅਤ੍ਰ ਵੋ ਵਰ੍ਣਯਿष੍ਯਾਮਿ ਯਥਾਪ੍ਰਜ੍ਞਂ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਪਿਤਰੋ ਦੇਵਸੂਨਵਃ ।। ੧੦.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਤੇ ਜੋ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਅਤੀਤਾਨਾਗਤੇ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਃ ਕਨਿष੍ਠਾਃ ਕ੍ਰਮਸ਼ਸ੍ਤੁ ਤੇ। ਦੇਵੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਪੁਰਾਤੀਤਾਃ ਪਿਤਰੋ ਯੇऽਨ੍ਤਰੇषੁ ਵੈ। ਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਯੇ ਤੁ ਤਾਨ੍ਵੈ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਾਤ੍ ।। ੧੦.

ਜੋ ਲੰਘ ਗਏ ਤੇ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਤੇ ਛੋਟੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਪਿਤਰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਨ, ਤੇ ਜੋ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਞ੍ਚੈषਾਂ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮੇਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ। ਦੇਵਾਨਸृਜਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨਾਯਕ੍ਸ਼ਨ੍ਨਿਤਿ ਵੈ ਪੁਨਃ । ਤਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਤਦਾਤ੍ਮਾਨਮਸृਜਂਸ੍ਤੇ ਫਲਾਰ੍ਥਿਨਃ ।। ੧੦.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦੇਵਤੇ ਬਣਾਏ, ਪਰ ਉਹ ਖਾਂਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ।

ਤੇ ਸ਼ਪ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਮੂਢਾ ਨष੍ਟਸਂਜ੍ਞਾ ਭਵਿष੍ਯਥ। ਨ ਸ੍ਮ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਲੋਕੇ ਹ੍ਯਮੁਹ੍ਯਤ ।। ੧੦.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤੇ ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਣਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਾਚਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਪਿਤਾਮਹਮ੍। ਅਨੁਗ੍ਰਹਾਯ ਲੋਕਾਨਾਂ ਪੁਨਸ੍ਤਾਨਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੧੦.

ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਜੀ ਕੋਲ ਮੰਗਣ ਗਏ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਰਧ੍ਵਂ ਵੈ ਵ੍ਯਭਿਚਾਰੋ ਹਿ ਯਃ ਕृਤਃ । ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਸ੍ਵਾਨ੍ਪਰਿਪृਚ੍ਛਧ੍ਵਂ ਤਤੋ ਜ੍ਞਾਨਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਥ ।। ੧੦.

ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਲਈ ਤਪ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ, ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਿਆਨ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।

ਤਤਸ੍ਤੇ ਸ੍ਵਾਨ੍ਸੁਤਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਵਃ। ਅਪृਚ੍ਛਨ੍ ਸਂਯਤਾਤ੍ਮਾਨੋ ਵਿਧਿਵਚ੍ਚ ਮਿਥੋ ਮਿਥਃ ।। ੧੦.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਕੋਲ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤੇ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸ਼ਂਸੁਰਨੇਕਧਾ। ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾ ਵਾਙ੍ਮਨਃ ਕਰ੍ਮ੍ਮਜਾਨਿ ਤੁ ।। ੧੦.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਬੋਲ, ਮਨ ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨਬ੍ਰੁਵਨ੍ਪ੍ਰੀਤਾ ਲਬ੍ਧਸਂਜ੍ਞਾ ਦਿਵੌਕਸਃ। ਯੂਯਂ ਵੈ ਪਿਤਰੋऽਸ੍ਮਾਕਂ ਯੇ ਵਯਂ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਿਤਾਃ। ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਨਞ੍ਚ ਕਾਮਸ਼੍ਚ ਕੋ ਵਰੋ ਵਃ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍ ।। ੧੦.

ਉਹ ਦੇਵਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗਿਆਨ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਰ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਜਗਾਇਆ। ਧਰਮ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ?'

ਪੁਨਸ੍ਤਾਨਬ੍ਰਵੀਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਯੂਯਂ ਵੈ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਃ। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਯੁष੍ਮਾਭਿਸ੍ਤਤ੍ਤਥਾ ਨ ਤਦਨ੍ਯਥਾ ।। ੧੦.

