ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਥਾ ਘਰ੍ਮਾਦਿਤਪ੍ਤਾਭ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਭ੍ਯੋ ਵृष੍ਟਿਭ੍ਯ ਏਵ ਚ। ਨੈਕਾ ਮृਗਸ਼ਰੀਰੇਭ੍ਯੋ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਜਨ੍ਤਵਸ੍ਤ੍ਵਿਮੇ ॥ ੮.

ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਤੋਂ, ਤੇ ਮੀਂਹ ਤੋਂ, ਪਸੂਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮੀਨਕਾਃ ਪਿਪ੍ਪਲਾ ਦਂਸ਼ਾਸ੍ਤਥਾ ਤਿਤ੍ਤਿਰਪੁਤ੍ਰਿਕਾਃ। ਨੀਲਚਿਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਹ੍ਯਲਕਾ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਾਃ ॥ ੮.

ਮੱਛੀਆਂ, ਪਿੱਪਲਾ ਕੀੜੇ, ਮੱਛਰ, ਤੇ ਤਿਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਲਾਦਾਂ, ਨੀਲੇ ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਜੀਵ, ਇਹ ਸਭ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਜਲਜਾਃ ਸ੍ਵੇਦਜਾਸ਼੍ਚੈਵ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਜਨ੍ਤਵਸ੍ਤ੍ਵਿਮੇ। ਕਾਸ਼ਾਤੋ ਯਞ੍ਜਕਾਃ ਕੀਟਨਲਦਾ ਬਹੁਪਾਦਕਾਃ ॥ ੮.

ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਜੀਵ, ਇਹ ਸਭ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਾਸ, ਚੁੰਬਕ, ਗੰਨੇ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ, ਤੇ ਕਈ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੀ ਹਨ।

ਸਿਹਲਾ ਰੋਮਲਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪਿਚ੍ਛਲਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ। ਇਤ੍ਯੇਮਾਦਿਰ੍ਹਿ ਗਣੋ ਜਲਜਃ ਸ੍ਵੇਦਜਃ ਸ੍ਮृਤਃ ॥ ੮.

ਸਿਹਲਾ, ਰੋਮਲਾ, ਤੇ ਪਿਛਲਾ ਵੀ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸਮੂਹ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯੋ ਮਾषਮੁਦ੍ਗਾਨਾਂ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਕ੍ਰਮਸ਼ਸ੍ਤਥਾ। ਜਮ੍ਬੁਬਿਲ੍ਵਾਮ੍ਰਪੂਗੇਭ੍ਯਃ ਫਲੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਜਨ੍ਤਵਃ ॥ ੮.

ਘੀ, ਮਾਸ ਤੇ ਮੂੰਗ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਾਮੁਨ, ਬੇਲ, ਆਮ ਤੇ ਹੋਰ ਫਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮੁਦ੍ਗੇਭ੍ਯਃ ਪਨਸੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਣ੍ਡੁਲੇਭ੍ਯਸ੍ਤਥੈਵ ਚ। ਤਥਾ ਕੋਟਰਸ਼ੁष੍ਕੇਭ੍ਯੋ ਨਿਹਿਤੇਭ੍ਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ ॥ ੮.

ਮੂੰਗ, ਪਨਸ, ਚਾਵਲ, ਤੇ ਸੁੱਕੇ ਖੋਹਾਂ ਜਾਂ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ ਤੋਂ ਵੀ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਨ੍ਯੇਭ੍ਯੋऽਪਿ ਚ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਨ ਹਿ ਤੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚਿਰਂ ਸਦਾ। ਜਨ੍ਤਵਸ੍ਤੁਰਗਾਦਿਭ੍ਯੋ ਵਿषਾਦਿਭ੍ਯਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ॥ ੮.

ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਉਥੇ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਪਸੂਆਂ ਤੋਂ, ਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਵੀ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਬਹੂਨ੍ਯਹਾਨਿ ਨਿਃਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੇ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਚ ਗੋਮਯੇ। ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਕृਮਯੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਕਾष੍ਠੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਘੁਣਾਦਯਃ ॥ ੮.

ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਪਏ ਰਹੇ ਗੋਬਰ ਵਿਚ ਕਈ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਦਵਾਨੋ, ਲੱਕੜ ਵਿਚ ਕੀੜੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਬੋਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕ੍ਰਮਾਦ੍‌ਦ੍ਰੁਮਾਣਾਂ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਵਿਵਿਧਾ ਨੀਲਮਕ੍ਸ਼ਿਕਾਃ। ਤਥਾ ਸ਼ੁष੍ਕਵਿਕਾਰੇਭ੍ਯਃ ਪੁਤ੍ਰਿਕਾਃ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤਿ ਚ ॥ ੮.

ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨੀਲੇ ਮੱਖੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁੱਕੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉਲਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕਾਲਿਕਾ ਸ਼ਤਿਕੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਪਾ ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਸਂਸ੍ਵੇਦਜਾਸ਼੍ਚ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਵृਸ਼੍ਚਿਕਾਃ ਸ਼ੁष੍ਕਗੋਮਯਾਤ੍ ॥ ੮.

ਕਾਲੀ ਚਾਦਰਾਂ ਤੋਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੱਪ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁੱਕੇ ਗੋਬਰ ਤੋਂ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਜੀਵ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਛੂ, ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਗੋਭ੍ਯੋ ਹਿ ਮਹਿषੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਜਨ੍ਤਵਃ ਪ੍ਰਭੋ। ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦਯਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾ ਅਣ੍ਡਕੁਕ੍ਸ਼ੌ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ॥ ੮.

ਗਾਂ ਤੇ ਮਹੀਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਅੰਡਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਚੈਵੀਰਿਕਾਸ਼੍ਚ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਤਥਾ ਗੋਜਾਕੁਲਾਨਿ ਚ। ਤਥਾਨ੍ਯਾਨਿ ਚ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਣਿ ਜਲੌਕਾਦੀਨਿ ਜਾਤਯਃ ॥ ੮.

ਇਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੈਵੀਰਿਕਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਗਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ ਜੀਵ, ਜਿਵੇਂ ਜਲੌਕ ਆਦਿ, ਵੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਮਕ੍ਸ਼ਿਕਾਣਾਂ ਵਿਕਾਰਾਣਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਜਾਤ ਯੋऽਪਰੇ । ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਤੁ ਵਸਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁਚ੍ਛਿष੍ਟੋਦਕਕਰ੍ਦ੍ਦਮੇ ॥ ੮.

ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵ ਵੀ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਕੀਚੜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਮਸ਼ਕਾਨਾਂ ਵਿਕਾਰਾਣਿ ਭ੍ਰਮਰਾਣਾਂ ਤਥੈਵ ਚ। ਤृਣੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਿਕਾ ਪੁਤ੍ਰਭਾਸਕਾਃ ॥ ੮.

ਮੱਛਰਾਂ ਤੇ ਭੁੰਭੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਘਾਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੁਤ੍ਰਿਕਾ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਭਾਸਕਾ ਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਮਣਿਚ੍ਛੇਦਾਸ੍ਤਥਾ ਵ੍ਯਾਲਾਃ ਪੋਤਜਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ। ਸ਼ਤਵੇਰਿਵਿਕਾਰਾਣਿ ਕਰੀषੇਭ੍ਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿਹ ॥ ੮.

ਮੋਤੀ ਦੇ ਟੁਕੜੇ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਸ਼ਤਾਵੇਰੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਇੱਥੇ ਗੋ-ਮਲ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਏਵਮਾਦਿਰਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤੋ ਗਣਃ ਸਂਸ੍ਵੇਦਜੋ ਮਯਾ। ਸਮਾਸਾਭਿਹਿਤੋ ਹ੍ਯੇष ਪ੍ਰਾਕ੍ਕਰ੍ਮਵਸ਼ਜਃ ਸ੍ਮृਤਃ ॥ ੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਅਣਗਿਣਤ ਸਮੂਹ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਥਾऽਨ੍ਯੇ ਨੈऋਤਾਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਸ੍ਤੇ ਸ੍ਮृਤਾ ਉਪਸਰ੍ਗਜਾਃ। ਪੂਤਾਸ੍ਤੁ ਯੋਨਿਜਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਕੇਚਿਦੌਤ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੮.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਨੈਰਿਤ ਜੀਵ ਹਨ, ਜੋ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵ ਜੂਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਆਪੇ-ਆਪ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਦੇਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵੈ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਹ੍ਯੁਪਪਤ੍ਤਿਜਾਃ । ਕੇਚਿਤ੍ਤੁ ਯੋਨਿਜਾ ਦੇਵਾਃ ਕੇਚਿਦੇਵਾਨਿਮਿਤ੍ਤਤਃ ॥ ੮.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੁਝ ਦੇਵਤੇ ਜੂਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੂਲਾਲਾਘਸ਼੍ਚ ਕੋਲਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਵਾ ਕਨ੍ਯਾ ਤਥੈਵ ਚ। ਅਪਤ੍ਯਂ ਸਰਮਾਯਾਸ੍ਤੁ ਗਣਾ ਵੈ ਸਰਮਾਦਯਃ ॥ ੮.

ਤੂਲਾਲਾਘ, ਕੋਲ, ਸ਼ਿਵਾ, ਤੇ ਕਨਿਆ ਵੀ; ਤੇ ਸਰਮਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ — ਉਹ ਸਮੂਹ ਜੋ ਸਰਮਾਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਯਾਮਸ਼੍ਚ ਸ਼ਬਲਸ਼੍ਚੈਵ ਅਰ੍ਜੁਨੋ ਹਰਿਤਸ੍ਤਥਾ। ਕृष੍ਣੋ ਧੂਮ੍ਰਾਰੂਣਸ਼੍ਚੈਵ ਤੂਲਾਲਾਘਸ਼੍ਚ ਕਦ੍ਰੁਕਾਃ ॥ ੮.

ਸ਼ਿਆਮਾ, ਸ਼ਬਲਾ, ਅਰਜੁਨ, ਹਰਿਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਧੂਮਰਾਰੂਣ, ਤੂਲਾਲਾਘ ਤੇ ਕਦਰੁਕ।

ਸੁਰਸਾਥ ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਤੁ ਸ਼ਤਮੇਕਂ ਸ਼ਿਰੋ ਮਤਮ੍। ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਤਕ੍ਸ਼ਕੋ ਰਾਜਾ ਨਾਗਾਨਾਞ੍ਚਾਪਿ ਵਾਸੁਕਿਃ । ਦ੍ਰ. ਗਰੁਡਪੁਰਾਣੇ ੧.੧੯੭.੧੨ ਮਧ੍ਯੇ ਵਾਸੁਕੇਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮਣ੍ਡਲੇ ਏਵਂ ਤਕ੍ਸ਼ਕਸ੍ਯ ਵਾਯੁਮਣ੍ਡਲੇ ਸ੍ਥਿਤਿਃ ਤਮੋਬਹੁਲ ਇਤ੍ਯੇष ਗਣਃ ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾਤ੍ਮਕਃ ॥ ੮.

ਸੁਰਸਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸੌ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਸ਼ਕ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਕੀ। ਇਹ ਸਮੂਹ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹੈ।

ਪੁਲਹਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾ ਸਰ੍ਗਸ੍ਤਾਮ੍ਰਾਯਾਸ੍ਤਨ੍ਨਿਬੋਧਤ। ਬਹ੍ਵਨ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਭਿਵਿਖ੍ਯਾਤਾਸ੍ਤਾਮ੍ਰਾਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਜਜ੍ਞਿਰੇ ॥ ੮.

