ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਰ੍ਵੇ ਵਾਣਿਜਕਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਧਮੇ ਯੁਗੇ। ਭੂਯਿष੍ਠਂ ਕੂਟਮਾਨੈਸ਼੍ਚ ਪਣ੍ਯਵਿਕ੍ਰੀਤਤੇਜਨੈਃ ।। ੫੮.

ਸਾਰੇ ਵਪਾਰੀ ਇਸ ਮਾੜੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਬੇਇਮਾਨ ਹੋਣਗੇ, ਵੱਧ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝੂਠੇ ਮਾਪ ਤੇ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਵਸਤੂ ਵੇਚਣਗੇ।

ਕੁਸ਼ੀਲਚਰ੍ਯਾ ਪਾषਣ੍ਡੈਰ੍ਵृਥਾਰੂਪੈਃ ਸਮਾਵृਤਮ੍। ਪੁਰੁषਾਲ੍ਪਂ ਬਹੁਸ੍ਤ੍ਰੀਕਂ ਯੁਗਾਨ੍ਤੇ ਪਰ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤੇ ।। ੫੮.

ਕੁਝ ਪਾਠਕ ਵਿਅਰਥ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਨਾਟਕ ਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਕਰਣਗੇ। ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਮਰਦ ਘੱਟ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵੱਧ ਹੋਣਗੀਆਂ।

ਬਹੁਯਾਚਨਕੋ ਲੋਕੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍। ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਨਃ ਕ੍ਰੂਰਵਾਕ੍ਯੋ ਨਾਰ੍ਜਵੋ ਨਾਨਸੂਯਕਃ ।। ੫੮.

ਲੋਕ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਮੰਗਣਗੇ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਕਰੜਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਤੇ ਚੁਗਲਖੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ।

ਨ ਕृਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕਰ੍ਤਾ ਚ ਕ੍ਸ਼ੀਣੋ ਲੋਕੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਅਸ਼ਙ੍ਕਾ ਚੈਵ ਪਤਿਤੇ ਤਦ੍ਯੁਗਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ।। ੫੮.

ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ, ਲੋਕ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਪਤਨ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਇਹ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।

ਨਰਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਵਸੁਮਤੀ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਚੈਵ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਦੇਸ਼ੇषੁ ਨਗਰੇषੁ ਚ ।। ੫੮.

ਧਰਤੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਸੁੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਲਾਕੇ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਰੁਕਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

ਅਲ੍ਪੋਦਕਾ ਚਾਲ੍ਪਫਲਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ। ਗੋਪ੍ਤਾਰਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਗੋਪ੍ਤਾਰਃ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਸ਼ਾਸਨਾਃ ।। ੫੮.

ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਫਲ ਘੱਟ ਹੋਣਗੇ। ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ, ਤੇ ਬੇਕਾਬੂ ਲੋਕ ਹਾਵੀ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

ਹਰ੍ਤ੍ਤਾਰਃ ਪਰਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਪਰਦਾਰਪ੍ਰਧਰ੍षਕਾਃ। ਕਾਮਾਤ੍ਮਾਨੋ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾਨੋ ਹ੍ਯਧਰ੍ਮਾਤ੍ ਸਾਹਸਪ੍ਰਿਯਾਃ ।। ੫੮.

ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਗਹਣੇ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਮੰਦ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਅਧਰਮ ਤੇ ਜ਼ੋਰ-ਜਬਰ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ।

ਅਨष੍ਟਚੇਤਨਾਃ ਪੁਂਸੋ ਮੁਕ੍ਤਕੇਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਚੂਲਿਕਾਃ। ਊਨषੋਡਸ਼ਵਰ੍षਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਯਨ੍ਤੇ ਯੁਗਕ੍ਸ਼ਯੇ ।। ੫੮.

ਜਦ ਯੁਗ ਦਾ ਅੰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਜੂੜੇ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉਮਰ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ੁਕ੍ਲਦਨ੍ਤਾ ਜਿਤਾਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਮੁਣ੍ਡਾਃ ਕਾषਾਯਵਾਸਸਃ। ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਧਰ੍ਮਞ੍ਚਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੁਗਾਨ੍ਤੇ ਪਰ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤੇ ।। ੫੮.

ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਚ, ਚਿੱਟੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੂਏ 'ਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਮੂੰਡੇ ਸਿਰਾਂ ਤੇ ਗੇਰੂਆਂ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੂਦਰ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲਣਗੇ।

ਸਸ੍ਯਚੌਰਾ ਭਵਿष੍ਯਂਤਿ ਤਥਾ ਚੈਲਾਭਿਮਰ੍ਸ਼ਨਾਃ। ਚੌਰਾਸ਼੍ਚੌਰਸ੍ਯ ਹਰ੍ਤ੍ਤਾਰੋ ਹਨ੍ਤੁਰ੍ਹਰ੍ਤ੍ਤਾਰ ਏਵ ਵ ।। ੫੮.

ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਚੋਰ ਹੋਣਗੇ, ਹੋਰ ਲੋਕ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਖੋਹਣਗੇ; ਚੋਰ ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣਗੇ, ਤੇ ਕਾਤਲ ਕਾਤਲਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ।

ਜ੍ਞਾਨਕਰ੍ਮਣ੍ਯੁਪਰਤੇ ਲੋਕੇ ਨਿष੍ਕ੍ਰਿਯਤਾਙ੍ਗਤੇ । ਕੀਟਮੂषਿਕਸਰ੍ਪਾਸ਼੍ਚ ਧਰ੍षਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਨ੍ ।। ੫੮.

ਜਦ ਗਿਆਨ ਤੇ ਕਰਮ ਮੁੱਕ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਲੋਕ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਹੋਣਗੇ, ਤਦ ਕੀੜੇ, ਚੂਹੇ ਤੇ ਸੱਪ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨਗੇ।

ਸੁਭਿਕ੍ਸ਼ਂ ਕ੍ਸ਼ੇਮਮਾਰੋਗ੍ਯਂ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਭਵੇਤ੍। ਕੌਸ਼ਿਕਾਃ ਪ੍ਰਤਿਵਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਭਯਪੀਡਿਤਾਨ੍ ।। ੫੮.

ਫਿਰ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ, ਸੁੱਖ-ਚੈਨ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ ਸਮਰਥਾ ਵੱਡੀ ਔਖੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਕੌਸ਼ਿਕ ਲੋਕ ਹਰ ਸਾਲ ਭੁੱਖ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਜਾਵਣਗੇ।

ਦੁਃਖੇਨਾਭਿਪ੍ਲੁਤਾਨਾਞ੍ਚ ਪਰਮਾਯੁਃ ਸ਼ਤਂ ਭਵੇਤ੍। ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਨ ਚ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਵੇਦਾਃ ਕਲਿਯੁਗੇऽਖਿਲਾਃ ।। ੫੮.

ਜੋ ਲੋਕ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਡੁੱਬੇ ਹੋਣਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਸੌ ਸਾਲ ਹੋਵੇਗੀ; ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਕਦੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਨਹੀਂ।

ਉਤ੍ਸੀਦਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਯਜ੍ਞਾਃ ਕੇਵਲਾ ਧਰ੍ਮਪੀਡਿਤਾਃ। ਕषਾਯਿਣਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਸ੍ਤਥਾ ਕਾਪਾਲਿਨਸ਼੍ਚ ਹ ।। ੫੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠਾਂ ਪਏ ਹਨ; ਗੇਰੂਆਂ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਖੋਪੜੀਆਂ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ।

ਵੇਦਵਿਕ੍ਰਯਿਣਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਤੀਰ੍ਥਵਿਕ੍ਰਯਿਣੋऽਪਰੇ । ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਪਾषਣ੍ਡਾਃ ਪਰਿਪਨ੍ਥਿਨਃ ।। ੫੮.

ਕੁਝ ਲੋਕ ਵੇਦ ਵੇਚਣਗੇ, ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਵੇਚਣਗੇ; ਕੁਝ ਹੋਰ, ਜੋ ਵਰਣਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਤੇ ਠੱਗ ਹੋਣਗੇ, ਉੱਭਰ ਆਉਣਗੇ।

ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਥਾ ਤੇ ਵੈ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤੁ ਕਲੌ ਯੁਗੇ। ਨਾਧੀਯਨ੍ਤੇ ਤਦਾ ਵੇਦਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕੋਵਿਦਾਃ ।। ੫੮.

ਜਦ ਕਲੀ ਯੁਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਐਸੇ ਲੋਕ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੇਦ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਦੇ ਮਾਹਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

ਯਜਨ੍ਤੇ ਨਾਸ਼੍ਵਮੇਧੇਨ ਰਾਜਾਨਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਯੋਨਯਃ। ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਧਂ ਗੋਵਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਵਾ ਚੈਵ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍। ਉਪਹਨ੍ਯੁਸ੍ਤਦਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਸਾਧਯਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੫੮.

ਸ਼ੂਦਰ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ; ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਕੇ, ਲੋਕ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਜੀਊਣਗੇ।

ਦੁਃਖਪ੍ਰਚਾਰਤੋऽਲ੍ਪਾਯੁਰ੍ਦੇਸ਼ੋਤ੍ਸਾਦਃ ਸਰੋਗਤਾ। ਮੋਹੋ ਗ੍ਲਾਨਿਸ੍ਤਥਾਸੌਖ੍ਯਂ ਤਮੋਵृਤ੍ਤਂ ਕਲੌ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੫੮.

ਜਦ ਦੁੱਖ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਮਰ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਰੋਗ ਚਹੁੰ ਪਾਸ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਮੋਹ, ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਸੁੱਖ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕਲੀ ਯੁਗ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪ੍ਰਜਾ ਤੁ ਭ੍ਰੂਣਹਤ੍ਯਾਯਾਮਥ ਵੈ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ। ਤਸ੍ਮਾਦਾਯੁਰ੍ਬਲਂ ਰੂਪਂ ਕਲਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪ੍ਰਹੀਯਤੇ। ਦੁਃਖੇਨਾਭਿਪ੍ਲੁਤਾਨਾਂ ਵੈ ਪਰਮਾਯੁਃ ਸ਼ਤਂ ਨृਣਾਮ੍ ।। ੫੮.

ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਹੱਤਿਆ ਵਧ ਜਾਵੇਗੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਕਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਮਰ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਸੋਹਣਾਪਣ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਡੁੱਬੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਸੌ ਸਾਲ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਾਭਿਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਵੇਦਾਃ ਕਲਿਯੁਗੇऽਖਿਲਾਃ। ਉਤ੍ਸੀਦਨ੍ਤੇ ਤਦਾ ਯਜ੍ਞਾਃ ਕੋਵਲਾ ਧਰ੍ਮਪੀਡਿਤਾਃ ।। ੫੮.

ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਕਦੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਯਜਨ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਧਰਮ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠਾਂ ਪਏ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਦਾ ਤ੍ਵਲ੍ਪੇਨ ਕਾਲੇਨ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ। ਧਨ੍ਯਾ ਧਰ੍ਮਞ੍ਚਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੁਗਾਨ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੫੮.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੋਕ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਚ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ।

ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤ੍ਯੁਦਿਤਂ ਧਰ੍ਮਂ ਯੇ ਚਰਨ੍ਤ੍ਯਨਸੂਯਕਾਃ. ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਵਾਰ੍षਿਕੋ ਧਰ੍ਮੋ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਮਾਸਿਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਚਰਨ੍ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਦਹ੍ਨਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਰੁਯਾਤ੍ ਕਲੌ ।। ੫੮.

ਜੋ ਲੋਕ ਇਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਣੀ ਤੇ ਯਾਦ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ; ਪਰ ਕਲੀ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਮਰਥ ਹਨ, ਉਹ ਇਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਧਰਮ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਏषਾ ਕਲਿਯੁਗੇऽਵਸ੍ਥਾ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂਸ਼ਨ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧ ਮੇ । ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ਤੁ ਹੀਯਨ੍ਤੇ ਤ੍ਰੀਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ ਪਾਦਾਂਸ਼੍ਚ ਸਿਦ੍ਧਯਃ ।। ੫੮.

ਇਹ ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੰਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣ। ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਸਫਲਤਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਯੁਗਸ੍ਵਭਾਵਾਤ੍ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੀਮਾਸ੍ਤੁ ਪਾਦਸ਼ਃ। ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਸ੍ਵਭਾਵਾਚ੍ਚਾਂਸ਼ੇषੁ ਪਾਦਸ਼ਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ ।। ੫੮.

ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਸੁਭਾਵਿਕਤਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸੰਧੀਆਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਤੇ ਸੰਧੀਆਂ ਦੀ ਸੁਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂਸ਼ਕੇ ਕਾਲੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤੁ ਯੁਗਾਨ੍ਤਿਕੇ। ਤੇषਾਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਹ੍ਯਸਾਧੂਨਾਂ ਭृਗੂਣਾਂ ਨਿਧਨੋਤ੍ਥਿਤਃ ।। ੫੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਚ ਸੰਧੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਭਰਗੂ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ, ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗੋਤ੍ਰੇਣ ਵੈ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਪ੍ਰਮਿਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ। ਮਾਧਵਸ੍ਯ ਤੁ ਸੋਂਸ਼ੇਨ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇ ।। ੫੮.

ਉਸਦਾ ਵੰਸ਼ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਤੋਂ ਸੀ, ਨਾਂ ਪ੍ਰਮਿਤੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਪਿਛਲੇ ਸਵਾਯੰਭੁਵ ਮਨਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਧਵ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ।

ਸਮਾਃ ਸ ਵਿਂਸ਼ਤਿਂ ਪੂਰ੍ਣਾਃ ਪਰ੍ਯਟਨ੍ ਵੈ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍। ਆਚਕਰ੍ष ਸ ਵੈ ਸੇਨਾਂ ਸਵਾਜਿਰਥਕੁਞ੍ਜਰਾਮ੍ ।। ੫੮.

ਉਹ ਪੂਰੇ ਵੀਹ ਸਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈ।

ਪ੍ਰਗृਹੀਤਾਯੁਧੈਰ੍ਵਿਪ੍ਰੈਃ ਸ਼ਤਸ਼ੋऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ। ਸ ਤਦਾ ਤੈਃ ਪਰਿਵृਤੋ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ।। ੫੮.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸ ਹਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਗਸ਼੍ਚੈਵ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਾਨ੍ ਸ਼ੂਦ੍ਰਯੋਨਿਜਾਤ੍। ਪਾषਣ੍ਡਾਨ੍ ਸ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਨਿਃਸ਼ੇषਾਨ੍ ਕृਤਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੫੮.

ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਥਾਂ ਦੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਜੋ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਤਿ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਸਨ, ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਖੰਡੀ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।