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਉਹੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ।'

ਉਕ੍ਤਞ੍ਚ ਪਿਤਰੋऽਸ੍ਮਾਕਮਿਤਿ ਵੈ ਤਨਯਾਃ ਸ੍ਵਕਾਃ। ਪਿਤਰਸ੍ਤੇ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇਭ੍ਯੋऽਯਂ ਦੀਯਤਾਂ ਵਰਃ ।। ੧੦.

ਇਹ ਵੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ 'ਇਹ ਸਾਡੇ ਪਿਤਰ ਹਨ', ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਪਿਤਰ ਬਣ ਜਾਣਗੇ ਤੇ ਇਹ ਵਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ।

ਤੇਨੈਵ ਵਚਸਾ ਪੁਤ੍ਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ। ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪਿਤृਤ੍ਤ੍ਵਮਾਜਗ੍ਮੁਃ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਪਿਤਰਃ ਪੁਨਃ ।। ੧੦.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਇਹੀ ਬਚਨ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਰ ਬਣ ਗਏ ਤੇ ਪਿਤਰ ਮੁੜ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਏ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਪਿਤਰਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪਿਤृਤ੍ਵੇ ਤੇषੁ ਤਤ੍ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਏਵਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਪਿਤॄਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰਸ੍ਤਥਾ। ਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਪੁਨਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਿਦॄਨਾਤ੍ਮਵਿਵृਦ੍ਧਯੇ ।। ੧੦.

ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਿਤਰ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰ ਹੋਣ ਦੀ ਯਾਦ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਰ ਸਮਝ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ ਮੁੜ ਬਚਨ ਆਖਿਆ।

ਯੋ ਹ੍ਯਨਿष੍ਟ੍ਵਾ ਪਿਤॄਞ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕਾਞਿਚਿਤ੍ਕਰਿष੍ਯਤਿ। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਦਾਨਵਾਸ਼੍ਚੈਵ ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ ।। ੧੦.

ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਨਾ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਫਲ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੈਰਾਪ੍ਯਾਯਿਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪਿਤਰਃ ਸੋਮਮਵ੍ਯਯਮ੍। ਆਪ੍ਯਾਯ੍ਯਮਾਨਾ ਯੁष੍ਮਾਭਿਰ੍ਵਰ੍ਦ੍ਧਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ।। ੧੦.

ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਰ ਸੋਮ ਰਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਸਦਾ ਵਧਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੈਰਾਪ੍ਯਾਯਿਤਃ ਸੋਮੋ ਲੋਕਾਨਾਪ੍ਯਾਯਯਿष੍ਯਤਿ । ਕृਤ੍ਸ੍ਰਂ ਸਪਰ੍ਵਤਵਨਂ ਜਙ੍ਗਮਾਜਙ੍ਗਮੈਰ੍ਵृਤਮ੍ ।। ੧੦.

ਜਦੋਂ ਸੋਮ ਰਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਪੁष੍ਟਿਕਾਮਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ। ਤੇਭ੍ਯਃ ਪੁष੍ਟਿਂ ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚੈਵ ਦਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਿਤਰਃ ਸਦਾ ।। ੧੦.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੂਸ਼ਟੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਿਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪੂਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਯੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ ਨਾਮਗੋਤ੍ਰਤਃ। ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਾਸ੍ਤੇ ਪਿਤਰਃ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਮ੍। ਤੇषਾਮਾਪ੍ਯਾਯਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦਾਨੇਨ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੧੦.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ 'ਚ ਨਾਮ ਤੇ ਗੋਤ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਪਰਦਾਦੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਏਵਮਾਜ੍ਞਾ ਕृਤਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ। ਤੇਨੈਤਤ੍ਸਰ੍ਵਥਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਦਾਨਮਧ੍ਯਯਨਂ ਤਪਃ ।। ੧੦.

ਇਹ ਹੁਕਮ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਦਾਨ, ਪਾਠ ਅਤੇ ਤਪ ਸਭ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਤੇ ਤੁ ਜ੍ਞਾਨਪ੍ਰਦਾਤਾਰਃ ਪਿਤਰੋ ਵੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ। ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਪਿਤਰੋ ਦੇਵਾ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰਃ ਪੁਨਃ । ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਪਿਤਰੋ ਹ੍ਯੇਤੇ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚ ਹ ।। ੧੦.

ਤੁਾਡੇ ਪਿਤਰ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਪਿਤਰ ਦੇਵਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪਿਤਰ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ।