ਏਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪਦਾਯਾਦਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸ੍ਥਾਣੁਜਙ੍ਗਮਾਃ । ਤੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਯੈਰਿਦਂ ਪੂਰਿਤਂ ਜਗਤ੍ ॥ ੮.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਅਡੋਲ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੋਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਤਿ ਸਰ੍ਗੈਕਦੇਸ਼ਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਿਤੋऽਵਯਵੋ ਮਯਾ। ਮਾਰੀਚੋऽਯਂ ਪ੍ਰਜਾ ਸਰ੍ਗਃ ਸਮਾਸੇਨ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ। ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਵ੍ਯਾਸਤੋ ਵਕ੍ਤੁਮਪਿ ਵਰ੍षਸ਼ਤੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ ॥ ੮.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਦੱਸਿਆ; ਮਰੀਚੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣੀ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਣੀ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਅਦਿਤਿਰ੍ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਾ ਤੁ ਬਲਸ਼ੀਲਾ ਦਿਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਾ। ਤਪਃਸ਼ੀਲਾ ਤੁ ਸੁਰਭਿ ਰ੍ਮਾਯਾਸ਼ੀਲਾ ਦਨੁਃ ਸ੍ਮृਤਾ ॥ ੮.
ਅਦਿਤੀ ਧਰਮ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦਿਤੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ; ਸੁਰਭੀ ਤਪ ਵਾਲੀ, ਦਨੂ ਮਾਇਆ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਰੂਰਸ਼ੀਲਾ ਤਥਾ ਕਦ੍ਰੁਃ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚ੍ਯਥ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਇਰਾ ਗ੍ਰਹਣਸ਼ੀਲਾ ਤੁ ਦਨਾਯੁਰ੍ਭਕ੍ਸ਼ਣੇ ਰਤਾ ॥ ੮.
ਕਦਰੂ ਕਠੋਰ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਹੈ, ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਗਿਆਨਵਾਨ; ਇਰਾ ਪਕੜਨ ਦੀ ਝੁਕਾਵ ਵਾਲੀ, ਦਨਾਯੁ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਵਾਹਸ਼ੀਲਾ ਤੁ ਵਿਨਤਾ ਤਾਮ੍ਰਾ ਵੈ ਪਾਸ਼ਸ਼ਾਲਿਨੀ। ਸ੍ਵਭਾਵਾ ਲੋਕਮਾਤॄਣਾਂ ਸ਼ੀਲਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ॥ ੮.
ਵਿਨਤਾ ਬੋਝ ਢੋਣ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤਾਮਰਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਮਾਹਰ; ਇਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਭਾਵ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮਤਃ ਸ਼ੀਲਤੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਕ੍ਸ਼ਮਯਾ ਬਲਰੂਪਤਃ। ਰਜਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਤਮੋ ਵृਤ੍ਤਾ ਧਾਰ੍ਮਿਕਾਧਾਰ੍ਮਿਕਾਸ੍ਤੁ ਵੈ ॥ ੮.
ਧਰਮ, ਚਲਣ, ਬੁੱਧੀ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਰੂਪ ਰਾਹੀਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਰਜ, ਸਤ, ਤੇ ਤਮ ਹਨ, ਧਰਮਿਕ ਤੇ ਅਧਰਮਿਕ ਦੋਵੇਂ।
ਮਾਤृਤੁਲ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਬਿਜਾਤਾਃ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਦੇਵਤਾਸੁਰਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪਨ੍ਨਗਾਃ। ਪਿਸ਼ਾਚਾਃ ਪਸ਼ਵਸ਼੍ਚੈਵ ਮृਗਾਃ ਪਤਙ੍ਗਵੀਰੁਧਃ ॥ ੮.
ਕਸ਼ਯਪ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ, ਜੋ ਮਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹੀ ਜਨਮੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਹਨ: ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਸੱਪ, ਪਿਸਾਚ, ਪਸ਼ੂ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਪੌਦੇ।
ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣੀष੍ਵੇਤੇ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਮਾਨੁषੀष੍ਵਿਹ। ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਠਾਸ੍ਤੁ ਮਾਨੁषਾਃ ॥ ੮.
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ, ਹੇ ਦਾਕਸ਼ਾਯਣੀ, ਹਰ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਏ, ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਮਾਨੁषਾਃ ਸਾਧਕਾਸ੍ਤੁ ਵੈ। ਤਤੋऽਧਃ ਸ੍ਰੋਤਸਸ੍ਤੇ ਵੈ ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸੁਰਾਸੁਰਾਃ ॥ ੮.
ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ, ਘੱਟ ਦਰਜੇ ਦੇ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ।
ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਕਾਰ੍ਯਸਿਦ੍ਧਯਰ੍ਥਂ ਮਾਨੁषੇषੁ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ। ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਂਸ਼ਪ੍ਰਭਵਃ ਪ੍ਰਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍ ॥ ੮.
ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰ ਸਕਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੁਰਾਣਾਮਸੁਰਾਣਾਞ੍ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸਾਂ ਤਥਾ। ਯਕ੍ਸ਼ਰਕ੍ਸ਼ਃਪਿਸ਼ਾਚਾਨਾਂ ਸੁਪਰ੍ਣੋਰਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ ॥ ੮.
ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼, ਪਿਸਾਚ, ਸੁਪਰਨ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ।
ਵ੍ਯਾਲਾਨਾਂ ਸ਼ਿਖਿਨਾਞ੍ਚੈਵ ਓषਧੀਨਾਞ੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਕृਮਿਕੀਟਪਤਙ੍ਗਾਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਜਲਜਾਸ਼੍ਚ ਯੇ। ਪਸ਼ੂਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਣਾਨਾਞ੍ਚ ਸ਼੍ਰੀਮਤਾਂ ਪੁਣ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥ ੮.
ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਮੋਰ, ਸਾਰੇ ਪੌਦੇ, ਕੀੜੇ, ਖੁਦਰੇ ਜੀਵ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਪਸ਼ੂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਆਯੁष੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਧਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਹਿਤਸੁਖਾਵਹਃ। ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਸਤਤਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵਾਨੁਸੂਯਤਾ ॥ ੮.
ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ, ਸੋਭਾਵਾਨ, ਭਲਾ ਤੇ ਸੁਖ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਣਨਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।
ਇਮਨ੍ਤੁ ਵਂਸ਼ਂ ਨਿਯਮੇਨ ਯਃ ਪਠੇਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਣਵੈਦ੍ਯਸਂਸਦਿ । ਅਪਤ੍ਯਲਾਭਂ ਹਿ ਲਬੇਤ੍ਸੁਪੁष੍ਕਲਂ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਧਨਂ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਚ ਸ਼ੋਭਨਾਂ ਗਤਿਮ੍ ॥ ੮.
ਜੋ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਇਹ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਵੈਦਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਸੰਤਾਨ, ਧਨ, ਸੋਭਾ ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਗੀ ਗਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਜਾਸੁ ਸृष੍ਟਾਸੁ ਕਸ਼੍ਯਪੇ ਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਸੁ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਸ੍ਥਾਵਰਾਸੁ ਚਰਾਸੁ ਚ ।। ੯.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਦੇ ਜੀਵ ਬਣਾਏ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ—
ਅਭਿषਿਚ੍ਯਾਧਿਪਤ੍ਯੇषੁ ਤੇषਾਂ ਮੁਖ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ। ਤਤਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਰਾਜ੍ਯਾਨਿ ਵ੍ਯਾਦੇष੍ਟੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ।। ੯.
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁੱਖ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਕੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਫਿਰ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਰਾਜ ਦਿੱਤੇ।
ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਵੀਰੁਧਾਞ੍ਚ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਗ੍ਰਹੈਃ ਸਹ। ਯਜ੍ਞਾਨਾਂ ਤਪਸਾਞ੍ਚੈਵ ਸੋਮਂ ਰਾਜ੍ਯੇऽਭ੍ਯषੇਚਯਤ ।। ੯.
ਉਸ ਨੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਜਾਤੀਆਂ, ਪੌਦਿਆਂ, ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ, ਯਜਨ ਤੇ ਤਪ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ।
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਂ ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਵੇषਾਂ ਦਦਾਵਙ੍ਗਿਰਸਾਂ ਪਤਿਮ੍। ਭृਗੂਣਾਮਧਿਪਞ੍ਚੈਵ ਕਾਵ੍ਯਂ ਰਾਜ੍ਯੇऽਭ੍ਯषੇਚਯਤ੍ ।। ੯.
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਕਾਵਿਆ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਗੁਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾਨਾਂ ਪੁਨਰ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਵਸੂਨਾਮਥ ਪਾਵਕਮ੍ । ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਨਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਞ੍ਚ ਮਰੁਤਾਮਥ ਵਾਸਵਮ੍ ।। ੯.
ਉਸ ਨੇ ਆਦਿਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ, ਵਸੂਆਂ ਦਾ ਪਾਵਕ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਦਕਸ਼ ਨੂੰ, ਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦਾ ਵਾਸਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਮਥ ਰਾਜਾਨਂ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਂ ਦਿਤਿਨਨ੍ਦਨਮ੍। ਨਾਰਾਯਣਂ ਤੁ ਸਾਧ੍ਯਾਨਾਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਵृषਭਧ੍ਵਜਮ੍ ।। ੯.
ਉਸ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ, ਸਾਧਿਆਂ ਦਾ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ, ਤੇ ਰੁਦਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਵੱਡੇ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਪ੍ਰਚਿਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਰਾਜਾਨਂ ਦਾਨਵਾਨਾਮਥਾਦਿਸ਼ਤ੍। ਅਪਾਂ ਤੁ ਵਰੁਣਂ ਰਾਜ੍ਯੇ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਂ ਪਤਿਮ੍। ਯਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਞ੍ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨਾਂ ਧਨਸ੍ਯ ਚ ।। ੯.
