ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਸ੍ਯ ਗੋਤ੍ਰਾਨ੍ਵਯੇ ਜਾਤਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਪ੍ਰਥਿਤਾ ਭੁਵਿ। ਸ਼੍ਯਾਮਾਸ਼੍ਚ ਮੁਦ੍ਗਲਾਸ਼੍ਚੈਵ ਬਲਾਰਕਗਵਿष੍ਠਿਰਾਃ। ਏਤੇ ਨृਣਾਨ੍ਤੁ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਪਕ੍ਸ਼ਾ ਮਹੌਜਸਾਮ੍ ।। ੯.

ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ: ਸ਼ਿਆਮਾ, ਮੁਦਗਲਾ, ਬਲਾਰਕ ਤੇ ਗਵੀਸ਼ਠਿਰ। ਇਹ ਚਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਸ਼੍ਯਪਾਨ੍ਨਾਰਦਸ਼੍ਚੈਵ ਪਰ੍ਵਤੋऽਰੁਨ੍ਧਤੀ ਤਥਾ। ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਚ ਤ੍ਵਰੁਨ੍ਧਤ੍ਯਾਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ ਸਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੯.

ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ ਨਾਰਦ, ਪਰਵਤ ਤੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਜੰਮੇ। ਹੁਣ, ਹੇ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੰਗੇ, ਅਰੁੰਧਤੀ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਸੁਣੋ।

ਨਾਰਦਸ੍ਤੁ ਵਸਿष੍ਠਾਯਾਰੁਨ੍ਧਤੀਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਾਦਯਤ੍। ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਰੇਤਾ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਸ਼ਾਪਾਤ੍ਤੁ ਨਾਰਦਃ ।। ੯.

ਨਾਰਦ ਨੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੂੰ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਰਦ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਰੀਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਐਸਾ ਹੋਇਆ।

ਪੁਰਾ ਦੇਵਾਸੁਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਂਗ੍ਰਾਮ ਤਾਰਕਾਮਯੇ। ਅਨਾਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਹਤੇ ਲੋਕੇ ਵ੍ਯਗ੍ਰੇ ਸ਼ਕ੍ਰੇ ਸੁਰੈਃ ਸਹ। ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤਪਸਾ ਧੀਮਾਨ੍ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੯.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਤਾਰਕਾਮਯ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁੱਕਾ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਸਤ ਸੀ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਜੀਵ ਜਿੰਦ ਰੱਖੇ।

ਅਤ੍ਰੌषਧਂ ਮੂਲਫਲਮੋषਧੀਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਯਨ੍ । ਤਾਸ੍ਤੇਨ ਜੀਵਯਾਮਾਸ ਕਾਰੁਣ੍ਯਾਦੋषਧੇਨ ਤੁ ।। ੯.

ਉਸ ਨੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ, ਮੂਲ, ਫਲ ਤੇ ਔਖਧੀਆਂ ਉਗਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਆਪਣੀ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਜੀਉਣ ਜੋਗਾ ਕੀਤਾ।

ਅਰੁਨ੍ਧਤ੍ਯਾਂ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤੁ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮੁਤ੍ਪਾਦਯਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਸਾਗਰਞ੍ਜਨਯਚ੍ਛਕ੍ਤੇਰਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀ ਪਰਾਸ਼ਰਮ੍ ।। ੯.

ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ। ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਸਾਗਰਾਂਜਨਾ ਤੋਂ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ।

ਕਾਲੀ ਪਰਾਸ਼ਰਾਜ੍ਜਜ੍ਞੇ ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍। ਦ੍ਵੈਪਾਯਨਾਦਰਣ੍ਯਾਂ ਵੈ ਸ਼ੁਕੋ ਜਜ੍ਞੇ ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਃ ।। ੯.

ਕਾਲੀ ਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਪ੍ਰਭੂ ਜੰਮੇ। ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਤੇ ਅਰਣੀ ਤੋਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ੁਕ ਜੰਮਿਆ।

ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਚ ਪੀਵਰ੍ਯਾਂ षਡਿਮੇ ਸ਼ੁਕਸੂਨਵਃ। ਭੂਰਿਸ਼੍ਰਵਾਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ਸ਼ਮ੍ਭੁਃ ਕृष੍ਣੋ ਗੌਰਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਮਃ ।। ੯.

ਪੀਵਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ: ਭੂਰੀਸ਼ਰਵਾ, ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ੰਭੂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਗੌਰ ਪੰਜਵੇਂ ਹਨ।

ਕਨ੍ਯਾ ਕੀਰ੍ਤਿਮਤੀ ਚੈਵ ਯੋਗਮਾਤਾ ਦृਢਵ੍ਰਤਾ। ਜਨਨੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਸਤ੍ਤ੍ਵਗੁਹਸ੍ਯ ਚ ।। ੯.

ਇੱਕ ਧੀ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕੀਰਤਿਮਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਯੋਗ ਦੀ ਮਾਂ ਤੇ ਪੱਕੇ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਦੀ ਮਾਂ ਤੇ ਸਤ੍ਵਗੁਹ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ।

ਸ਼੍ਵੇਤਾਃ ਕृष੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਗੌਰਾਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਧੂਮ੍ਰਾਃ ਸਮੂਲਿਕਾਃ। ਊष੍ਮਪਾ ਦਾਰਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਨੀਲਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪਰਾਸ਼ਰਾਃ। ਪਰਾਸ਼ਰਾਣਾਮष੍ਟੌ ਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।। ੯.

ਸ਼੍ਵੇਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੌਰ, ਸ਼੍ਯਾਮ, ਧੂਮ੍ਰ, ਸਮੂਲਿਕ, ਊਸ਼ਮਪਾ, ਦਾਰਕ ਤੇ ਨੀਲ, ਪਰਾਸ਼ਰ — ਇਹ ਅੱਠ ਪਰਾਸ਼ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵੱਡੇ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਅਤ ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਨਿਬੋਧਧ੍ਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਤਿਮਸਮ੍ਭਵਮ੍। ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਕਪਿਞ੍ਜਲ੍ਯਾਂ ਘृਤਾਚ੍ਯਾਂ ਸਮਪਦ੍ਯਤ। ਕੁਸ਼ੀਤਿਯਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਤਿਮ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੯.

ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਸੁਣੋ, ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਜਿਹਾ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਘਰ ਕਪਿੰਜਲਾ ਤੇ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ੀਤਿਯਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰ-ਸਮਾਨ ਆਖਦੇ ਹਨ।

ਪृਥੋਃ ਸੁਤਾਯਾਃ ਸਮ੍ਭੂਤਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਭਵਦ੍ਵਸੁਃ। ਉਪਮਨ੍ਯੁਃ ਸੁਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯੇਮੇ ਉਪਮਨ੍ਯਵਃ ।। ੯.

ਪ੍ਰਿਥੂ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਵਸੁ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਪਮਨਯੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਉਪਮਨਯੂ ਵੰਸ਼ ਚੱਲਿਆ।

ਮਿਤ੍ਰਾਵਰੁਣਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਕੁਣ੍ਡਿਨੋ ਯੇ ਪਰਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ। ਏਕਾਰ੍षੇਯਾਸ੍ਤਥੈਵਾਨ੍ਯੇ ਵਸਿष੍ਠਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ। ਏਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ਾ ਵਸਿष੍ਠਾਨਾਂ ਸ੍ਮृਤਾ ਏਕਾਦਸ਼ੇਵ ਤੁ ।। ੯.

ਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਕੁੰਡਿਨ, ਇਕਾਰਸ਼ੇਯ ਤੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠਾਂ ਦੀਆਂ ਗਿਆਰਾਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਮਾਨਸਾ ਹ੍ਯष੍ਟ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ। ਭ੍ਰਾਤਰਃ ਸੁਮਹਾਭਾਗਾ ਤੇषਾਂ ਵਂਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ ।। ੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਅੱਠ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ ਭਰਾ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਤ੍ਰੀਂਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਧਾਰਯਨ੍ਤੀਮਾਨ੍ਦੇਵਰ੍षਿਗਣਸਙ੍ਕੁਲਾਨ੍ । ਤੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਸ਼ੋऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ। ਯੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾ ਪृਥਿਵੀ ਸਰ੍ਵਾ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਯੇਵ ਗਭਸ੍ਤਿਭਿਃ ।। ੯.

ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਰੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਭਰ ਗਈ ਹੈ।

ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਤਸ੍ਯ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਃ। ਉਤ੍ਤਰਂ ਪਰਿਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਃ ਸੂਤਪੁਤ੍ਰਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ।। ੧੦.

ਇਹ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਥੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੁੱਛਿਆ।

ਕਥਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਭਵਾਨੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਸਤੀ ਤੁ ਯਾ। ਆਸੀਦ੍ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣੀ ਪੂਰ੍ਵਮੁਮਾ ਕਥਮ ਜਾਯਤ ।। ੧੦.

ਭਵਾਨੀ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਕੌਣ ਸੀ? ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਖਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਉਮਾ ਕਿਵੇਂ ਜੰਮੀ?

ਮੇਨਾਯਾਂ ਪਿਤृਕਨ੍ਯਾਯਾਂ ਜਨਯਾਮਾਸ ਸ਼ੈਲਰੁਟ੍। ਕੇਚੈਤੇ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੈਵ ਯੇषਾਂ ਮੇਨਾ ਤੁ ਮਾਨਸੀ ।। ੧੦.

