ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਮਧਿਪਤਿਂ ਚਕ੍ਰੇ ਚੈਵ ਸੁਤਂ ਮਨੁਮ੍। ਤੈਰਿਯਂ ਪृਥਿਵੀ ਸਰ੍ਵਾ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾ ਸਪਤ੍ਤਨਾ । ਯਥਾਪ੍ਰਦੇਸ਼ਮਦ੍ਯਾਪਿ ਧਰ੍ਮੇਣ ਪਰਿਪਾਲ੍ਯਤੇ ।। ੯.

ਉਸ ਨੇ ਮਨੁ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ, ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਅੱਜ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤੇऽਭਿषੇਚਿਤਾਃ। ਨृਪਾ ਹ੍ਯੇਤੇऽਭਿषਿਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਨਵੋ ਯੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵੈ ।। ੯.

ਸਵਾਯੰਭੂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ; ਜੋ ਮਨੁ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇष੍ਵਤੀਤੇषੁ ਗਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇषੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ। ਏਵਮਨ੍ਯੇऽਭਿषਿਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਪੁਨਃ। ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਮृਤਾ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇਸ਼੍ਵਰਾਃ ।। ੯.

ਪਿਛਲੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿਚ, ਇਹ ਰਾਜੇ ਚਲੇ ਗਏ; ਨਵੇਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਆਉਣ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਰਾਜਸੂਯੇऽਭਿषਿਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪृਥੁਰੇਭਿਰ੍ਨਰੋਤ੍ਤਮੈਃ। ਵੇਦਦृष੍ਟੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਕृਤੋ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ ।। ੯.

ਪ੍ਰਥੂ, ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਦਿੱਖੇ ਰੀਤ ਨਾਲ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

ਏਤਾਨੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਜਾਸਨ੍ਤਾਨਕਾਰਣਾਤ੍ । ਪੁਨਰੇਵ ਮਹਾਭਾਗਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੯.

ਇਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਮਹਾਂਭਾਗਾ ਪ੍ਰਭੂ ਫਿਰ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣ ਗਿਆ।

ਕਸ਼੍ਯਪੋ ਗੋਤ੍ਰਕਾਮਸ੍ਤੁ ਚਚਾਰ ਪਰਮਂ ਤਪਃ । ਪੁਤ੍ਰੌ ਗੋਤ੍ਰਕਰੌ ਮਹ੍ਯਂ ਭਵੇਤਾਮਿਤ੍ਯਚਿਨ੍ਤਯਤ੍ ।। ੯.

ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੰਸ਼ ਚਾਹ ਕੇ ਉੱਚ ਤਪ ਕਰਿਆ, ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ।

ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਧ੍ਯਾਯਮਾਨਸ੍ਯ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋਂऽਸ਼ੌ ਸੁਤੌ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤੌ ਮਹੌਜਸੌ ।। ੯.

ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਸ਼ਯਪ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਪਿੱਛੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

ਵਤ੍ਸਾਰਸ਼੍ਚਾਸਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਵੁਭੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨੌ। ਵਤ੍ਸਾਰਾਨ੍ਨਿਧ੍ਰੁਵੋ ਜਜ੍ਞੇ ਰੈਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।। ੯.

ਵਤਸਾਰ ਤੇ ਅਸੀਤ, ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮ ਵਾਦੀ, ਜਨਮੇ; ਵਤਸਾਰ ਤੋਂ ਨਿਧਰੁਵ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਰੈਭਿਆ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ।

ਰੈਭ੍ਯਸ੍ਯ ਰੈਭ੍ਯਾ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਨਿਧ੍ਰੁਵਸ੍ਯ ਨਿਬੋਧਤ। ਚ੍ਯਵਨਸ੍ਯ ਸੁਕਨ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਮੇਧਾਃ ਸਮਪਦ੍ਯਤ ।। ੯.

ਰੈਭਿਆ ਤੋਂ ਰੈਭਿਆ ਵੰਸ਼ ਜਾਣੋ; ਨਿਧਰੁਵ ਤੋਂ ਸੁਣੋ: ਚਯਵਨ ਤੇ ਸੁਕੰਨਿਆ ਤੋਂ ਸੁਮੇਧਾ ਜਨਮਿਆ।

ਨਿਧ੍ਰੁਵਸ੍ਯ ਤੁ ਯਾ ਪਤ੍ਨੀ ਮਾਤਾ ਵੈ ਕੁਣ੍ਡਪਾਯਿਨਾਮ੍। ਅਸਿਤਸ੍ਯੈਕਪਰ੍ਣਾਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਿष੍ਠਃ ਸਮਪਦ੍ਯਤ ।। ੯.

ਨਿਧਰੁਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੁੰਡਪਾਈਨ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੀ; ਅਸੀਤ ਤੇ ਏਕਪਰਨਾ ਤੋਂ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਮਿਆ।

ਸ਼ਾਣ੍ਡਿਲ੍ਯਾਨਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਲਃ ਸੁਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਨਿਧ੍ਰੁਵਾਃ ਸ਼ਾਣ੍ਡਿਲ੍ਯਾ ਰੈਭ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤੁ ਕਸ਼੍ਯਪਾਃ ।। ੯.

ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਲਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਨਿਧਰੁਵ, ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆ, ਰੈਭਿਆ, ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਕਸ਼ਯਪ।

ਵਰਪ੍ਰਭृਤਯੋ ਦੇਵਾ ਦੇਵਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤ੍ਵਿਮਾਃ। ਚਤੁਰ੍ਯੁਗੇ ਤ੍ਵਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਮਨੋਰ੍ਹ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੇ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਅਥਾਵਸ਼ਿष੍ਟੇ ਤਸ੍ਮਿਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ।। ੯.

ਵਰਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ, ਦੇਵਲਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹਨ; ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਲੰਘਣ ਤੇ, ਗਿਆਰਵੇਂ ਮਨੁ ਵਿਚ ਸੰਤਾਨ ਬਚਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਆਪਰ ਵਿਚ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਮਾਨਸਸ੍ਯ ਚਰਿष੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਦਮਃ ਕਿਲ। ਮਾਨਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦਾਯਾਦਸ੍ਤृਣਬਿਨ੍ਦੁਰਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਃ ।। ੯.

ਮਾਨਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਾਨਸ ਦਾ ਵਾਰਸ ਤ੍ਰਣਬਿੰਦੁ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਮੁਖੇ ਰਾਜਾ ਤृਤੀਯੇ ਸਮ੍ਬਭੂਵ ਹ। ਤਸ੍ਯ ਕਨ੍ਯਾ ਤ੍ਵਿਡਵਿਡਾ ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮਾਭਵਤ੍। ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਾਯ ਸ ਰਾਜਰ੍षਿਸ੍ਤਾਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਾਦਯਤ੍ ।। ੯.

ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਤੀਜੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਧੀ, ਤਵਿਡਵਿਡਾ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ऋषਿਰਿਡਵਿਡਾਯਾਨ੍ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਰਵਾਃ ਸਮਪਦ੍ਯਤ। ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨ੍ਯਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਸ੍ਤੁ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਕੁਲਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ ।। ੯.

ਤਵਿਡਵਿਡਾ ਦੇ ਪਤੀ ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਬਣੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੌਲਸਤਿਆ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ।

ਬृਹਸ੍ਪਤੇਰ੍ਬृਹਤ੍ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਰ੍ਦੇਵਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ । ਕਨ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯੋਪਯੇਮੇ ਸ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵੈ ਦੇਵਵਰ੍ਣਿਨੀਮ੍ ।। ੯.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਵਰਨਿਨੀ ਨਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ।

ਪੁष੍ਪੋਤ੍ਕਕਟਾਞ੍ਚ ਵਾਕਾਞ੍ਚ ਸੁਤੇ ਮਾਲ੍ਯਵਤਃ ਸ੍ਥਿਤੌ। ਕੈਕਸੀਂ ਮਾਲਿਨਃ ਕਨ੍ਯਾਂ ਤਾਸਾਨ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰृਣੁਤ ਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੯.

ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪੁਸ਼ਪੋਤਕਕਟਾ ਅਤੇ ਵਾਕਾ ਸਨ। ਮਾਲਿਨ ਦੀ ਧੀ ਕੈਕਸੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।

ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਂ ਤਸ੍ਯ ਸੁषੁਵੇ ਦੇਵਵਰ੍ਣਿਨੀ। ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਯੁਕ੍ਤਮਾਰ੍षੇਣੈਵ ਸ਼੍ਰੁਤੇਨ ਚ। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ ਚ ਰੂਪੇਣ ਆਸੁਰੇਣ ਬਲੇਨ ਚ ।। ੯.

ਦੇਵਵਰਨਿਨੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਇਲਾਹੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰੀਤ-ਰਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ।

ਤ੍ਰਿਪਾਦਂ ਸੁਮਹਾਕਾਯਂ ਸ੍ਥੂਲਸ਼ੀਰ੍षਂ ਮਹਾਤਨੁਮ੍। ਅष੍ਟਦਂष੍ਟ੍ਰਂ ਹਰਿਚ੍ਛ੍ਮਸ਼੍ਰੁਂ ਸ਼ਙ੍ਕੁਕਰ੍ਣਂ ਵਿਲੋਹਿਤਮ੍ ।। ੯.

ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰ, ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ, ਮੋਟਾ ਸਿਰ, ਅੱਠ ਦੰਦ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਦਾਡੀ, ਸਾਂਪ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਕੰਨ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ।

ਹ੍ਰਸ੍ਵ ਬਾਹੁਂ ਪ੍ਰਬਾਹੁਞ੍ਚ ਪਿਙ੍ਗਲਂ ਸੁਵਿਭੀषਣਮ੍। ਵੈਵਰ੍ਤਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਪਦਾ ।। ੯.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਬਾਂਹਾਂ ਛੋਟੀ, ਕੁਝ ਲੰਬੀਆਂ, ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ, ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।

ਏਵਂਵਿਧਂ ਸੁਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਧਰਂ ਤਥਾ। ਪਿਤਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਤ੍ਰ ਕੁਬੇਰੋऽਯਮਿਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।। ੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਕੁਬੇਰ ਹੈ।'

ਕੁਤ੍ਸਾਯਾਂ ਕ੍ਵਿਤਿਸ਼ਬ੍ਦੋऽਯਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਬੇਰਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਕੁਬੇਰਃ ਕੁਸ਼ਰੀਰਤ੍ਵਾਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਤੇਨ ਚ ਸੋऽਙ੍ਕਿਤਃ ।। ੯.

‘ਕੁਤੀ’ ਸ਼ਬਦ ਨਿੰਦਿਆ ਲਈ ਹੈ, ‘ਬੇਰਾ’ ਸਰੀਰ ਲਈ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਅੰਗ ਸਰੀਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਬੇਰ ਨਾਂ ਮਿਲਿਆ।

ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਸ਼੍ਰਵਸੋऽਪਤ੍ਯਂ ਸਾਦृਸ਼੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ਼੍ਰਵਾ ਇਵ। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵੈਸ਼੍ਰਵਣੋ ਨਾਮ ਨਾਮ੍ਨਾ ਲੋਕੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੯.

ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ऋਦ੍ਧ੍ਯਾਂ ਕੁਬੇਰੋऽਜਨਯਦ੍ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਂ ਨਲਕੂਬਰਮ੍। ਰਾਵਣਂ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਞ੍ਚ ਕਨ੍ਯਾਂ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾਨ੍ਤਥਾ। ਵਿਭੀषਣਂ ਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਕੈਕਸ੍ਯਜਨਯੇਤ੍ਸੁਤਾਨ੍ ।। ੯.

ਕੁਬੇਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਲਕੁਬੇਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਕੈਕਸੀ ਨੇ ਰਾਵਣ, ਕੁੰਭਕਰਨ, ਧੀ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼ਙ੍ਕੁਕਰ੍ਣੋ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਃ ਪਿਙ੍ਗਲੋ ਰਕ੍ਤਮੂਰ੍ਦ੍ਧਜਃ। ਚਤੁष੍ਪਾਦ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਬੁਜੋ ਮਹਾਕਾਯੋ ਮਹਾ ਬਲਃ ।। ੯.

ਦਸ ਸਿਰ, ਸਾਂਪ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਕੰਨ, ਪੀਲੇ, ਲਾਲ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਪੈਰ, ਵੀਹ ਬਾਂਹਾਂ, ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਕਤ।

ਜਾਤ੍ਯਾਞ੍ਜਨਨਿਭੋ ਦਂष੍ਟ੍ਰੋ ਲੋਹਿਤਗ੍ਰੀਵ ਏਵ ਚ। ਰਾਜਸੇਨੋ ਜਯਯੁਕ੍ਤੋ ਰੂਪੇਣ ਚ ਬਲੇਨ ਚ ।। ੯.

ਜਨਮ ਤੋਂ ਕਾਜਲ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ, ਦੰਦ ਵਾਲਾ, ਲਾਲ ਗਲ ਵਾਲਾ, ਰਾਜਸੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਵਾਲਾ, ਰੂਪ ਤੇ ਬਲ ਵਿੱਚ।

ਸਤ੍ਯਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਦृਢਤਨੂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰੇਵ ਰਾਵਣਃ । ਨਿਸਰ੍ਗਾਦ੍ਦਾਰੁਣਃ ਕ੍ਰੂਰੋ ਰਾਵਣਾਦ੍ਰਾਵਣਸ੍ਤੁ ਸਃ ।। ੯.

ਰਾਵਣ, ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੀ—ਸਭਾਵਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਕਰੂੜ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।

ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਸ੍ਤ੍ਵਾਸੀਤ੍ਸ ਰਾਜਾ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਿ। ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਾਨਿ ਰਾਜਾਤ੍ਰ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ।। ੯.

ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਜਾ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੁ ਸੀ। ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਤੇਰਾਂ ਚੌਰ ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।

ਤਾਃ ਪਞ੍ਚਕੋਟ੍ਯੋ ਵਰ੍षਾਣਾਮਾਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸਙ੍ਖ੍ਯਯਾ ਦ੍ਵਿਜੈਃ। ਨਿਯੁਤਾਨ੍ਯੇਕषष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਵਿਦ੍ਭਿਰੁਦਾਹृਤਾ ।। ੯.

ਉਹ ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਸਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਕਸਠ ਨਿਯੁਤ ਵੀ ਦੱਸੇ ਹਨ।