ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਜੋषੌ ਚ ਮਹਾਭਾਗੌ ਯਵੀਯਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਃ

ਅਜੋਸ਼ਾ ਅਤੇ ਮਹਾਭਾਗਾ, ਯਵੀਯਾ ਮਹਾਬਲੀ।

ਹੋਤਾ ਯਜ੍ਵਾਚ ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਃ ਪਰਾਵਤਾਃ । ਇਤ੍ਯੇਤਾ ਦੇਵਤਾ ਹ੍ਯਾਸਨ੍ਮਨੁਸ੍ਵਾਰੋਚਿषੇਨ੍ਤਰੇ

ਹੋਤਾ ਅਤੇ ਯਜਵਾ—ਇਹ ਸ਼ੂਰ ਪਾਰਾਵਤਾ ਹਨ; ਇਹੀ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਸਵਾਰੋਚਿਸ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਨ।

ਸੋਮਪਾਸ੍ਤੁ ਤਦਾ ਹ੍ਯੇਤਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਦੇਵਤਾਃ । ਤੇषਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਦਾ ਹ੍ਯਾਸੀਦ੍ਵੈਧਸ਼੍ਚ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ

ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਚੌਵੀ ਦੇਵਤੇ ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੈਧਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।

ਊਰ੍ਜੌ ਵਸਿष੍ਠਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸ੍ਤਮ੍ਭਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ਏਵ ਚ । ਭਾਰ੍ਗਵਸ਼੍ਚ ਤਦਾ ਦ੍ਰੋਣੋ ऋषਭੋऽਙ੍ਗਿਰਸਸ੍ਤਥਾ

ਉਰਜਾ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਤੰਭ, ਕਾਸ਼ਯਪ, ਭਾਰਗਵ, ਦ੍ਰੋਣ, ਰਿਸ਼ਭ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸ।

ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੇਯੋ ਨਿਸ਼੍ਚਲਸ੍ਤਥਾ । ਪੌਲਹਸ੍ਯ ਚ ਧਾਵਾਂਸ੍ਤੁ ਏਤੇ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਪੌਲਸਤਿਆ, ਦੱਤਾਤ੍ਰੇ, ਆਤ੍ਰੇਯ, ਨਿਸ਼ਚਲ ਅਤੇ ਪੌਲਸਤਿਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਾਵਾਨ—ਇਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਬृਹਦ੍ਗੁਹੋ ਨਵਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਤਾਸ਼੍ਚੈਤੇ ਨਵ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਬ੍ਰਿਹਦਗੁਹਾ ਅਤੇ ਨਵਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੌ ਪੁੱਤਰ—ਇਹ ਨੌ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਨੋਃ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषਸ੍ਯੈਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾ ਵਂਸ਼ਕਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਪੁਰਾਣੇ ਪਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਚੈਤਦਨ੍ਤਰਮ੍

ਇਹ ਸਵਾਰੋਚਿਸ ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋ ਮਨੁਰ੍ਦੇਵਾਃ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ । ਮੂਲਂ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਸ੍ਯੈਤੇ ਤੇषਾਂ ਚੈਵਾਨ੍ਤਰੇ ਪ੍ਰਜਾਃ

ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮਨੂ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰ — ਇਹ ਮਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ऋषੀਣਾਂ ਦੇਵਤਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪਿਤਰੋ ਦੇਵਸੂਨਵਃ । ऋषਯੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਇਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ॥੨.੧.

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਤੇ ਹਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਤੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਪੁੱਤਰਾਂ — ਇਹ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਨਿਸਚਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।

                 ੬੨.੨੧ ਮਨੋਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਵਿਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵ ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਭ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ । ਏਤਨ੍ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਮਾਸਾਨ੍ਨ ਤੁ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍

ਮਨੂ ਤੋਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ; ਇਹ ਮਨਵੰਤਰੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਹੀਂ।

ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇਨ ਵਿਸ੍ਤਾਰੋ ਜ੍ਞੇਯਃ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषਸ੍ਯ ਤੁ । ਨ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਵਿਸ੍ਤਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤੁਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤੈਰਪਿ । ਪੁਨਰੁਕ੍ਤਬਹੁਤ੍ਵਾਤ੍ਤੁ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਵੈਕੁਲੇ ਕੁਲੇ

ਸਵਾਯੰਭੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵੀ; ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸਥਾਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਤृਤੀਯਸ੍ਤ੍ਵਥ ਪਰ੍ਯਾਯ ਔਤ੍ਤਮਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ । ਪਞ੍ਚ ਚੈਵ ਗਣਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤਾਨ੍ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਿਬੋਧਤ

ਹੁਣ ਤੀਜੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ, ਉੱਤਮ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪੰਜ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਸੁਧਾਮਾਨਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਵਸ਼ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਨਃ । ਪ੍ਰਤਰ੍ਦ੍ਦਨਾਃ ਸ਼ਿਵਾਃ ਸਤ੍ਯਾ ਗਣਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਸੁਧਾਮਾਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਤਰਦਨ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸਤਿਆ — ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਵੰਸ਼ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਤ੍ਯੋ ਧृਤਿਰ੍ਦਮੋ ਦਾਨ੍ਤਃ ਕ੍ਸ਼ਮਃ ਕ੍ਸ਼ਾਮੋ ਧृਤਿਃ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਈषੋਰ੍ਜਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਵਪੁष੍ਮਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ । ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਨਾਮਭਿਃ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਃ ਸੁਧਾਮਾਨਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਦਸ਼

ਸਤਿਆ, ਧ੍ਰਿਤੀ, ਦਮ, ਦਾਂਤ, ਕਸ਼ਮਾ, ਕਸ਼ਾਮਾ, ਧ੍ਰਿਤੀ, ਸ਼ੁਚੀ, ਈਸ਼ੋਰਜਾ, ਜੇਠਾ, ਵਪੁਸ਼ਮਾਨ — ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਨਾਮਾਂ ਵਾਲੇ ਸੁਧਾਮਾਨ ