ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵ ਚ ਪਰਾਸ਼ਰਃ। ਚਤੁਰ੍ਥ ਇਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਮਤਿਃ ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਤੁ ਭਰਦ੍ਵਸੁਃ ।। ੫੯.

ਵਸੀਸ਼ਠ, ਸ਼ਕ੍ਤਿ, ਫਿਰ ਪਰਾਸ਼ਰ, ਚੌਥਾ ਇੰਦਰਪ੍ਰਮਤਿ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਭਰਦ੍ਵਸੁ ਹਨ।

षष੍ਠਸ੍ਤੁ ਮੈਤ੍ਰਾਵਰੁਣਾਃ ਕੁਣ੍ਡਿਨਃ ਸਪ੍ਤਮਸ੍ਤਥਾ। ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸ਼੍ਚਾष੍ਟਮਸ਼੍ਚੈਵ ਨਵਮੋऽਥ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ। ਦਸ਼ਮਸ੍ਤੁ ਭਰਦ੍ਵਾਜੌ ਮਨ੍ਤ੍ਰਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕਾਰਕਾਃ ।। ੫੯.

ਛੇਵਾਂ ਮੈਤ੍ਰਾਵਰੁਣ, ਸੱਤਵਾਂ ਕੁੰਡਿਨ, ਅੱਠਵਾਂ ਸੁਦ੍ਯੁਮਨ, ਨੌਵਾਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਅਤੇ ਦਸਵਾਂ ਦੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਹਨ, ਜੋ ਮੰਤਰ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਏਤੇ ਚੈਵ ਹਿ ਕਰ੍ਤਾਰੋ ਵਿਧਰ੍ਮਧ੍ਵਂਸਕਾਰਿਣਃ। ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚੈਤਦ੍ਵਿਹਿਤਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਖਿਨਾਮ੍ ।। ੫੯.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਇਹੀ ਸਭ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ।

ਹੇਤੁਰ੍ਹਿਤੇਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਧਾਤੋਰ੍ਯਨ੍ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯੁਦਿਤਮ੍ਪਰੈਃ। ਅਥ ਵਾਰ੍ਥਪਰਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇਰ੍ਹਿਨੋਤੇਰ੍ਗਤਿਕਰ੍ਮਣਃ ।। ੫੯.

ਭਲਾਈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਿਹੜਾ ਮੂਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਕਹੇ ਗਏ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਅਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ 'ਹਿਨੁ' ਦਾ ਕੰਮ ਛੱਡਣਾ ਹੈ।

ਤਥਾ ਨਿਰ੍ਵਚਨਂ ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਵਾਕ੍ਯਾਰ੍ਥਸ੍ਯਾਵਧਾਰਣਮ੍ । ਨਿਨ੍ਦਾਂ ਤਾਮਾਹੁਰਾਚਾਰ੍ਯਾ ਯਦ੍ਦੋषਨ੍ਨਿਨ੍ਦ੍ਯਤੇ ਵਚਃ ।। ੫੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜਿਹੜੀ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਖਾਮੀ ਕਰਕੇ ਨਿੰਦਾ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਨਿੰਦਾ ਆਖਿਆ ਹੈ।

ਪ੍ਰषੂਰ੍ਵਾਚ੍ਛਂਸਤੇਰ੍ਧਾਤੋਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸਾਂ ਗੁਣਵਤ੍ਤਯਾ। ਇਦਨ੍ਤ੍ਵਿਦਮਿਦਂ ਨੇਦਮਿਤ੍ਯਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੫੯.

'ਪ੍ਰਸ਼ੂ' ਧਾਤੂ ਤੋਂ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਸਿਫ਼ਤ ਨੂੰ ਗੁਣ ਵਾਲੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ 'ਇਹੀ ਹੈ' ਜਾਂ 'ਇਹ ਨਹੀਂ', ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਦੇਹ ਆਖਦੇ ਹਨ।

ਇਦਮੇਵ ਵਿਧਾਤਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯਯਂ ਵਿਧਿਰੁਚ੍ਯਤੇ । ਅਨ੍ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਚੋਕ੍ਤਤ੍ਵਾਦ੍‌ਬੁਧੈਃ ਪਰਕृਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਾ ।। ੫੯.

'ਇਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ'—ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਕ੍ਰਿਤੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।

ਯੋ ਹ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਤਤਰੋਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪੁਰਾਕਲ੍ਪਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਪੁਰਾਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਵਾਚਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਪੁਰਾਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਨਾ ।। ੫੯.

ਜੋ ਵੱਡੀ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਕਲਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕਲਪ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਬਣੀ ਹੈ।

ਮਨ੍ਤ੍ਰਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕਲ੍ਪੈਸ੍ਤੁ ਨਿਗਮੈਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਵਿਸ੍ਤਰੈਃ । ਅਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਕृਤਾਮਾਹੁਰ੍ਵ੍ਯਵਧਾਰਣਕਲ੍ਪਨਾਮ੍ ।। ੫੯.

ਮੰਤ੍ਰਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵੇਦਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਸਪਸ਼ਟ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਯਥਾ ਹੀਦਂ ਤਥਾ ਤਦ੍ਵੈ ਇਦਂ ਵਾਪਿ ਤਥੈਵ ਤਤ੍। ਇਤ੍ਯੇष ਹ੍ਯੁਪਦੇਸ਼ੋऽਯਂ ਦਸ਼ਮੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਤੁ ।। ੫੯.

ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਵੀ ਹੈ; ਇਹ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ—ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਦਸਵਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇਤਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯਾਦੌ ਵਿਹਿਤਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਬੁਧਃ । ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵृਤ੍ਤਿਰੁਦ੍ਦਿष੍ਟਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਪ੍ਯਨੁਪਦਂ ਦ੍ਵਿਜੈਃ ।। ੫੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਲਕੜਣ ਚਤੁਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾਵੇ।

ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਕਲ੍ਪਨਂ ਚੈਵ ਵਿਧਿਦृष੍ਟੇषੁ ਕਰ੍ਮਸੁ। ਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਯਤੇਰ੍ਧਾਤੋਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋऽਵਨਾਤ੍ ।। ੫੯.

ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; 'ਮੰਤ੍ਰ' ਮਨਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਧਾਤੂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਤੇ 'ਬ੍ਰਾਹਮਣ' ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੋਂ।

ਅਲ੍ਪਾਕ੍ਸ਼ਰਮਸਨ੍ਦਿਗ੍ਧਂ ਸਾਰਵਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਮੁਖਮ੍। ਅਸ੍ਤੋਭਮਨਵਦ੍ਯਞ੍ਚ ਸੂਤ੍ਰਂ ਸੂਤ੍ਰਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ ।। ੫੯.

ਸੂਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੂਤਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਖੇਪ, ਸਪਸ਼ਟ, ਮੂਲ ਭਾਵ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਲਾਗੂ, ਫ਼ਜੂਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ऋषਯਸ੍ਤਦ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੂਤਮਾਹੁਃ ਸੁਦੁਸ੍ਤਰਮ੍। ਕਥਂ ਵੇਦਾ ਪੁਰਾ ਵ੍ਯਸ੍ਤਾਸ੍ਤਨ੍ਨੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਹਾਮਤੇ ।। ੬੦.

ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੂਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਦਾਂ ਕਿਵੇਂ ਵੰਡੇ ਗਏ? ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਵੱਡੀ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ।'

ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਤੁ ਪਰਾਵृਤ੍ਤੇ ਮਨੋਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਨੁਮੁਵਾਚੇਦਂ ਤਦ੍ਵਦਿष੍ਯੇ ਮਹਾਮਤੇ ।। ੬੦.

ਜਦੋਂ ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਮੁੜ ਗਿਆ, ਮਨੁ ਸਵਾਇੰਭੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਨੁ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ; ਮੈਂ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਵੱਡੀ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ।

ਪਰਿਵृਤ੍ਤੇ ਯੁਗੇ ਤਾਤ ਸ੍ਵਲ੍ਪਵੀਰ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ। ਸਂਵृਤ੍ਤਾਂ ਯੁਗ ਦੋषੇਣ ਸਰ੍ਵੇ ਚੈਵ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ।। ੬੦.

ਜਦੋਂ ਯੁਗ ਮੁੜ ਗਿਆ, ਪਿਆਰੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ, ਯੁਗ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਸਭ ਹੀ, ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ।

ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਮਾਨਂ ਯੁਗਵਸ਼ਾਦਲ੍ਪਸ਼ਿष੍ਟਂ ਹਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ। ਦਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਭਾਗੇਨ ਹ੍ਯਵਸ਼ਿष੍ਟਂ ਕृਤਾਦਿਦਮ੍ ।। ੬੦.

ਯੁਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਬਚਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੇਵਲ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਵੇਂ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।

ਵੀਰ੍ਯਂ ਤੇਜੋ ਬਲਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਞ੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ। ਵੇਦਵੇਦਾ ਹਿ ਕਾਰ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਮਾਭੂਦ੍ਵੇਦਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ।। ੬੦.

ਤਾਕਤ, ਜੋਸ਼, ਬਲ, ਬਚਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਵੇਦੇ ਨਾਸ਼ਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਯਜ੍ਞੋ ਨਾਸ਼ਂ ਗਮਿष੍ਯਤਿ। ਯਤ੍ਰੇ ਨष੍ਟੇ ਦੇਵਨਾਸ਼ਸ੍ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ।। ੬੦.

ਜਦੋਂ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਯਜਨ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਯਜਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਫਿਰ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਦ੍ਯੋ ਵੇਦਸ਼੍ਚਤੁष੍ਪਾਦਃ ਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਰਸਂਜ੍ਞਿਤਃ। ਪੁਨਰ੍ਦਸ਼ਗੁਣਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨੋ ਯਜ੍ਞੋ ਵੈ ਸਰ੍ਵਕਾਮਧੁਕ੍ ।। ੬੦.

ਪਹਿਲਾ ਵੇਦ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਪੂਰਾ ਯਜਨ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਨੁਰ੍ਲੋਕਹਿਤੇ ਰਤਃ। ਵੇਦਮੇਕਂ ਚਤੁष੍ਪਾਦਂ ਚਤੁਰ੍ਧਾ ਵ੍ਯਭਜਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੬੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, 'ਠੀਕ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ, ਮਨੁ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਇੱਕ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਵੇਦ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਰਵਣੀਕ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਚਨਾਤ੍ਤਾਤ ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ। ਤਦਿਦਂ ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨੇਨ ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਵੇਦਕਲ੍ਪਨਮ੍ ।। ੬੦.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਵੇਦ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ।

ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇਣ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵ੍ਯਤੀਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਨਮ੍। ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਣ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਵੈ ਤਨ੍ਨਿਬੋਧਤ ਸਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੬੦.

ਮੈਂ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਅਪਰੋਕਸ਼ ਜਾਣੋ, ਵਧੀਆ ਲੋਕੋ।

ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਯੁਗੇ ਕृਤੋ ਵ੍ਯਾਸਃ ਪਾਰਾਸ਼ਰ੍ਯਃ ਪਰਨ੍ਤਪਃ। ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਵਿष੍ਣੋਰਂਸ਼ਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ।। ੬੦.

ਇਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਵੇਦ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲਾ ਵਿਆਸ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਦਵੈਪਾਯਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਚੋਦਿਤਃ ਸੋऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਵੇਦਂ ਵ੍ਯਸ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੇ। ਅਥ ਸ਼ਿष੍ਯਾਨ੍ ਸ ਜਗ੍ਰਾਹ ਚਤੁਰੋ ਵੇਦਕਾਰਣਾਤ੍ ।। ੬੦.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ, ਵੇਦ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਸ਼ਿਸ਼ ਲਏ।

ਜੈਮਿਨਿਞ੍ਚ ਸੁਮਨ੍ਤੁਞ੍ਚ ਵੈਸ਼ਮ੍ਪਾਯਨਮੇਵ ਚ। ਪੈਲਨ੍ਤੇषਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥਨ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚਮਂ ਲੋਮਹਰ੍षਣਮ੍ ।। ੬੦.

ਜੈਮੀਨੀ, ਸੁਮੰਤੁ, ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ, ਚੌਥਾ ਪੈਲ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਲੋਮਹਰਸ਼ਣ — ਇਹ ਪੰਜ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ।

ऋਗ੍ਵੇਦਸ਼੍ਰਾਵਕਂ ਪੈਲਞ੍ਜਗ੍ਰਾਹ ਵਿਧਿਵਦ੍ ਦ੍ਵਿਜਮ੍ । ਯਜੁਰ੍ਵੇਦਪ੍ਰਵਕ੍ਤਾਰਂ ਵੈਸ਼ਮ੍ਪਾਯਨਮੇਵ ਚ ।। ੬੦.

ਪੈਲ ਨੇ ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਪਾਠਕ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਵਜੋਂ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲਿਆ।

ਜੈਮਿਨਿਂ ਸਾਮਵੇਦਾਰ੍ਥਸ਼੍ਰਾਵਕਂ ਸੋऽਨ੍ਵਪਦ੍ਯਤ। ਤਥੈਵਾਥਰ੍ਵਵੇਦਸ੍ਯ ਸੁਮਨ੍ਤੁਮृषਿਸਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੬੦.

ਜੈਮੀਨੀ ਸਾਮਵੇਦ ਦੇ ਅਰਥ ਦਾ ਪਾਠਕ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਸੁਮੰਤੁ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਅਥਰਵਵੇਦ ਦਾ ਪਾਠਕ ਬਣਿਆ।

ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤਾਰਂ ਸਮ੍ਯਗੇਵ ਹਿ। ਮਾਞ੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਭਗਵਾਨੀਸ਼੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੬੦.

ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਚੁਣਿਆ।