ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਵੈਵਸ੍ਵਤਂ ਪਿਤॄਣਾਞ੍ਚ ਯਮਂ ਰਾਜ੍ਯੇऽਭ੍ਯषੇਚਯਤ੍। ਸਰ੍ਵਭੂਤਪਿਸ਼ਾਚਾਨਾਂ ਗਿਰਿਸ਼ਂ ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਨਮ੍ ।। ੯.

ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਧਾਰੀ ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਪਿਸਾਚਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ।

ਸ਼ੈਲਾਨਾਂ ਹਿਮਵਨ੍ਤਞ੍ਚ ਨਦੀਨਾਮਥ ਸਾਗਰਮ੍। ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਣਾਮਧਿਪਤਿਂ ਚਕ੍ਰੇ ਚਿਤ੍ਰਰਥਂ ਤਦਾ ।। ੯.

ਉਸ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਹਿਮਵੰਤ ਨੂੰ, ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ, ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਚਿਤਰਰਥ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ।

ਉਚ੍ਚੈਃਸ਼੍ਰਵਸਮਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਰਾਜਾਨਞ੍ਚਾਭ੍ਯषੇਚਯਤ੍। ਮृਗਾਣਾਮਥ ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਂ ਗੋਵृषਞ੍ਚ ਚਤੁष੍ਪਦਾਮ੍ ।। ੯.

ਉਸ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਸ ਨੂੰ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਬਾਘ ਨੂੰ, ਤੇ ਚੌਪੈਰਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਬਲਦ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।

ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮਥ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਗਰੁਡਂ ਪਤਤਾਂ ਵਰਮ੍। ਗਨ੍ਧਾਨਾਂ ਮਾਤੁਲਞ੍ਚੈਵ ਭੂਤਾਨਾਮਸ਼ਰੀਰਿਣਾਮ੍ ।। ੯.

ਉਸ ਨੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਗਰੁੜ ਨੂੰ, ਸੁਗੰਧਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਮਾਤੁਲ ਨੂੰ, ਤੇ ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ।

ਸ਼ਬ੍ਦਾਕਾਸ਼ਬਲਾਨਾਞ੍ਚ ਵਾਯੁਂ ਬਲਵਤਾਂ ਵਰਮ੍। ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਦਂष੍ਟ੍ਰਿਣਾਂ ਸ਼ੇषਂ ਨਾਗਾਨਾਮਥ ਵਾਸੁਕਿਮ੍ ।। ੯.

ਉਸ ਨੇ ਧੁਨੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਵਾਯੁ ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਦੰਦ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ, ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।

ਸਰੀਸृਪਾਣਾਂ ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਨਾਗਾਨਾਞ੍ਚੈਵ ਤਕ੍ਸ਼ਕਮ੍। ਸਾਗਰਾਣਾਂ ਨਦੀਨਾਞ੍ਚ ਮੇਘਾਨਾਂ ਵਰ੍षਿਤਸ੍ਯ ਚ। ਆਦਿਤ੍ਯਾਨਾਮਨ੍ਯਤਮਂ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਮਭਿषਿਕ੍ਤਵਾਨ੍ ।। ੯.

ਸਰīsṛਪਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਵਿਚ ਤਕਸ਼ਕ; ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਬੱਦਲਾਂ ਤੇ ਵਰਖਾ ਵਿਚ; ਸੂਰਜਾਂ ਵਿਚ ਪਰਜਨਯ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

ਸਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰੋਗਣਾਨਾਞ੍ਚ ਕਾਮਦੇਵਂ ਤਥੈਵ ਚ। ऋਤੂਨਾਮਥ ਮਾਸਾਨਾਮਾਰ੍ਤ੍ਤਵਾਨਾਂ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੯.

ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਵਿਚ; ਫਿਰ ਰੁੱਤਾਂ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ।

ਪਕ੍ਸ਼ਾਣਾਞ੍ਚ ਵਿਪਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤਾਨਾਞ੍ਚ ਪਰ੍ਵਣਾਮ੍। ਕਲਾਕਾष੍ਠਾਪ੍ਰਮਾਣਾਨਾਂ ਗਤੇ ਰਯਨਯੋਸ੍ਤਥਾ। ਗਣਿਤਸ੍ਯਾਥ ਯੋਗਸ੍ਯ ਚਕ੍ਰੇ ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ।। ੯.

ਪੱਖਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ, ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮਾਪਾਂ ਤੇ ਕਿਰਣਾਂ, ਗਣਨਾ ਤੇ ਜੋਗ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸਾਲ ਬਣਾਇਆ।

ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਵੈ ਰਜਸਃ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾਨ੍ਦਿਸ਼ਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਪੁਤ੍ਰਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸੁਧਾਮਾਨਂ ਰਾਜਾਨਂ ਸੋऽਭ੍ਯषੇਚਯਤ੍ ।। ੯.

ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਰਜਸ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਧਾਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ।

ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਤਥਾ ਰਜਸਃ ਪੁਤ੍ਰਮਚ੍ਯੁਤਮ੍। ਕੇਤੁਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਰਾਜਾਨਂ ਸੋऽਭ੍ਯषੇਚਯਤ੍ ।। ੯.

ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਕੇਤੁਮੰਤ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ।

ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਮਧਿਪਤਿਂ ਚਕ੍ਰੇ ਚੈਵ ਸੁਤਂ ਮਨੁਮ੍। ਤੈਰਿਯਂ ਪृਥਿਵੀ ਸਰ੍ਵਾ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾ ਸਪਤ੍ਤਨਾ । ਯਥਾਪ੍ਰਦੇਸ਼ਮਦ੍ਯਾਪਿ ਧਰ੍ਮੇਣ ਪਰਿਪਾਲ੍ਯਤੇ ।। ੯.

ਉਸ ਨੇ ਮਨੁ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ, ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਅੱਜ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤੇऽਭਿषੇਚਿਤਾਃ। ਨृਪਾ ਹ੍ਯੇਤੇऽਭਿषਿਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਨਵੋ ਯੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵੈ ।। ੯.

ਸਵਾਯੰਭੂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ; ਜੋ ਮਨੁ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇष੍ਵਤੀਤੇषੁ ਗਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇषੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ। ਏਵਮਨ੍ਯੇऽਭਿषਿਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਪੁਨਃ। ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਮृਤਾ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇਸ਼੍ਵਰਾਃ ।। ੯.

ਪਿਛਲੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿਚ, ਇਹ ਰਾਜੇ ਚਲੇ ਗਏ; ਨਵੇਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਆਉਣ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਰਾਜਸੂਯੇऽਭਿषਿਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪृਥੁਰੇਭਿਰ੍ਨਰੋਤ੍ਤਮੈਃ। ਵੇਦਦृष੍ਟੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਕृਤੋ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ ।। ੯.

ਪ੍ਰਥੂ, ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਦਿੱਖੇ ਰੀਤ ਨਾਲ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

ਏਤਾਨੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਜਾਸਨ੍ਤਾਨਕਾਰਣਾਤ੍ । ਪੁਨਰੇਵ ਮਹਾਭਾਗਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੯.

ਇਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਮਹਾਂਭਾਗਾ ਪ੍ਰਭੂ ਫਿਰ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣ ਗਿਆ।

ਕਸ਼੍ਯਪੋ ਗੋਤ੍ਰਕਾਮਸ੍ਤੁ ਚਚਾਰ ਪਰਮਂ ਤਪਃ । ਪੁਤ੍ਰੌ ਗੋਤ੍ਰਕਰੌ ਮਹ੍ਯਂ ਭਵੇਤਾਮਿਤ੍ਯਚਿਨ੍ਤਯਤ੍ ।। ੯.

ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੰਸ਼ ਚਾਹ ਕੇ ਉੱਚ ਤਪ ਕਰਿਆ, ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ।

ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਧ੍ਯਾਯਮਾਨਸ੍ਯ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋਂऽਸ਼ੌ ਸੁਤੌ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤੌ ਮਹੌਜਸੌ ।। ੯.

ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਸ਼ਯਪ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਪਿੱਛੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

ਵਤ੍ਸਾਰਸ਼੍ਚਾਸਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਵੁਭੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨੌ। ਵਤ੍ਸਾਰਾਨ੍ਨਿਧ੍ਰੁਵੋ ਜਜ੍ਞੇ ਰੈਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।। ੯.

ਵਤਸਾਰ ਤੇ ਅਸੀਤ, ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮ ਵਾਦੀ, ਜਨਮੇ; ਵਤਸਾਰ ਤੋਂ ਨਿਧਰੁਵ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਰੈਭਿਆ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ।

ਰੈਭ੍ਯਸ੍ਯ ਰੈਭ੍ਯਾ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਨਿਧ੍ਰੁਵਸ੍ਯ ਨਿਬੋਧਤ। ਚ੍ਯਵਨਸ੍ਯ ਸੁਕਨ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਮੇਧਾਃ ਸਮਪਦ੍ਯਤ ।। ੯.

ਰੈਭਿਆ ਤੋਂ ਰੈਭਿਆ ਵੰਸ਼ ਜਾਣੋ; ਨਿਧਰੁਵ ਤੋਂ ਸੁਣੋ: ਚਯਵਨ ਤੇ ਸੁਕੰਨਿਆ ਤੋਂ ਸੁਮੇਧਾ ਜਨਮਿਆ।

ਨਿਧ੍ਰੁਵਸ੍ਯ ਤੁ ਯਾ ਪਤ੍ਨੀ ਮਾਤਾ ਵੈ ਕੁਣ੍ਡਪਾਯਿਨਾਮ੍। ਅਸਿਤਸ੍ਯੈਕਪਰ੍ਣਾਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਿष੍ਠਃ ਸਮਪਦ੍ਯਤ ।। ੯.

ਨਿਧਰੁਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੁੰਡਪਾਈਨ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੀ; ਅਸੀਤ ਤੇ ਏਕਪਰਨਾ ਤੋਂ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਮਿਆ।

ਸ਼ਾਣ੍ਡਿਲ੍ਯਾਨਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਲਃ ਸੁਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਨਿਧ੍ਰੁਵਾਃ ਸ਼ਾਣ੍ਡਿਲ੍ਯਾ ਰੈਭ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤੁ ਕਸ਼੍ਯਪਾਃ ।। ੯.

ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਲਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਨਿਧਰੁਵ, ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆ, ਰੈਭਿਆ, ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਕਸ਼ਯਪ।

ਵਰਪ੍ਰਭृਤਯੋ ਦੇਵਾ ਦੇਵਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤ੍ਵਿਮਾਃ। ਚਤੁਰ੍ਯੁਗੇ ਤ੍ਵਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਮਨੋਰ੍ਹ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੇ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਅਥਾਵਸ਼ਿष੍ਟੇ ਤਸ੍ਮਿਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ।। ੯.

ਵਰਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ, ਦੇਵਲਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹਨ; ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਲੰਘਣ ਤੇ, ਗਿਆਰਵੇਂ ਮਨੁ ਵਿਚ ਸੰਤਾਨ ਬਚਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਆਪਰ ਵਿਚ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਮਾਨਸਸ੍ਯ ਚਰਿष੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਦਮਃ ਕਿਲ। ਮਾਨਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦਾਯਾਦਸ੍ਤृਣਬਿਨ੍ਦੁਰਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਃ ।। ੯.

ਮਾਨਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਾਨਸ ਦਾ ਵਾਰਸ ਤ੍ਰਣਬਿੰਦੁ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਮੁਖੇ ਰਾਜਾ ਤृਤੀਯੇ ਸਮ੍ਬਭੂਵ ਹ। ਤਸ੍ਯ ਕਨ੍ਯਾ ਤ੍ਵਿਡਵਿਡਾ ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮਾਭਵਤ੍। ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਾਯ ਸ ਰਾਜਰ੍षਿਸ੍ਤਾਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਾਦਯਤ੍ ।। ੯.

ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਤੀਜੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਧੀ, ਤਵਿਡਵਿਡਾ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ऋषਿਰਿਡਵਿਡਾਯਾਨ੍ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਰਵਾਃ ਸਮਪਦ੍ਯਤ। ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨ੍ਯਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਸ੍ਤੁ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਕੁਲਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ ।। ੯.

ਤਵਿਡਵਿਡਾ ਦੇ ਪਤੀ ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਬਣੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੌਲਸਤਿਆ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ।

ਬृਹਸ੍ਪਤੇਰ੍ਬृਹਤ੍ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਰ੍ਦੇਵਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ । ਕਨ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯੋਪਯੇਮੇ ਸ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵੈ ਦੇਵਵਰ੍ਣਿਨੀਮ੍ ।। ੯.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਵਰਨਿਨੀ ਨਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ।

ਪੁष੍ਪੋਤ੍ਕਕਟਾਞ੍ਚ ਵਾਕਾਞ੍ਚ ਸੁਤੇ ਮਾਲ੍ਯਵਤਃ ਸ੍ਥਿਤੌ। ਕੈਕਸੀਂ ਮਾਲਿਨਃ ਕਨ੍ਯਾਂ ਤਾਸਾਨ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰृਣੁਤ ਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੯.

ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪੁਸ਼ਪੋਤਕਕਟਾ ਅਤੇ ਵਾਕਾ ਸਨ। ਮਾਲਿਨ ਦੀ ਧੀ ਕੈਕਸੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।

ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਂ ਤਸ੍ਯ ਸੁषੁਵੇ ਦੇਵਵਰ੍ਣਿਨੀ। ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਯੁਕ੍ਤਮਾਰ੍षੇਣੈਵ ਸ਼੍ਰੁਤੇਨ ਚ। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ ਚ ਰੂਪੇਣ ਆਸੁਰੇਣ ਬਲੇਨ ਚ ।। ੯.

ਦੇਵਵਰਨਿਨੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਇਲਾਹੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰੀਤ-ਰਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ।

ਤ੍ਰਿਪਾਦਂ ਸੁਮਹਾਕਾਯਂ ਸ੍ਥੂਲਸ਼ੀਰ੍षਂ ਮਹਾਤਨੁਮ੍। ਅष੍ਟਦਂष੍ਟ੍ਰਂ ਹਰਿਚ੍ਛ੍ਮਸ਼੍ਰੁਂ ਸ਼ਙ੍ਕੁਕਰ੍ਣਂ ਵਿਲੋਹਿਤਮ੍ ।। ੯.

ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰ, ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ, ਮੋਟਾ ਸਿਰ, ਅੱਠ ਦੰਦ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਦਾਡੀ, ਸਾਂਪ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਕੰਨ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ।