ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ਾਣ੍ਡਿਲ੍ਯਾਨਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਲਃ ਸੁਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਨਿਧ੍ਰੁਵਾਃ ਸ਼ਾਣ੍ਡਿਲ੍ਯਾ ਰੈਭ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤੁ ਕਸ਼੍ਯਪਾਃ ।। ੯.

ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਲਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਨਿਧਰੁਵ, ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆ, ਰੈਭਿਆ, ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਕਸ਼ਯਪ।

ਵਰਪ੍ਰਭृਤਯੋ ਦੇਵਾ ਦੇਵਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤ੍ਵਿਮਾਃ। ਚਤੁਰ੍ਯੁਗੇ ਤ੍ਵਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਮਨੋਰ੍ਹ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੇ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਅਥਾਵਸ਼ਿष੍ਟੇ ਤਸ੍ਮਿਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ।। ੯.

ਵਰਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ, ਦੇਵਲਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹਨ; ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਲੰਘਣ ਤੇ, ਗਿਆਰਵੇਂ ਮਨੁ ਵਿਚ ਸੰਤਾਨ ਬਚਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਆਪਰ ਵਿਚ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਮਾਨਸਸ੍ਯ ਚਰਿष੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਦਮਃ ਕਿਲ। ਮਾਨਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦਾਯਾਦਸ੍ਤृਣਬਿਨ੍ਦੁਰਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਃ ।। ੯.

ਮਾਨਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਾਨਸ ਦਾ ਵਾਰਸ ਤ੍ਰਣਬਿੰਦੁ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਮੁਖੇ ਰਾਜਾ ਤृਤੀਯੇ ਸਮ੍ਬਭੂਵ ਹ। ਤਸ੍ਯ ਕਨ੍ਯਾ ਤ੍ਵਿਡਵਿਡਾ ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮਾਭਵਤ੍। ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਾਯ ਸ ਰਾਜਰ੍षਿਸ੍ਤਾਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਾਦਯਤ੍ ।। ੯.

ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਤੀਜੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਧੀ, ਤਵਿਡਵਿਡਾ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ऋषਿਰਿਡਵਿਡਾਯਾਨ੍ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਰਵਾਃ ਸਮਪਦ੍ਯਤ। ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨ੍ਯਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਸ੍ਤੁ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਕੁਲਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ ।। ੯.

ਤਵਿਡਵਿਡਾ ਦੇ ਪਤੀ ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਬਣੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੌਲਸਤਿਆ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ।

ਬृਹਸ੍ਪਤੇਰ੍ਬृਹਤ੍ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਰ੍ਦੇਵਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ । ਕਨ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯੋਪਯੇਮੇ ਸ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵੈ ਦੇਵਵਰ੍ਣਿਨੀਮ੍ ।। ੯.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਵਰਨਿਨੀ ਨਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ।

ਪੁष੍ਪੋਤ੍ਕਕਟਾਞ੍ਚ ਵਾਕਾਞ੍ਚ ਸੁਤੇ ਮਾਲ੍ਯਵਤਃ ਸ੍ਥਿਤੌ। ਕੈਕਸੀਂ ਮਾਲਿਨਃ ਕਨ੍ਯਾਂ ਤਾਸਾਨ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰृਣੁਤ ਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੯.

ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪੁਸ਼ਪੋਤਕਕਟਾ ਅਤੇ ਵਾਕਾ ਸਨ। ਮਾਲਿਨ ਦੀ ਧੀ ਕੈਕਸੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।

ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਂ ਤਸ੍ਯ ਸੁषੁਵੇ ਦੇਵਵਰ੍ਣਿਨੀ। ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਯੁਕ੍ਤਮਾਰ੍षੇਣੈਵ ਸ਼੍ਰੁਤੇਨ ਚ। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ ਚ ਰੂਪੇਣ ਆਸੁਰੇਣ ਬਲੇਨ ਚ ।। ੯.

ਦੇਵਵਰਨਿਨੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਇਲਾਹੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰੀਤ-ਰਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ।

ਤ੍ਰਿਪਾਦਂ ਸੁਮਹਾਕਾਯਂ ਸ੍ਥੂਲਸ਼ੀਰ੍षਂ ਮਹਾਤਨੁਮ੍। ਅष੍ਟਦਂष੍ਟ੍ਰਂ ਹਰਿਚ੍ਛ੍ਮਸ਼੍ਰੁਂ ਸ਼ਙ੍ਕੁਕਰ੍ਣਂ ਵਿਲੋਹਿਤਮ੍ ।। ੯.

ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰ, ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ, ਮੋਟਾ ਸਿਰ, ਅੱਠ ਦੰਦ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਦਾਡੀ, ਸਾਂਪ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਕੰਨ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ।

ਹ੍ਰਸ੍ਵ ਬਾਹੁਂ ਪ੍ਰਬਾਹੁਞ੍ਚ ਪਿਙ੍ਗਲਂ ਸੁਵਿਭੀषਣਮ੍। ਵੈਵਰ੍ਤਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਪਦਾ ।। ੯.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਬਾਂਹਾਂ ਛੋਟੀ, ਕੁਝ ਲੰਬੀਆਂ, ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ, ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।

ਏਵਂਵਿਧਂ ਸੁਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਧਰਂ ਤਥਾ। ਪਿਤਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਤ੍ਰ ਕੁਬੇਰੋऽਯਮਿਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।। ੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਕੁਬੇਰ ਹੈ।'

ਕੁਤ੍ਸਾਯਾਂ ਕ੍ਵਿਤਿਸ਼ਬ੍ਦੋऽਯਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਬੇਰਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਕੁਬੇਰਃ ਕੁਸ਼ਰੀਰਤ੍ਵਾਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਤੇਨ ਚ ਸੋऽਙ੍ਕਿਤਃ ।। ੯.

‘ਕੁਤੀ’ ਸ਼ਬਦ ਨਿੰਦਿਆ ਲਈ ਹੈ, ‘ਬੇਰਾ’ ਸਰੀਰ ਲਈ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਅੰਗ ਸਰੀਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਬੇਰ ਨਾਂ ਮਿਲਿਆ।

ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਸ਼੍ਰਵਸੋऽਪਤ੍ਯਂ ਸਾਦृਸ਼੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ਼੍ਰਵਾ ਇਵ। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵੈਸ਼੍ਰਵਣੋ ਨਾਮ ਨਾਮ੍ਨਾ ਲੋਕੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੯.

ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ऋਦ੍ਧ੍ਯਾਂ ਕੁਬੇਰੋऽਜਨਯਦ੍ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਂ ਨਲਕੂਬਰਮ੍। ਰਾਵਣਂ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਞ੍ਚ ਕਨ੍ਯਾਂ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾਨ੍ਤਥਾ। ਵਿਭੀषਣਂ ਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਕੈਕਸ੍ਯਜਨਯੇਤ੍ਸੁਤਾਨ੍ ।। ੯.

ਕੁਬੇਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਲਕੁਬੇਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਕੈਕਸੀ ਨੇ ਰਾਵਣ, ਕੁੰਭਕਰਨ, ਧੀ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼ਙ੍ਕੁਕਰ੍ਣੋ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਃ ਪਿਙ੍ਗਲੋ ਰਕ੍ਤਮੂਰ੍ਦ੍ਧਜਃ। ਚਤੁष੍ਪਾਦ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਬੁਜੋ ਮਹਾਕਾਯੋ ਮਹਾ ਬਲਃ ।। ੯.

ਦਸ ਸਿਰ, ਸਾਂਪ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਕੰਨ, ਪੀਲੇ, ਲਾਲ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਪੈਰ, ਵੀਹ ਬਾਂਹਾਂ, ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਕਤ।

ਜਾਤ੍ਯਾਞ੍ਜਨਨਿਭੋ ਦਂष੍ਟ੍ਰੋ ਲੋਹਿਤਗ੍ਰੀਵ ਏਵ ਚ। ਰਾਜਸੇਨੋ ਜਯਯੁਕ੍ਤੋ ਰੂਪੇਣ ਚ ਬਲੇਨ ਚ ।। ੯.

ਜਨਮ ਤੋਂ ਕਾਜਲ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ, ਦੰਦ ਵਾਲਾ, ਲਾਲ ਗਲ ਵਾਲਾ, ਰਾਜਸੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਵਾਲਾ, ਰੂਪ ਤੇ ਬਲ ਵਿੱਚ।

ਸਤ੍ਯਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਦृਢਤਨੂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰੇਵ ਰਾਵਣਃ । ਨਿਸਰ੍ਗਾਦ੍ਦਾਰੁਣਃ ਕ੍ਰੂਰੋ ਰਾਵਣਾਦ੍ਰਾਵਣਸ੍ਤੁ ਸਃ ।। ੯.

ਰਾਵਣ, ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੀ—ਸਭਾਵਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਕਰੂੜ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।

ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਸ੍ਤ੍ਵਾਸੀਤ੍ਸ ਰਾਜਾ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਿ। ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਾਨਿ ਰਾਜਾਤ੍ਰ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ।। ੯.

ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਜਾ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੁ ਸੀ। ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਤੇਰਾਂ ਚੌਰ ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।

ਤਾਃ ਪਞ੍ਚਕੋਟ੍ਯੋ ਵਰ੍षਾਣਾਮਾਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸਙ੍ਖ੍ਯਯਾ ਦ੍ਵਿਜੈਃ। ਨਿਯੁਤਾਨ੍ਯੇਕषष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਵਿਦ੍ਭਿਰੁਦਾਹृਤਾ ।। ੯.

ਉਹ ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਸਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਕਸਠ ਨਿਯੁਤ ਵੀ ਦੱਸੇ ਹਨ।

षष੍ਟਿਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍षਾਣਾਨ੍ਤੁ ਸ ਰਾਵਣਃ । ਦੇਵਤਾਨਾਂ ऋषੀਣਾਞ੍ਚ ਘੋਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਜਾਗਰਮ੍ ।। ੯.

ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।

ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ੇ ਰਾਵਣਸ੍ਤਪਸਃ ਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍। ਰਾਮਂ ਦਾਸ਼ਰਥਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਗਣਃ ਕ੍ਸ਼ਯਮੀਯਿਵਾਨ੍ ।। ੯.

ਚੌਵੀਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਰਾਵਣ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦਾਸਰਥੀ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।

ਮਹੋਦਯਃ ਪ੍ਰਹਸ੍ਤਸ਼੍ਚ ਮਹਾਪਾਂਸ਼ੁਖਰਸ੍ਤਥਾ। ਪੁष੍ਪੋਤ੍ਕਟਾਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਕਨ੍ਯਾ ਕੁਮ੍ਭੀਨਸੀ ਤਥਾ ।। ੯.

ਮਹੋਦਯ, ਪ੍ਰਹਸਤ, ਮਹਾਪਾਂਸ਼ੁਖਰ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਪੋਟਕਟਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਕੁੰਭੀਨਸੀ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਦੂषਣਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਦ੍ਯੁਜ੍ਜਿਹ੍ਵਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ। ਕਨ੍ਯਾ ਹ੍ਯਸਲਿਕਾ ਚੈਵ ਵਾਕਾਯਾਃ ਪ੍ਰਸਵਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੯.

ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ, ਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਿਦ੍ਯੁੱਜਿਹਵਾ ਇਹ ਰਾਖਸ ਹਨ। ਵਾਕਾ ਦੀ ਧੀ ਅਸਲਿਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਾਣਃ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਦਸ਼। ਦਾਰੁਣਾਬਿਜਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵੈਰਪਿ ਦੁਰਾਸਦਾਃ ।। ੯.

ਇਹ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਪੌਲਸਤਿਆ ਰਾਖਸ ਸਭ ਕਮਾਂ ਵਿਚ ਕਠੋਰ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਡਰਾਉਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਜਿੱਤਣ ਜੋਗੇ ਹਨ।

ਸਰ੍ਵੇ ਲਬ੍ਧਵਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ। ਯਕ੍ਸ਼ਾਣਾਞ੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਾ ਯੇ ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ।। ੯.

ਇਹ ਸਭ ਵਰਦਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪੌਲਸਤਿਆ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ ਯਕਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਆਗਸ੍ਤ੍ਯਵੈਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਕ੍ਰੂਰਾਣਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍। ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਸ਼ੀਲਾਨਾਂ ਤਪੋਵ੍ਰਤਨਿषੇਵਿਣਾਮ੍ ।। ੯.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਗਸਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਕਠੋਰ ਬ੍ਰਹਮਰਾਖਸ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ-ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਤੇषਾਮੈਡਵਿਡੋ ਰਾਜਾ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਃ ਸਵ੍ਯਪਿਙ੍ਗਲਃ। ਇਤਰੇ ਵੈ ਯਜ੍ਞਮੁਖਾਸ੍ਤੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ੋਗਣਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ।। ੯.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਡਵਿਡਾ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਪੌਲਸਤਿਆ ਹੈ, ਸਵਯਪਿੰਗਲ ਹੈ। ਹੋਰ ਦੋ ਯਜ੍ਨਮੁਖ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਰਾਖਸ ਗੋਤ ਹਨ।

ਯਾਤੁ ਧਾਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਧਾਨਾ ਵਾਰ੍ਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਦਿਵਾਚਰਾਃ । ਨਿਸ਼ਾਚਰਗਣਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਕਵਿਭਿਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੯.

ਯਾਤੁਧਾਨ, ਬ੍ਰਹਮਧਾਨ, ਵਾਰਤਾ ਅਤੇ ਦਿਨ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚਾਰ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ਗੋਤਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਾ ਨੈऋਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਆਗਤ੍ਸ੍ਯਾਃ ਕੌਸ਼ਿਕਾਸ੍ਤਥਾ। ਇਤ੍ਯੇਤਾਃ ਸਪ੍ਤ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਜਾਤਯੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੯.

ਪੌਲਸਤਿਆ, ਨੈਰਿਤ, ਅਗਸਤ ਵੰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੱਤ ਰਾਖਸਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।