ਉਸ ਨੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤਿ ਨੂੰ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਰਾਜ ਵਰੁਣ ਨੂੰ, ਰਾਜਿਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਧਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤਂ ਪਿਤॄਣਾਞ੍ਚ ਯਮਂ ਰਾਜ੍ਯੇऽਭ੍ਯषੇਚਯਤ੍। ਸਰ੍ਵਭੂਤਪਿਸ਼ਾਚਾਨਾਂ ਗਿਰਿਸ਼ਂ ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਨਮ੍ ।। ੯.
ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਧਾਰੀ ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਪਿਸਾਚਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ।
ਸ਼ੈਲਾਨਾਂ ਹਿਮਵਨ੍ਤਞ੍ਚ ਨਦੀਨਾਮਥ ਸਾਗਰਮ੍। ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਣਾਮਧਿਪਤਿਂ ਚਕ੍ਰੇ ਚਿਤ੍ਰਰਥਂ ਤਦਾ ।। ੯.
ਉਸ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਹਿਮਵੰਤ ਨੂੰ, ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ, ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਚਿਤਰਰਥ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ।
ਉਚ੍ਚੈਃਸ਼੍ਰਵਸਮਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਰਾਜਾਨਞ੍ਚਾਭ੍ਯषੇਚਯਤ੍। ਮृਗਾਣਾਮਥ ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਂ ਗੋਵृषਞ੍ਚ ਚਤੁष੍ਪਦਾਮ੍ ।। ੯.
ਉਸ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਸ ਨੂੰ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਬਾਘ ਨੂੰ, ਤੇ ਚੌਪੈਰਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਬਲਦ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮਥ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਗਰੁਡਂ ਪਤਤਾਂ ਵਰਮ੍। ਗਨ੍ਧਾਨਾਂ ਮਾਤੁਲਞ੍ਚੈਵ ਭੂਤਾਨਾਮਸ਼ਰੀਰਿਣਾਮ੍ ।। ੯.
ਉਸ ਨੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਗਰੁੜ ਨੂੰ, ਸੁਗੰਧਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਮਾਤੁਲ ਨੂੰ, ਤੇ ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਬ੍ਦਾਕਾਸ਼ਬਲਾਨਾਞ੍ਚ ਵਾਯੁਂ ਬਲਵਤਾਂ ਵਰਮ੍। ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਦਂष੍ਟ੍ਰਿਣਾਂ ਸ਼ੇषਂ ਨਾਗਾਨਾਮਥ ਵਾਸੁਕਿਮ੍ ।। ੯.
ਉਸ ਨੇ ਧੁਨੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਵਾਯੁ ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਦੰਦ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ, ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਰੀਸृਪਾਣਾਂ ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਨਾਗਾਨਾਞ੍ਚੈਵ ਤਕ੍ਸ਼ਕਮ੍। ਸਾਗਰਾਣਾਂ ਨਦੀਨਾਞ੍ਚ ਮੇਘਾਨਾਂ ਵਰ੍षਿਤਸ੍ਯ ਚ। ਆਦਿਤ੍ਯਾਨਾਮਨ੍ਯਤਮਂ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਮਭਿषਿਕ੍ਤਵਾਨ੍ ।। ੯.
ਸਰīsṛਪਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਵਿਚ ਤਕਸ਼ਕ; ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਬੱਦਲਾਂ ਤੇ ਵਰਖਾ ਵਿਚ; ਸੂਰਜਾਂ ਵਿਚ ਪਰਜਨਯ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਸਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰੋਗਣਾਨਾਞ੍ਚ ਕਾਮਦੇਵਂ ਤਥੈਵ ਚ। ऋਤੂਨਾਮਥ ਮਾਸਾਨਾਮਾਰ੍ਤ੍ਤਵਾਨਾਂ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੯.
ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਵਿਚ; ਫਿਰ ਰੁੱਤਾਂ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ।
ਪਕ੍ਸ਼ਾਣਾਞ੍ਚ ਵਿਪਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤਾਨਾਞ੍ਚ ਪਰ੍ਵਣਾਮ੍। ਕਲਾਕਾष੍ਠਾਪ੍ਰਮਾਣਾਨਾਂ ਗਤੇ ਰਯਨਯੋਸ੍ਤਥਾ। ਗਣਿਤਸ੍ਯਾਥ ਯੋਗਸ੍ਯ ਚਕ੍ਰੇ ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ।। ੯.
ਪੱਖਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ, ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮਾਪਾਂ ਤੇ ਕਿਰਣਾਂ, ਗਣਨਾ ਤੇ ਜੋਗ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸਾਲ ਬਣਾਇਆ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਵੈ ਰਜਸਃ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾਨ੍ਦਿਸ਼ਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਪੁਤ੍ਰਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸੁਧਾਮਾਨਂ ਰਾਜਾਨਂ ਸੋऽਭ੍ਯषੇਚਯਤ੍ ।। ੯.
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਰਜਸ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਧਾਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ।