ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਤ ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਨਿਬੋਧਧ੍ਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਤਿਮਸਮ੍ਭਵਮ੍। ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਕਪਿਞ੍ਜਲ੍ਯਾਂ ਘृਤਾਚ੍ਯਾਂ ਸਮਪਦ੍ਯਤ। ਕੁਸ਼ੀਤਿਯਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਤਿਮ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੯.

ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਸੁਣੋ, ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਜਿਹਾ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਘਰ ਕਪਿੰਜਲਾ ਤੇ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ੀਤਿਯਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰ-ਸਮਾਨ ਆਖਦੇ ਹਨ।

ਪृਥੋਃ ਸੁਤਾਯਾਃ ਸਮ੍ਭੂਤਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਭਵਦ੍ਵਸੁਃ। ਉਪਮਨ੍ਯੁਃ ਸੁਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯੇਮੇ ਉਪਮਨ੍ਯਵਃ ।। ੯.

ਪ੍ਰਿਥੂ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਵਸੁ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਪਮਨਯੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਉਪਮਨਯੂ ਵੰਸ਼ ਚੱਲਿਆ।

ਮਿਤ੍ਰਾਵਰੁਣਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਕੁਣ੍ਡਿਨੋ ਯੇ ਪਰਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ। ਏਕਾਰ੍षੇਯਾਸ੍ਤਥੈਵਾਨ੍ਯੇ ਵਸਿष੍ਠਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ। ਏਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ਾ ਵਸਿष੍ਠਾਨਾਂ ਸ੍ਮृਤਾ ਏਕਾਦਸ਼ੇਵ ਤੁ ।। ੯.

ਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਕੁੰਡਿਨ, ਇਕਾਰਸ਼ੇਯ ਤੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠਾਂ ਦੀਆਂ ਗਿਆਰਾਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਮਾਨਸਾ ਹ੍ਯष੍ਟ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ। ਭ੍ਰਾਤਰਃ ਸੁਮਹਾਭਾਗਾ ਤੇषਾਂ ਵਂਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ ।। ੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਅੱਠ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ ਭਰਾ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਤ੍ਰੀਂਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਧਾਰਯਨ੍ਤੀਮਾਨ੍ਦੇਵਰ੍षਿਗਣਸਙ੍ਕੁਲਾਨ੍ । ਤੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਸ਼ੋऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ। ਯੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾ ਪृਥਿਵੀ ਸਰ੍ਵਾ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਯੇਵ ਗਭਸ੍ਤਿਭਿਃ ।। ੯.

ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਰੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਭਰ ਗਈ ਹੈ।

ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਤਸ੍ਯ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਃ। ਉਤ੍ਤਰਂ ਪਰਿਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਃ ਸੂਤਪੁਤ੍ਰਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ।। ੧੦.

ਇਹ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਥੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੁੱਛਿਆ।

ਕਥਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਭਵਾਨੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਸਤੀ ਤੁ ਯਾ। ਆਸੀਦ੍ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣੀ ਪੂਰ੍ਵਮੁਮਾ ਕਥਮ ਜਾਯਤ ।। ੧੦.

ਭਵਾਨੀ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਕੌਣ ਸੀ? ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਖਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਉਮਾ ਕਿਵੇਂ ਜੰਮੀ?

ਮੇਨਾਯਾਂ ਪਿਤृਕਨ੍ਯਾਯਾਂ ਜਨਯਾਮਾਸ ਸ਼ੈਲਰੁਟ੍। ਕੇਚੈਤੇ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੈਵ ਯੇषਾਂ ਮੇਨਾ ਤੁ ਮਾਨਸੀ ।। ੧੦.

ਮੇਨਾ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਪਿਤਰ ਕੌਣ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੇਨਾ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਧੀ ਹੈ?

ਮੈਨਾਕਸ਼੍ਚੈਵ ਦੌਹਿਤ੍ਰੋ ਦੌਹਿਤ੍ਰੀ ਚ ਤਥਾ ਹ੍ਯੁਮਾ। ਏਕਪਰ੍ਣਾ ਤਥਾ ਚੈਵ ਤਥਾ ਯਾ ਚੈਕਪਾਟਲਾ ।। ੧੦.

