ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੌਰਜਂ ਪਞ੍ਚਸ਼ਿਖਰਂ ਹੇਮਕੂਟਞ੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਮ੍। ਪ੍ਰਚਣ੍ਡਵਾਯੁਪ੍ਰਭਵੈਰ੍ਦੀਪਿਤੈਃ ਪਝਰਾਗਿਭਿਃ ॥ ੮.

ਕੌਰਜ, ਪੰਜ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਹੇਮਕੂਟ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਝਰਾਗੀਆਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ੈਲਜਾਲਾਨਿ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾਨਿ ਗਾਰੁਡੈਸ੍ਤੈਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ । ਭਾਸੀਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਭਾਸਾ ਉਲੂਕਾ ਕਾਕਕੁਕ੍ਕੁਟਾਃ ॥ ੮.

ਉਹ ਮਹਾਨ ਗਾਰੁੜ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਾਸਾ, ਉਲੂਕਾ, ਕਾਕਕੁੱਕੁਟਾ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਯੂਰਾਃ ਕਲਵਿਙ੍ਕਾਸ਼੍ਚ ਕਪੋਤਾ ਲਾਵਤਿਤ੍ਤਿਰਾਃ। ਕ੍ਰੌਞ੍ਚੀ ਵਾਰ੍ਦ੍ਧੀਣਸਾਨ੍ ਸ਼੍ਯੇਨੀ ਕੁਰਰਾਨ੍ਸਾਰਸਾਨ੍ਬਕਾਨ੍ ॥ ੮.

ਮੋਰ, ਕਲਵਿੰਕ, ਕਬੂਤਰ, ਲਾਵਾ ਤੇ ਤਿੱਤਿਰ ਪੰਛੀ; ਕ੍ਰੌਂਚੀ, ਵਾਰਧੀਨ, ਸ਼ੇਨੀ, ਕੁਰਰਾ, ਸਾਰਸ ਅਤੇ ਬਕ ਵੀ ਹਨ।

ਇਤ੍ਯੇਵਮਾਦਯੋਨ੍ਯੇऽਪਿ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਾ ਯੇ ਚ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ। ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੀ ਚ ਹਂਸਾਂਸ਼੍ਚ ਕਲਹਂਸਾਂਸ਼੍ਚ ਭਾਮਿਨੀ ॥ ੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਹਨ; ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਹੰਸ ਅਤੇ ਕਲਹੰਸ ਵੀ ਹਨ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ।

ਚਕ੍ਰਵਾਕਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਹਗਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵਾਦਕਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍। ਏਤਾਨੇਵ ਵਿਜਜ੍ਞੇऽਥ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਮਨਨ੍ਤਕਮ੍ ॥ ੮.

ਚਕਰਵਾਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ; ਇਹ ਸਭ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੋਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ।

ਗਰੁਡਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਇਰਾਯਾਃ ਸ਼੍ਰृਣੁਤ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਇਰਾ ਪ੍ਰਜਜ੍ਞੇ ਕਨ੍ਯਾ ਵੈਤਿਸ੍ਰਃ ਕਮਲਲੋਚਨਾਃ ॥ ੮.

ਇਹ ਗਾਰੁੜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਇਰਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਸੁਣੋ। ਇਰਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕੰਨੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ।

ਵਨ ਸ੍ਪਤੀਨਾਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਵੀਰੁਧਾਞ੍ਚੈਵ ਮਾਤਰਃ। ਲਤਾ ਚੈਵਾਥ ਵਲ੍ਲੀ ਚ ਵੀਰੁਧਾ ਚੇਤਿ ਤਾਸ੍ਤੁ ਵੈ ॥ ੮.

ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਜੜੀਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹਨ; ਲਤਾ ਅਤੇ ਵੱਲੀ, ਅਤੇ ਜੜੀਆਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਲਤਾ ਵਨਸ੍ਪਤੀਞ੍ਜਜ੍ਞੇ ਹ੍ਯਪੁष੍ਪਾਨ੍ ਪੁਲਿਨਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ । ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ਪੁष੍ਪਫਲੈਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਲਤਾ ਵੈ ਸਮ੍ਪ੍ਰਸੂਯਤੇ ॥ ੮.

ਲਤਾ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਜਨਮਾਏ, ਜੋ ਫੁੱਲ ਰਹਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੜੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਲਤਾ ਨੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਅਥ ਵਲ੍ਲੀ ਤੁ ਗੁਲ੍ਮਾਂਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਕ੍ਸਾਰਾਸ੍ਤृਣਜਾਤਯਃ। ਵੀਰੁਧਾ ਤਦਪਤ੍ਯਾਨਿ ਵਂਸ਼ਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਸਮਾਪ੍ਯਤੇ ॥ ੮.

ਫਿਰ ਵੱਲੀ ਨੇ ਗੁਲਮ, ਛਾਲ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਘਾਹ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ; ਇਹ ਜੜੀਆਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵੰਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਏਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪਦਾਯਾਦਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸ੍ਥਾਣੁਜਙ੍ਗਮਾਃ । ਤੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਯੈਰਿਦਂ ਪੂਰਿਤਂ ਜਗਤ੍ ॥ ੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਅਡੋਲ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੋਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇਤਿ ਸਰ੍ਗੈਕਦੇਸ਼ਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਿਤੋऽਵਯਵੋ ਮਯਾ। ਮਾਰੀਚੋऽਯਂ ਪ੍ਰਜਾ ਸਰ੍ਗਃ ਸਮਾਸੇਨ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ। ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਵ੍ਯਾਸਤੋ ਵਕ੍ਤੁਮਪਿ ਵਰ੍षਸ਼ਤੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ ॥ ੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਦੱਸਿਆ; ਮਰੀਚੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣੀ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਣੀ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।

ਅਦਿਤਿਰ੍ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਾ ਤੁ ਬਲਸ਼ੀਲਾ ਦਿਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਾ। ਤਪਃਸ਼ੀਲਾ ਤੁ ਸੁਰਭਿ ਰ੍ਮਾਯਾਸ਼ੀਲਾ ਦਨੁਃ ਸ੍ਮृਤਾ ॥ ੮.

ਅਦਿਤੀ ਧਰਮ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦਿਤੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ; ਸੁਰਭੀ ਤਪ ਵਾਲੀ, ਦਨੂ ਮਾਇਆ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕ੍ਰੂਰਸ਼ੀਲਾ ਤਥਾ ਕਦ੍ਰੁਃ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚ੍ਯਥ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਇਰਾ ਗ੍ਰਹਣਸ਼ੀਲਾ ਤੁ ਦਨਾਯੁਰ੍ਭਕ੍ਸ਼ਣੇ ਰਤਾ ॥ ੮.

ਕਦਰੂ ਕਠੋਰ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਹੈ, ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਗਿਆਨਵਾਨ; ਇਰਾ ਪਕੜਨ ਦੀ ਝੁਕਾਵ ਵਾਲੀ, ਦਨਾਯੁ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਵਾਹਸ਼ੀਲਾ ਤੁ ਵਿਨਤਾ ਤਾਮ੍ਰਾ ਵੈ ਪਾਸ਼ਸ਼ਾਲਿਨੀ। ਸ੍ਵਭਾਵਾ ਲੋਕਮਾਤॄਣਾਂ ਸ਼ੀਲਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ॥ ੮.

ਵਿਨਤਾ ਬੋਝ ਢੋਣ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤਾਮਰਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਮਾਹਰ; ਇਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਭਾਵ ਹਨ।

ਧਰ੍ਮਤਃ ਸ਼ੀਲਤੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਕ੍ਸ਼ਮਯਾ ਬਲਰੂਪਤਃ। ਰਜਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਤਮੋ ਵृਤ੍ਤਾ ਧਾਰ੍ਮਿਕਾਧਾਰ੍ਮਿਕਾਸ੍ਤੁ ਵੈ ॥ ੮.

ਧਰਮ, ਚਲਣ, ਬੁੱਧੀ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਰੂਪ ਰਾਹੀਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਰਜ, ਸਤ, ਤੇ ਤਮ ਹਨ, ਧਰਮਿਕ ਤੇ ਅਧਰਮਿਕ ਦੋਵੇਂ।

ਮਾਤृਤੁਲ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਬਿਜਾਤਾਃ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਦੇਵਤਾਸੁਰਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪਨ੍ਨਗਾਃ। ਪਿਸ਼ਾਚਾਃ ਪਸ਼ਵਸ਼੍ਚੈਵ ਮृਗਾਃ ਪਤਙ੍ਗਵੀਰੁਧਃ ॥ ੮.

ਕਸ਼ਯਪ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ, ਜੋ ਮਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹੀ ਜਨਮੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਹਨ: ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਸੱਪ, ਪਿਸਾਚ, ਪਸ਼ੂ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਪੌਦੇ।

ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣੀष੍ਵੇਤੇ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਮਾਨੁषੀष੍ਵਿਹ। ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਠਾਸ੍ਤੁ ਮਾਨੁषਾਃ ॥ ੮.

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ, ਹੇ ਦਾਕਸ਼ਾਯਣੀ, ਹਰ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਏ, ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ।

ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਮਾਨੁषਾਃ ਸਾਧਕਾਸ੍ਤੁ ਵੈ। ਤਤੋऽਧਃ ਸ੍ਰੋਤਸਸ੍ਤੇ ਵੈ ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸੁਰਾਸੁਰਾਃ ॥ ੮.

ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ, ਘੱਟ ਦਰਜੇ ਦੇ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ।

ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਕਾਰ੍ਯਸਿਦ੍ਧਯਰ੍ਥਂ ਮਾਨੁषੇषੁ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ। ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਂਸ਼ਪ੍ਰਭਵਃ ਪ੍ਰਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍ ॥ ੮.

ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰ ਸਕਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸੁਰਾਣਾਮਸੁਰਾਣਾਞ੍ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸਾਂ ਤਥਾ। ਯਕ੍ਸ਼ਰਕ੍ਸ਼ਃਪਿਸ਼ਾਚਾਨਾਂ ਸੁਪਰ੍ਣੋਰਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ ॥ ੮.

ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼, ਪਿਸਾਚ, ਸੁਪਰਨ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ।

ਵ੍ਯਾਲਾਨਾਂ ਸ਼ਿਖਿਨਾਞ੍ਚੈਵ ਓषਧੀਨਾਞ੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਕृਮਿਕੀਟਪਤਙ੍ਗਾਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਜਲਜਾਸ਼੍ਚ ਯੇ। ਪਸ਼ੂਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਣਾਨਾਞ੍ਚ ਸ਼੍ਰੀਮਤਾਂ ਪੁਣ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥ ੮.

ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਮੋਰ, ਸਾਰੇ ਪੌਦੇ, ਕੀੜੇ, ਖੁਦਰੇ ਜੀਵ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਪਸ਼ੂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਆਯੁष੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਧਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਹਿਤਸੁਖਾਵਹਃ। ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਸਤਤਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵਾਨੁਸੂਯਤਾ ॥ ੮.

ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ, ਸੋਭਾਵਾਨ, ਭਲਾ ਤੇ ਸੁਖ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਣਨਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।

ਇਮਨ੍ਤੁ ਵਂਸ਼ਂ ਨਿਯਮੇਨ ਯਃ ਪਠੇਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਣਵੈਦ੍ਯਸਂਸਦਿ । ਅਪਤ੍ਯਲਾਭਂ ਹਿ ਲਬੇਤ੍ਸੁਪੁष੍ਕਲਂ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਧਨਂ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਚ ਸ਼ੋਭਨਾਂ ਗਤਿਮ੍ ॥ ੮.

ਜੋ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਇਹ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਵੈਦਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਸੰਤਾਨ, ਧਨ, ਸੋਭਾ ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਗੀ ਗਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਪ੍ਰਜਾਸੁ ਸृष੍ਟਾਸੁ ਕਸ਼੍ਯਪੇ ਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਸੁ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਸ੍ਥਾਵਰਾਸੁ ਚਰਾਸੁ ਚ ।। ੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਦੇ ਜੀਵ ਬਣਾਏ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ—

ਅਭਿषਿਚ੍ਯਾਧਿਪਤ੍ਯੇषੁ ਤੇषਾਂ ਮੁਖ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ। ਤਤਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਰਾਜ੍ਯਾਨਿ ਵ੍ਯਾਦੇष੍ਟੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ।। ੯.

ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁੱਖ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਕੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਫਿਰ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਰਾਜ ਦਿੱਤੇ।

ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਵੀਰੁਧਾਞ੍ਚ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਗ੍ਰਹੈਃ ਸਹ। ਯਜ੍ਞਾਨਾਂ ਤਪਸਾਞ੍ਚੈਵ ਸੋਮਂ ਰਾਜ੍ਯੇऽਭ੍ਯषੇਚਯਤ ।। ੯.

ਉਸ ਨੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਜਾਤੀਆਂ, ਪੌਦਿਆਂ, ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ, ਯਜਨ ਤੇ ਤਪ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ।

ਬृਹਸ੍ਪਤਿਂ ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਵੇषਾਂ ਦਦਾਵਙ੍ਗਿਰਸਾਂ ਪਤਿਮ੍। ਭृਗੂਣਾਮਧਿਪਞ੍ਚੈਵ ਕਾਵ੍ਯਂ ਰਾਜ੍ਯੇऽਭ੍ਯषੇਚਯਤ੍ ।। ੯.

ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਕਾਵਿਆ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਗੁਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ।

ਆਦਿਤ੍ਯਾਨਾਂ ਪੁਨਰ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਵਸੂਨਾਮਥ ਪਾਵਕਮ੍ । ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਨਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਞ੍ਚ ਮਰੁਤਾਮਥ ਵਾਸਵਮ੍ ।। ੯.

ਉਸ ਨੇ ਆਦਿਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ, ਵਸੂਆਂ ਦਾ ਪਾਵਕ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਦਕਸ਼ ਨੂੰ, ਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦਾ ਵਾਸਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।

ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਮਥ ਰਾਜਾਨਂ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਂ ਦਿਤਿਨਨ੍ਦਨਮ੍। ਨਾਰਾਯਣਂ ਤੁ ਸਾਧ੍ਯਾਨਾਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਵृषਭਧ੍ਵਜਮ੍ ।। ੯.

ਉਸ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ, ਸਾਧਿਆਂ ਦਾ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ, ਤੇ ਰੁਦਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਵੱਡੇ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।