ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਿਚਾਰਾਣਾਚ੍ਚ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਾਦ੍ਦੋਪਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍। ਦੋषਾਣਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਚ੍ਚੈਵ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਭਵਃ ।। ੫੮.

ਖੋਜ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਵੈਰਾਗ ਤੋਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ, ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਤੇषਾਞ੍ਚ ਮਾਨਿਨਾਂ ਪੂਰ੍ਵਮਾਦ੍ਯੇ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇ। ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਹਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਪਰਿਪਨ੍ਥਿਨਃ ।। ੫੮.

ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਵਿਕਲ੍ਪਾਸ਼੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਾਂ ਜ੍ਯੌਤਿषਸ੍ਯ ਚ। ਅਰ੍ਥਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਕਲ੍ਪਸ਼੍ਚ ਹੇਤੁਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਕਲ੍ਪਨਮ੍ ।। ੫੮.

ਆਯੁਰਵੇਦ, ਜੋਤਿਸ਼ ਦੇ ਅੰਗਾਂ, ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਤਰਕ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਹ ਹਨ।

ਸ੍ਮृਤਿਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਭੇਦਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਪृਥਕ੍ ਪृਥਕ੍। ਦ੍ਵਾਪਰੇष੍ਵਭਿਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਮਤਿਭੇਦਾਸ੍ਤਥਾ ਨृਣਾਮ੍ ।। ੫੮.

ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਗ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਥ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਨਸਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਾਚਾ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾ ਦ੍ਵਾਰ੍ਤ੍ਤਾ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧ੍ਯਤਿ। ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਕਾਯਕ੍ਲੇਸ਼ਪੁਰਸ੍ਕृਤਾ ।। ੫੮.

ਮਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਹੀ ਪਹਿਲਾ ਹੈ।

ਲੋਭੇऽਧृਤਿਰ੍ਵਣਿਗ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਮਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ। ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਣਯਨਂ ਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਸਙ੍ਕਰਸ੍ਤਥਾ ।। ੫੮.

ਲੋਭ, ਅਸਥਿਰਤਾ, ਵਪਾਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਅਣਸੁਝੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਨਵੇਂ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦ੍ਵਾਪਰੇषੁ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਰੋਗੋ ਲੋਭੋ ਵਧਸ੍ਤਥਾ। ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਪਰਿਧ੍ਵਂਸਾਃ ਕਾਮਦ੍ਵੇषੌ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੫੮.

ਦਵਾਪਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਗ, ਲੋਭ ਅਤੇ ਹੱਤਿਆ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪੂਰ੍ਣੇ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਪਰਮਾਯੁਸ੍ਤੁਥਾ ਨृਣਾਮ੍। ਨਿਃਸ਼ੇਪੇ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਤਸ੍ਯ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾ ਤੁ ਪਾਦਤਃ ।। ੫੮.

ਜਦੋਂ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਦਵਾਪਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਇਕ ਪੈਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਤੇ ਗੁਣੈਰ੍ਹੀਨੋ ਧਰ੍ਮੋऽਸੌ ਦ੍ਵਾਪਰਸ੍ਯ ਤੁ । ਤਥੈਵ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਅਂਸ਼ਸ੍ਤਸ੍ਯਾਵਤਿष੍ਠਤੇ ।। ੫੮.

ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਇਕ ਪੈਰ ਰਾਹੀਂ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਬਚਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵਾਪਰਸ੍ਯ ਚ ਵਰ੍षੇ ਯਾ ਤਿष੍ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਨਿਬੋਧਤ। ਦ੍ਵਾਪਰਸ੍ਯਾਂਸ਼ਸ਼ੇषੇ ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਃ ਕਲੇਰਤਃ ।। ੫੮.

ਹੁਣ ਦਵਾਪਰ ਦੇ ਤਿਸ਼ਯ ਸਾਲ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ; ਦਵਾਪਰ ਦੇ ਬਚੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਕਲਿਜੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਹਿਂਸਾਸੂਯਾਨृਤਂ ਮਾਯਾ ਵਧਸ਼੍ਚੈਵ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍। ਏਤੇ ਸ੍ਵਭਾਵਾਸ੍ਤਿष੍ਯਸ੍ਯ ਸਾਧਯਨ੍ਤਿ ਚ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੫੮.

ਹਿੰਸਾ, ਈਰਖਾ, ਝੂਠ, ਧੋਖਾ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ—ਇਹ ਤਿਸ਼ਯ ਦੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਰਤੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਏष ਧਰ੍ਮਃ ਕृਤਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨੋ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਪਰਿਹੀਯਤੇ। ਮਨਸਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਸ੍ਤੁਤ੍ਯਾ ਵਾਰ੍ਤ੍ਤਾ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਤਿ ਵਾ ਨ ਵਾ ।। ੫੮.

ਇਹ ਪੂਰਾ ਧਰਮ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਨ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਨਹੀਂ।

ਕਲੌ ਪ੍ਰਮਾਰਕੋ ਰੋਗਃ ਸਤਤਂ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਭਯਾਨਿ ਵੈ। ਅਨਾਵृष੍ਟਿਭਯਂ ਘੋਰਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਞ੍ਚ ਵਿਪਰ੍ਯਯਮ੍ ।। ੫੮.

ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੋਗ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਭੁੱਖ ਦਾ ਡਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਭਿਆਨਕ ਸੁੱਕਾ ਪੈਣ ਦਾ ਡਰ ਤੇ ਉਲਟਵਾਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਨ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸ੍ਮृਤੇਰਸ੍ਤਿ ਤਿष੍ਯੇ ਲੋਕੇ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ। ਗਰ੍ਭਸ੍ਥੋ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਯੌਵਨਸ੍ਥਸ੍ਤਥਾਪਰਃ । ਸ੍ਥਾਵਿਰੇ ਮਧ੍ਯਕੌਮਾਰੇ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਵੈ ਕਲੌ ਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੫੮.

ਤਿਸ਼ਯ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਕੋਈ ਮਰਯਾਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ; ਕੁਝ ਲੋਕ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਧਾਪਣ, ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਧਾਰ੍ਮਿਕਾਸ੍ਤ੍ਵਨਾਚਾਰਾਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣ ਕੋਪਾਲ੍ਪਤੇਜਸਃ। ਅਨृਤਬ੍ਰੁਵਸ਼੍ਚ ਸਤਤਂ ਤਿष੍ਯੇ ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੫੮.

ਅਧਰਮੀ, ਗਲਤ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ—ਇਹ ਲੋਕ ਤਿਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਦੁਰਿष੍ਟੈਰ੍ਦੁਰਧੀਤੈਸ਼੍ਚ ਦੁਰਾਚਾਰੈਰ੍ਦੁਰਾਗਮੈਃ। ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਕਰ੍ਮਦੋषੈਸ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਜਾਯਤੇ ਭਯਮ੍ ।। ੫੮.

ਮੰਦੇ, ਠੀਕ ਨਾ ਪੜ੍ਹੇ, ਗਲਤ ਆਚਰਨ ਅਤੇ ਗਲਤ ਦীক্ষਾ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਕਰਮ-ਦੋਸ਼ਾਂ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਿਂਸਾ ਮਾਯਾ ਤਥੇਰ੍ष੍ਯਾ ਚ ਕ੍ਰੋਧੋऽਸੂਯਾਕ੍ਸ਼ਮਾਨृਤਮ੍। ਤਿष੍ਯੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਰਾਗੋ ਲੋਭਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੫੮.

ਹਿੰਸਾ, ਧੋਖਾ, ਈਰਖਾ, ਗੁੱਸਾ, ਨਫ਼ਰਤ, ਅਣਮਨਤਾ ਤੇ ਝੂਠ—ਇਹ ਤਿਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਾਗ ਤੇ ਲੋਭ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਂਕ੍ਸ਼ੋਭੋ ਜਾਯਤੇऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕਲਿਮਾਸਾਦ੍ਯ ਵੈ ਯੁਗਮ੍। ਨਾਧੀਯਨ੍ਤੇ ਤਦਾ ਵੇਦਾ ਨ ਯਜਨ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ। ਉਤ੍ਸੀਦਨ੍ਤਿ ਨਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਸਵਿਸ਼ਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ।। ੫੮.

ਕਲਿਜੁਗ ਆਉਣ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਦੂਜੀ ਜਾਤੀਆਂ ਯਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ, ਖ਼ਤਰੀ ਤੇ ਵੈਸ਼ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾਣਾਮਨ੍ਤ੍ਯਯੋਨੇਸ੍ਤੁ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਃ ਸਹ। ਭਵਨ੍ਤੀਹ ਕਲੌ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ਯਨਾਸਨਭੋਜਨੈਃ ।। ੫੮.

ਉਸ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਨੀਚ ਜਾਂ ਬਾਹਰਲੀ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਗਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਸੁੱਤਿਆਂ, ਬੈਠਿਆਂ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਰਾਹੀਂ।

ਰਾਜਾਨਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਭੂਯਿष੍ਠਾ ਪਾषਣ੍ਡਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਾਃ। ਭ੍ਰੂਣਹਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਜਾ ਏਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ।। ੫੮.

ਰਾਜੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਤ ਦੇ ਹੋਣਗੇ, ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਗਰਭ ਹੱਤਿਆ ਕਰੇਗੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰੀਕਿਆਂ 'ਚ ਹੋਵੇਗੀ।

ਆਯੁਰ੍ਮੇਧਾ ਬਲਂ ਰੂਪਂ ਕੁਲਞ੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਹੀਯਤੇ। ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਚਾਰਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਚਾਰਾਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ।। ੫੮.

ਉਮਰ, ਅਕਲ, ਤਾਕਤ, ਸੋਹਣਾਪਣ ਤੇ ਵੱਡੇ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗੀ। ਸ਼ੂਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਾਲੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਅਪਣਾਵਣਗੇ।

ਰਾਜਵृਤ੍ਤੇ ਸ੍ਥਿਤਾਸ਼੍ਚੌਰਾਸ਼੍ਚੌਰਵृਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ। ਭृਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਨष੍ਟਸੁਹृਦੋ ਯੁਗਾਨ੍ਤੇ ਪਰ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤੇ ।। ੫੮.

ਚੋਰ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ ਤੇ ਰਾਜੇ ਚੋਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚਲਣਗੇ। ਨੌਕਰ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਗੁਆ ਲੈਣਗੇ ਜਦ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਨੇੜੇ ਆਵੇਗਾ।

ਅਸ਼ੀਲਿਨ੍ਯੋऽਵ੍ਰਤਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਮਦ੍ਯਾਮਿषਪ੍ਰਿਯਾਃ। ਮਾਯਾਮਾਤ੍ਰਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੁਗਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤੇ ।। ੫੮.

ਇਸਤਰੀਆਂ ਬੇਸ਼ਰਮ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਕੋਈ ਵਚਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਗੀਆਂ, ਮਦਿਰਾ ਤੇ ਮਾਸ ਖਾਣ ਪਸੰਦ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਉਹ ਠੱਗੀ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵਣ ਗੁਜ਼ਾਰਣਗੀਆਂ।

ਸ਼੍ਵਾਪਦਪ੍ਰਬਲਤ੍ਵਞ੍ਚ ਗਵਾਞ੍ਚੈਵਾਪ੍ਯੁਪਕ੍ਸ਼ਯਃ। ਸਾਧੂਨਾਂ ਵਿਨਿਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਲੌ ਯੁਗੇ ।। ੫੮.

ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਗਾਂ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ।

ਤਦਾ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੇ ਮਹੋਦਰ੍ਕੋ ਦੁਰ੍ਲਭੋ ਭੋਗਿਨਾਂ ਤਥਾ। ਚਤੁਰਾਸ਼੍ਰਮਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਾਦ੍ਧਰ੍ਮਃ ਪ੍ਰਵਿਚਲਿष੍ਯਤਿ ।। ੫੮.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਰੋਟੀ ਘੱਟ ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਮਿਲਣ ਔਖੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਡੋਲਣ ਲੱਗ ਪਵੇਗਾ।

ਤਦਾ ਹ੍ਯਲ੍ਪਫਲਾ ਦੇਵੀ ਭਵੇਦ੍ਭੂਮਿਰ੍ਮਹੀਯਸੀ। ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ੍ਤਪਸ਼੍ਚਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੁਗਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪਸ਼੍ਥਿਤੇ ।। ੫੮.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਵੱਡੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਫਲ ਘੱਟ ਦੇਵੇਗੀ। ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਨੇੜੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਤਪ ਕਰਣਗੇ।

ਤਦਾ ਹ੍ਯੈਕਾਹਿਕੋ ਧਰ੍ਮੋ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਯਸ਼੍ਚ ਮਾਸਿਕਃ। ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਵਤ੍ਸਰਸ੍ਥਸ਼੍ਚ ਏਕਾਹਾਦਤਿਰਿਚ੍ਯਤੇ ।। ੫੮.

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਧਰਮ, ਦੁਆਪਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਾਲੇ ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਦੇ ਸਾਲ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।

ਅਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਰੋ ਹਰ੍ਤ੍ਤਾਰੋ ਬਲਿਭਾਗਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ। ਯੁਗਾਨ੍ਤੇषੁ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਰਕ੍ਸ਼ਣਪਰਾਯਣਾਃ ।। ੫੮.

ਰਾਜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ, ਸਿਰਫ਼ ਟੈਕਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਗੇ। ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣਗੇ।

ਅਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾਨੋ ਵਿਸ਼ਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋਪਜੀਵਿਨਃ। ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਭਿਵਾਦਿਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯੁਗਾਨ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੫੮.

ਰਾਜੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ, ਲੋਕ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਾਲਾ ਜੀਵਨ ਜੀਵਣਗੇ। ਸਭ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ੂਦਰ ਵਾਂਗ ਸੱਦਣਗੇ, ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।