ਮੈਨਾਕ ਪੌਤਰਾ ਹੈ, ਉਮਾ ਵੀ ਪੌਤਰੀ ਹੈ। ਇਕਪਰਨ ਤੇ ਇਕਪਾਤਲਾ ਵੀ ਹਨ।

ਗਙ੍ਗਾ ਚੈਵ ਸਰਿਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਠਾ ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਪੂਰ੍ਵਜਾ ਤਥਾ। ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਮਯੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਸ਼੍ਰृਣੁਧ੍ਵਂ ਮਮ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੧੦.

ਗੰਗਾ, ਜੋ ਸਭ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਸੁਣੋ।

ਅਨੇਕੇ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੈਵ ਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਵ੍ਕ ਚ ਵਾ ਪੁਨਃ। ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਭਦ੍ਰਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਚ ਪਰਂ ਵਿਧਿਮ੍ ।। ੧੦.

ਕਈ ਪਿਤਰ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ। ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਸ਼੍ਰਾਧ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਕੇषਾਂ ਕਥਞ੍ਚ ਪਿਤਰਸ੍ਤੁ ਤੇ । ਪਿਤਰਃ ਕਥਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਕਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਕਿਮਾਤ੍ਮਕਾਃ ।। ੧੦.

ਕਿਹੜਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰ ਕਿਵੇਂ ਹਨ? ਪਿਤਰ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਹ ਕਿਹੜਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ?

ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਤੁ ਪਿਤਰੋऽਨ੍ਯੇ ਯੇ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਦੇਵਤਾਃ। ਏਵਂ ਵੈ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਪਿਤॄਣਾਂ ਸਰ੍ਗਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਯਥਾਵਦ੍ਦਤ੍ਤਮਸ੍ਮਾਭਿਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰੀਣਾਤਿ ਵੈ ਪਿਤॄਨ੍ ।। ੧੦.

ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪਿਤਰ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਹਨ। ਮੈਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ ਕਿ ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ।

ਯਦਰ੍ਥਂ ਤੇਨ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਹਿ ਕੇ ਤੁ ਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪਿਤਰੋ ਨਰਕੇ ਤੁ ਕੇ ।। ੧੦.

ਉਥੇ ਉਹ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਪਿਤਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ?

ਅਭਿਸਨ੍ਧਾਯ ਪਿਤਰਂ ਪਿਤੁਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰਂ ਤਥਾ। ਪਿਤੁਃ ਪਿਤਾਮਹਞ੍ਚੈਵ ਤ੍ਰਿषੁ ਪਿਣ੍ਡੇषੁ ਨਾਮਤਃ ।। ੧੦.

ਪਿਓ, ਦਾਦਾ ਤੇ ਪਰਦਾਦਾ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਪਿਢ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਾਨਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਕਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵੈ ਪਿਤॄਨ੍ । ਕਥਞ੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਦਾਤੁਂ ਨਰਕਸ੍ਥਾਃ ਫਲਂ ਪੁਨਃ ।। ੧੦.

ਕਿਹੜੇ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਨੇ, ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ? ਜਿਹੜੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਹਨ, ਉਹ ਫਲ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਕੇ ਚੇਹ ਪਿਤਰੋ ਨਾਮ ਕਾਨ੍ ਯਜਾਮੋ ਵਯਂ ਪੁਨਃ । ਦੇਵਾ ਅਪਿ ਪੁਤॄਨ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਯਜਨ੍ਤੀਤਿ ਹਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੧੦.

ਇਥੇ ਪਿਤਰ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ? ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਏਤਦਿਚ੍ਛਾਮਿ ਵੈ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤ। ਸ੍ਪष੍ਟਾਭਿਧਾਨਮਰ੍ਥਂ ਵੈ ਤਦ੍ਭਵਾਨ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੧੦.

ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ! ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ।

ऋषੀਣਾਨ੍ਤੁ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੂਤਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਦਰ੍ਸ਼ਿਵਾਨ੍। ਆਚਚਕ੍ਸ਼ੇ ਯਥਾਪ੍ਰਸ਼੍ਰਂ ऋषੀਣਾਂ ਮਾਨਸਂ ਤਤਃ ।। ੧੦.

ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਸੂਤ ਜੀ, ਜੋ ਸੱਚਾ ਅਰਥ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।

ਅਤ੍ਰ ਵੋ ਵਰ੍ਣਯਿष੍ਯਾਮਿ ਯਥਾਪ੍ਰਜ੍ਞਂ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਪਿਤਰੋ ਦੇਵਸੂਨਵਃ ।। ੧੦.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਤੇ ਜੋ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਅਤੀਤਾਨਾਗਤੇ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਃ ਕਨਿष੍ਠਾਃ ਕ੍ਰਮਸ਼ਸ੍ਤੁ ਤੇ। ਦੇਵੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਪੁਰਾਤੀਤਾਃ ਪਿਤਰੋ ਯੇऽਨ੍ਤਰੇषੁ ਵੈ। ਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਯੇ ਤੁ ਤਾਨ੍ਵੈ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਾਤ੍ ।। ੧੦.

ਜੋ ਲੰਘ ਗਏ ਤੇ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਤੇ ਛੋਟੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਪਿਤਰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਨ, ਤੇ ਜੋ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਞ੍ਚੈषਾਂ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮੇਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ। ਦੇਵਾਨਸृਜਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨਾਯਕ੍ਸ਼ਨ੍ਨਿਤਿ ਵੈ ਪੁਨਃ । ਤਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਤਦਾਤ੍ਮਾਨਮਸृਜਂਸ੍ਤੇ ਫਲਾਰ੍ਥਿਨਃ ।। ੧੦.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦੇਵਤੇ ਬਣਾਏ, ਪਰ ਉਹ ਖਾਂਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ।

ਤੇ ਸ਼ਪ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਮੂਢਾ ਨष੍ਟਸਂਜ੍ਞਾ ਭਵਿष੍ਯਥ। ਨ ਸ੍ਮ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਲੋਕੇ ਹ੍ਯਮੁਹ੍ਯਤ ।। ੧੦.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤੇ ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਣਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਾਚਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਪਿਤਾਮਹਮ੍। ਅਨੁਗ੍ਰਹਾਯ ਲੋਕਾਨਾਂ ਪੁਨਸ੍ਤਾਨਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੧੦.

ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਜੀ ਕੋਲ ਮੰਗਣ ਗਏ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਰਧ੍ਵਂ ਵੈ ਵ੍ਯਭਿਚਾਰੋ ਹਿ ਯਃ ਕृਤਃ । ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਸ੍ਵਾਨ੍ਪਰਿਪृਚ੍ਛਧ੍ਵਂ ਤਤੋ ਜ੍ਞਾਨਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਥ ।। ੧੦.

ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਲਈ ਤਪ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ, ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਿਆਨ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।

ਤਤਸ੍ਤੇ ਸ੍ਵਾਨ੍ਸੁਤਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਵਃ। ਅਪृਚ੍ਛਨ੍ ਸਂਯਤਾਤ੍ਮਾਨੋ ਵਿਧਿਵਚ੍ਚ ਮਿਥੋ ਮਿਥਃ ।। ੧੦.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਕੋਲ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤੇ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸ਼ਂਸੁਰਨੇਕਧਾ। ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾ ਵਾਙ੍ਮਨਃ ਕਰ੍ਮ੍ਮਜਾਨਿ ਤੁ ।। ੧੦.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਬੋਲ, ਮਨ ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨਬ੍ਰੁਵਨ੍ਪ੍ਰੀਤਾ ਲਬ੍ਧਸਂਜ੍ਞਾ ਦਿਵੌਕਸਃ। ਯੂਯਂ ਵੈ ਪਿਤਰੋऽਸ੍ਮਾਕਂ ਯੇ ਵਯਂ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਿਤਾਃ। ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਨਞ੍ਚ ਕਾਮਸ਼੍ਚ ਕੋ ਵਰੋ ਵਃ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍ ।। ੧੦.

ਉਹ ਦੇਵਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗਿਆਨ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਰ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਜਗਾਇਆ। ਧਰਮ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ?'

ਪੁਨਸ੍ਤਾਨਬ੍ਰਵੀਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਯੂਯਂ ਵੈ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਃ। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਯੁष੍ਮਾਭਿਸ੍ਤਤ੍ਤਥਾ ਨ ਤਦਨ੍ਯਥਾ ।। ੧੦.

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਉਹੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ।'