ਮੇਨਾ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਪਿਤਰ ਕੌਣ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੇਨਾ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਧੀ ਹੈ?

ਮੈਨਾਕਸ਼੍ਚੈਵ ਦੌਹਿਤ੍ਰੋ ਦੌਹਿਤ੍ਰੀ ਚ ਤਥਾ ਹ੍ਯੁਮਾ। ਏਕਪਰ੍ਣਾ ਤਥਾ ਚੈਵ ਤਥਾ ਯਾ ਚੈਕਪਾਟਲਾ ।। ੧੦.

ਮੈਨਾਕ ਪੌਤਰਾ ਹੈ, ਉਮਾ ਵੀ ਪੌਤਰੀ ਹੈ। ਇਕਪਰਨ ਤੇ ਇਕਪਾਤਲਾ ਵੀ ਹਨ।

ਗਙ੍ਗਾ ਚੈਵ ਸਰਿਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਠਾ ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਪੂਰ੍ਵਜਾ ਤਥਾ। ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਮਯੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਸ਼੍ਰृਣੁਧ੍ਵਂ ਮਮ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੧੦.

ਗੰਗਾ, ਜੋ ਸਭ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਸੁਣੋ।

ਅਨੇਕੇ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੈਵ ਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਵ੍ਕ ਚ ਵਾ ਪੁਨਃ। ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਭਦ੍ਰਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਚ ਪਰਂ ਵਿਧਿਮ੍ ।। ੧੦.

ਕਈ ਪਿਤਰ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ। ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਸ਼੍ਰਾਧ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਕੇषਾਂ ਕਥਞ੍ਚ ਪਿਤਰਸ੍ਤੁ ਤੇ । ਪਿਤਰਃ ਕਥਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਕਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਕਿਮਾਤ੍ਮਕਾਃ ।। ੧੦.

ਕਿਹੜਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰ ਕਿਵੇਂ ਹਨ? ਪਿਤਰ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਹ ਕਿਹੜਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ?

ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਤੁ ਪਿਤਰੋऽਨ੍ਯੇ ਯੇ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਦੇਵਤਾਃ। ਏਵਂ ਵੈ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਪਿਤॄਣਾਂ ਸਰ੍ਗਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਯਥਾਵਦ੍ਦਤ੍ਤਮਸ੍ਮਾਭਿਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰੀਣਾਤਿ ਵੈ ਪਿਤॄਨ੍ ।। ੧੦.

ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪਿਤਰ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਹਨ। ਮੈਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ ਕਿ ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ।

ਯਦਰ੍ਥਂ ਤੇਨ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਹਿ ਕੇ ਤੁ ਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪਿਤਰੋ ਨਰਕੇ ਤੁ ਕੇ ।। ੧੦.

ਉਥੇ ਉਹ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਪਿਤਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ?

ਅਭਿਸਨ੍ਧਾਯ ਪਿਤਰਂ ਪਿਤੁਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰਂ ਤਥਾ। ਪਿਤੁਃ ਪਿਤਾਮਹਞ੍ਚੈਵ ਤ੍ਰਿषੁ ਪਿਣ੍ਡੇषੁ ਨਾਮਤਃ ।। ੧੦.

ਪਿਓ, ਦਾਦਾ ਤੇ ਪਰਦਾਦਾ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਪਿਢ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਾਨਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਕਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵੈ ਪਿਤॄਨ੍ । ਕਥਞ੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਦਾਤੁਂ ਨਰਕਸ੍ਥਾਃ ਫਲਂ ਪੁਨਃ ।। ੧੦.

ਕਿਹੜੇ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਨੇ, ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ? ਜਿਹੜੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਹਨ, ਉਹ ਫਲ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਕੇ ਚੇਹ ਪਿਤਰੋ ਨਾਮ ਕਾਨ੍ ਯਜਾਮੋ ਵਯਂ ਪੁਨਃ । ਦੇਵਾ ਅਪਿ ਪੁਤॄਨ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਯਜਨ੍ਤੀਤਿ ਹਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੧੦.

ਇਥੇ ਪਿਤਰ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ? ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਏਤਦਿਚ੍ਛਾਮਿ ਵੈ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤ। ਸ੍ਪष੍ਟਾਭਿਧਾਨਮਰ੍ਥਂ ਵੈ ਤਦ੍ਭਵਾਨ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੧੦.

ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ! ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ।

ऋषੀਣਾਨ੍ਤੁ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੂਤਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਦਰ੍ਸ਼ਿਵਾਨ੍। ਆਚਚਕ੍ਸ਼ੇ ਯਥਾਪ੍ਰਸ਼੍ਰਂ ऋषੀਣਾਂ ਮਾਨਸਂ ਤਤਃ ।। ੧੦.

ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਸੂਤ ਜੀ, ਜੋ ਸੱਚਾ ਅਰਥ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।