ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਗੋਭ੍ਯੋ ਹਿ ਮਹਿषੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਜਨ੍ਤਵਃ ਪ੍ਰਭੋ। ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦਯਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾ ਅਣ੍ਡਕੁਕ੍ਸ਼ੌ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ॥ ੮.

ਗਾਂ ਤੇ ਮਹੀਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਅੰਡਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਚੈਵੀਰਿਕਾਸ਼੍ਚ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਤਥਾ ਗੋਜਾਕੁਲਾਨਿ ਚ। ਤਥਾਨ੍ਯਾਨਿ ਚ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਣਿ ਜਲੌਕਾਦੀਨਿ ਜਾਤਯਃ ॥ ੮.

ਇਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੈਵੀਰਿਕਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਗਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ ਜੀਵ, ਜਿਵੇਂ ਜਲੌਕ ਆਦਿ, ਵੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਮਕ੍ਸ਼ਿਕਾਣਾਂ ਵਿਕਾਰਾਣਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਜਾਤ ਯੋऽਪਰੇ । ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਤੁ ਵਸਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁਚ੍ਛਿष੍ਟੋਦਕਕਰ੍ਦ੍ਦਮੇ ॥ ੮.

ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵ ਵੀ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਕੀਚੜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਮਸ਼ਕਾਨਾਂ ਵਿਕਾਰਾਣਿ ਭ੍ਰਮਰਾਣਾਂ ਤਥੈਵ ਚ। ਤृਣੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਿਕਾ ਪੁਤ੍ਰਭਾਸਕਾਃ ॥ ੮.

ਮੱਛਰਾਂ ਤੇ ਭੁੰਭੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਘਾਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੁਤ੍ਰਿਕਾ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਭਾਸਕਾ ਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਮਣਿਚ੍ਛੇਦਾਸ੍ਤਥਾ ਵ੍ਯਾਲਾਃ ਪੋਤਜਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ। ਸ਼ਤਵੇਰਿਵਿਕਾਰਾਣਿ ਕਰੀषੇਭ੍ਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿਹ ॥ ੮.

ਮੋਤੀ ਦੇ ਟੁਕੜੇ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਸ਼ਤਾਵੇਰੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਇੱਥੇ ਗੋ-ਮਲ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਏਵਮਾਦਿਰਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤੋ ਗਣਃ ਸਂਸ੍ਵੇਦਜੋ ਮਯਾ। ਸਮਾਸਾਭਿਹਿਤੋ ਹ੍ਯੇष ਪ੍ਰਾਕ੍ਕਰ੍ਮਵਸ਼ਜਃ ਸ੍ਮृਤਃ ॥ ੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਅਣਗਿਣਤ ਸਮੂਹ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਥਾऽਨ੍ਯੇ ਨੈऋਤਾਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਸ੍ਤੇ ਸ੍ਮृਤਾ ਉਪਸਰ੍ਗਜਾਃ। ਪੂਤਾਸ੍ਤੁ ਯੋਨਿਜਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਕੇਚਿਦੌਤ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੮.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਨੈਰਿਤ ਜੀਵ ਹਨ, ਜੋ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵ ਜੂਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਆਪੇ-ਆਪ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਦੇਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵੈ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਹ੍ਯੁਪਪਤ੍ਤਿਜਾਃ । ਕੇਚਿਤ੍ਤੁ ਯੋਨਿਜਾ ਦੇਵਾਃ ਕੇਚਿਦੇਵਾਨਿਮਿਤ੍ਤਤਃ ॥ ੮.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੁਝ ਦੇਵਤੇ ਜੂਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੂਲਾਲਾਘਸ਼੍ਚ ਕੋਲਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਵਾ ਕਨ੍ਯਾ ਤਥੈਵ ਚ। ਅਪਤ੍ਯਂ ਸਰਮਾਯਾਸ੍ਤੁ ਗਣਾ ਵੈ ਸਰਮਾਦਯਃ ॥ ੮.

ਤੂਲਾਲਾਘ, ਕੋਲ, ਸ਼ਿਵਾ, ਤੇ ਕਨਿਆ ਵੀ; ਤੇ ਸਰਮਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ — ਉਹ ਸਮੂਹ ਜੋ ਸਰਮਾਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਯਾਮਸ਼੍ਚ ਸ਼ਬਲਸ਼੍ਚੈਵ ਅਰ੍ਜੁਨੋ ਹਰਿਤਸ੍ਤਥਾ। ਕृष੍ਣੋ ਧੂਮ੍ਰਾਰੂਣਸ਼੍ਚੈਵ ਤੂਲਾਲਾਘਸ਼੍ਚ ਕਦ੍ਰੁਕਾਃ ॥ ੮.

ਸ਼ਿਆਮਾ, ਸ਼ਬਲਾ, ਅਰਜੁਨ, ਹਰਿਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਧੂਮਰਾਰੂਣ, ਤੂਲਾਲਾਘ ਤੇ ਕਦਰੁਕ।

ਸੁਰਸਾਥ ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਤੁ ਸ਼ਤਮੇਕਂ ਸ਼ਿਰੋ ਮਤਮ੍। ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਤਕ੍ਸ਼ਕੋ ਰਾਜਾ ਨਾਗਾਨਾਞ੍ਚਾਪਿ ਵਾਸੁਕਿਃ । ਦ੍ਰ. ਗਰੁਡਪੁਰਾਣੇ ੧.੧੯੭.੧੨ ਮਧ੍ਯੇ ਵਾਸੁਕੇਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮਣ੍ਡਲੇ ਏਵਂ ਤਕ੍ਸ਼ਕਸ੍ਯ ਵਾਯੁਮਣ੍ਡਲੇ ਸ੍ਥਿਤਿਃ ਤਮੋਬਹੁਲ ਇਤ੍ਯੇष ਗਣਃ ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾਤ੍ਮਕਃ ॥ ੮.

ਸੁਰਸਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸੌ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਸ਼ਕ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਕੀ। ਇਹ ਸਮੂਹ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹੈ।

ਪੁਲਹਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾ ਸਰ੍ਗਸ੍ਤਾਮ੍ਰਾਯਾਸ੍ਤਨ੍ਨਿਬੋਧਤ। ਬਹ੍ਵਨ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਭਿਵਿਖ੍ਯਾਤਾਸ੍ਤਾਮ੍ਰਾਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਜਜ੍ਞਿਰੇ ॥ ੮.

ਹੁਣ ਪੁਲਹਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤਾਮਰਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ। ਤਾਮਰਾ ਤੋਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੀਵ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸ਼੍ਯੇਨੀ ਭਾਸੀ ਤਥਾ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚੀ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕੀ ਤਥਾ। ਅਰੁਣਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸ਼੍ਯੇਨੀ ਤੁ ਵੀਰ੍ਯਵਨ੍ਤੌ ਮਹਾਬਲੌ। ਸਮ੍ਪਾਤਿਞ੍ਚ ਜਟਾਯੁਞ੍ਚ ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਪਕ੍ਸ਼ਿਸਤ੍ਤਮੌ ॥ ੮.

ਸ਼ੈਨੀ, ਭਾਸੀ, ਕ੍ਰੌਂਚੀ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੇ ਸ਼ੁਕੀ; ਅਰੁਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ੈਨੀ ਨੇ ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਸੰਪਾਤੀ ਤੇ ਜਟਾਯੂ, ਜੋ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨ, ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ਸਮ੍ਪਾਤਿਰਜਨਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਂ ਕਨ੍ਯਾਮੇਕਾਂ ਤਥੈਵ ਚ। ਜਟਾਯੁषਸ਼੍ਚ ਯੇ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਕਾਕ ਗृਧ੍ਰਾਸ਼੍ਚਕਰ੍ਣਿਨਃ ॥ ੮.

ਸੰਪਾਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਜਟਾਯੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਾਂ ਤੇ ਗਿੱਧ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੰਨ ਹਨ।

ਭਾਰ੍ਯਾ ਗਰੁਤ੍ਮਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭਾਸੀ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚੀ ਤਥਾ ਸ਼ੁਕੀ। ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੀ ਚ ਭਦ੍ਰਾ ਚ ਤਾਸ੍ਵਪਤ੍ਯਾਨਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ॥ ੮.

ਗਰੁਤਮਤ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ — ਭਾਸੀ, ਕ੍ਰੌਂਚੀ, ਸ਼ੁਕੀ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੇ ਭਦਰਾ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਬਾਰੇ ਹੁਣ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸ਼ੁਕੀ ਗਰੁਤ੍ਮਤਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਸੁषੁਵੇ षਟ੍ ਪਰਿਸ਼੍ਰੁਤਾਨ੍ । ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਂ ਸੁਮੁਖਞ੍ਚੈਵ ਬਲਂ ਪृष੍ਠਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ॥ ੮.

ਸ਼ੁਕੀ ਨੇ ਗਰੁਤਮਤ ਨੂੰ ਛੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ: ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰ, ਸੁਮੁਖ, ਬਲ, ਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਤੇ ਮਹਾਬਲ।

ਤ੍ਰਿਸ਼ਙ੍ਖਨੇਤ੍ਰਂ ਸੁਮੁਖਂ ਸੁਰੂਪਂ ਸੁਰਸਂ ਬਲਮ੍। ਏषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਗਰੁਡਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ॥ ੮.

ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਖਨੇਤਰ, ਸੁਮੁਖ, ਸੁਰੂਪ, ਸੁਰਸਾ ਤੇ ਬਲ; ਇਹ ਗਰੁੜਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਰੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕ੍ਰੂਰਾਣਾਂ ਪਨ੍ਨਗਾਸ਼ਿਨਾਮ੍। ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਵਿਸਰ੍ਗਾਚ੍ਚ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਵਂਸ਼ਵਿਸ੍ਤਰਃ ॥ ੮.

ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਕ੍ਰੂਰ, ਸੱਪ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਰੇ ਤੋਂ ਇਹ ਵੰਸ਼ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾਨਿ ਯਾਨਿ ਦੇਸ਼ਾਨਿ ਤਾਨਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍। ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਦ੍ਵੀਪਮਖਿਲਂ ਦੇਵਕੂਟਞ੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਮ੍ ॥ ੮.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਸਾਰਾ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਟਾਪੂ ਤੇ ਦੇਵਕੂਟ ਪਹਾੜ।

ਮਣਿਮਨ੍ਤਞ੍ਚ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਿਖਰਂ ਤਥਾ। ਪਰ੍ਣਮਾਲਂ ਸੁਕੇਸ਼ਞ੍ਚ ਸ਼ਤਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਂ ਤਥਾਚਲਮ੍ ॥ ੮.

ਮਣਿਮੰਤ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲਾ; ਪਰਣਮਾਲਾ, ਸੁਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹਨ।

ਕੌਰਜਂ ਪਞ੍ਚਸ਼ਿਖਰਂ ਹੇਮਕੂਟਞ੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਮ੍। ਪ੍ਰਚਣ੍ਡਵਾਯੁਪ੍ਰਭਵੈਰ੍ਦੀਪਿਤੈਃ ਪਝਰਾਗਿਭਿਃ ॥ ੮.

ਕੌਰਜ, ਪੰਜ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਹੇਮਕੂਟ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਝਰਾਗੀਆਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ੈਲਜਾਲਾਨਿ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾਨਿ ਗਾਰੁਡੈਸ੍ਤੈਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ । ਭਾਸੀਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਭਾਸਾ ਉਲੂਕਾ ਕਾਕਕੁਕ੍ਕੁਟਾਃ ॥ ੮.

ਉਹ ਮਹਾਨ ਗਾਰੁੜ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਾਸਾ, ਉਲੂਕਾ, ਕਾਕਕੁੱਕੁਟਾ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਯੂਰਾਃ ਕਲਵਿਙ੍ਕਾਸ਼੍ਚ ਕਪੋਤਾ ਲਾਵਤਿਤ੍ਤਿਰਾਃ। ਕ੍ਰੌਞ੍ਚੀ ਵਾਰ੍ਦ੍ਧੀਣਸਾਨ੍ ਸ਼੍ਯੇਨੀ ਕੁਰਰਾਨ੍ਸਾਰਸਾਨ੍ਬਕਾਨ੍ ॥ ੮.

ਮੋਰ, ਕਲਵਿੰਕ, ਕਬੂਤਰ, ਲਾਵਾ ਤੇ ਤਿੱਤਿਰ ਪੰਛੀ; ਕ੍ਰੌਂਚੀ, ਵਾਰਧੀਨ, ਸ਼ੇਨੀ, ਕੁਰਰਾ, ਸਾਰਸ ਅਤੇ ਬਕ ਵੀ ਹਨ।

ਇਤ੍ਯੇਵਮਾਦਯੋਨ੍ਯੇऽਪਿ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਾ ਯੇ ਚ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ। ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੀ ਚ ਹਂਸਾਂਸ਼੍ਚ ਕਲਹਂਸਾਂਸ਼੍ਚ ਭਾਮਿਨੀ ॥ ੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਹਨ; ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਹੰਸ ਅਤੇ ਕਲਹੰਸ ਵੀ ਹਨ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ।

ਚਕ੍ਰਵਾਕਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਹਗਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵਾਦਕਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍। ਏਤਾਨੇਵ ਵਿਜਜ੍ਞੇऽਥ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਮਨਨ੍ਤਕਮ੍ ॥ ੮.

ਚਕਰਵਾਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ; ਇਹ ਸਭ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੋਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ।

ਗਰੁਡਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਇਰਾਯਾਃ ਸ਼੍ਰृਣੁਤ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਇਰਾ ਪ੍ਰਜਜ੍ਞੇ ਕਨ੍ਯਾ ਵੈਤਿਸ੍ਰਃ ਕਮਲਲੋਚਨਾਃ ॥ ੮.

ਇਹ ਗਾਰੁੜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਇਰਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਸੁਣੋ। ਇਰਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕੰਨੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ।

ਵਨ ਸ੍ਪਤੀਨਾਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਵੀਰੁਧਾਞ੍ਚੈਵ ਮਾਤਰਃ। ਲਤਾ ਚੈਵਾਥ ਵਲ੍ਲੀ ਚ ਵੀਰੁਧਾ ਚੇਤਿ ਤਾਸ੍ਤੁ ਵੈ ॥ ੮.

ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਜੜੀਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹਨ; ਲਤਾ ਅਤੇ ਵੱਲੀ, ਅਤੇ ਜੜੀਆਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਲਤਾ ਵਨਸ੍ਪਤੀਞ੍ਜਜ੍ਞੇ ਹ੍ਯਪੁष੍ਪਾਨ੍ ਪੁਲਿਨਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ । ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ਪੁष੍ਪਫਲੈਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਲਤਾ ਵੈ ਸਮ੍ਪ੍ਰਸੂਯਤੇ ॥ ੮.

ਲਤਾ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਜਨਮਾਏ, ਜੋ ਫੁੱਲ ਰਹਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੜੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਲਤਾ ਨੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਅਥ ਵਲ੍ਲੀ ਤੁ ਗੁਲ੍ਮਾਂਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਕ੍ਸਾਰਾਸ੍ਤृਣਜਾਤਯਃ। ਵੀਰੁਧਾ ਤਦਪਤ੍ਯਾਨਿ ਵਂਸ਼ਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਸਮਾਪ੍ਯਤੇ ॥ ੮.

ਫਿਰ ਵੱਲੀ ਨੇ ਗੁਲਮ, ਛਾਲ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਘਾਹ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ; ਇਹ ਜੜੀਆਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵੰਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।