ਹੁਣ ਪੁਲਹਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤਾਮਰਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ। ਤਾਮਰਾ ਤੋਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੀਵ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸ਼੍ਯੇਨੀ ਭਾਸੀ ਤਥਾ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚੀ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕੀ ਤਥਾ। ਅਰੁਣਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸ਼੍ਯੇਨੀ ਤੁ ਵੀਰ੍ਯਵਨ੍ਤੌ ਮਹਾਬਲੌ। ਸਮ੍ਪਾਤਿਞ੍ਚ ਜਟਾਯੁਞ੍ਚ ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਪਕ੍ਸ਼ਿਸਤ੍ਤਮੌ ॥ ੮.

ਸ਼ੈਨੀ, ਭਾਸੀ, ਕ੍ਰੌਂਚੀ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੇ ਸ਼ੁਕੀ; ਅਰੁਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ੈਨੀ ਨੇ ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਸੰਪਾਤੀ ਤੇ ਜਟਾਯੂ, ਜੋ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨ, ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ਸਮ੍ਪਾਤਿਰਜਨਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਂ ਕਨ੍ਯਾਮੇਕਾਂ ਤਥੈਵ ਚ। ਜਟਾਯੁषਸ਼੍ਚ ਯੇ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਕਾਕ ਗृਧ੍ਰਾਸ਼੍ਚਕਰ੍ਣਿਨਃ ॥ ੮.

ਸੰਪਾਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਜਟਾਯੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਾਂ ਤੇ ਗਿੱਧ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੰਨ ਹਨ।

ਭਾਰ੍ਯਾ ਗਰੁਤ੍ਮਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭਾਸੀ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚੀ ਤਥਾ ਸ਼ੁਕੀ। ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੀ ਚ ਭਦ੍ਰਾ ਚ ਤਾਸ੍ਵਪਤ੍ਯਾਨਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ॥ ੮.

ਗਰੁਤਮਤ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ — ਭਾਸੀ, ਕ੍ਰੌਂਚੀ, ਸ਼ੁਕੀ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੇ ਭਦਰਾ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਬਾਰੇ ਹੁਣ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸ਼ੁਕੀ ਗਰੁਤ੍ਮਤਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਸੁषੁਵੇ षਟ੍ ਪਰਿਸ਼੍ਰੁਤਾਨ੍ । ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਂ ਸੁਮੁਖਞ੍ਚੈਵ ਬਲਂ ਪृष੍ਠਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ॥ ੮.

ਸ਼ੁਕੀ ਨੇ ਗਰੁਤਮਤ ਨੂੰ ਛੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ: ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰ, ਸੁਮੁਖ, ਬਲ, ਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਤੇ ਮਹਾਬਲ।

ਤ੍ਰਿਸ਼ਙ੍ਖਨੇਤ੍ਰਂ ਸੁਮੁਖਂ ਸੁਰੂਪਂ ਸੁਰਸਂ ਬਲਮ੍। ਏषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਗਰੁਡਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ॥ ੮.

ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਖਨੇਤਰ, ਸੁਮੁਖ, ਸੁਰੂਪ, ਸੁਰਸਾ ਤੇ ਬਲ; ਇਹ ਗਰੁੜਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਰੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕ੍ਰੂਰਾਣਾਂ ਪਨ੍ਨਗਾਸ਼ਿਨਾਮ੍। ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਵਿਸਰ੍ਗਾਚ੍ਚ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਵਂਸ਼ਵਿਸ੍ਤਰਃ ॥ ੮.

ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਕ੍ਰੂਰ, ਸੱਪ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਰੇ ਤੋਂ ਇਹ ਵੰਸ਼ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾਨਿ ਯਾਨਿ ਦੇਸ਼ਾਨਿ ਤਾਨਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍। ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਦ੍ਵੀਪਮਖਿਲਂ ਦੇਵਕੂਟਞ੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਮ੍ ॥ ੮.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਸਾਰਾ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਟਾਪੂ ਤੇ ਦੇਵਕੂਟ ਪਹਾੜ।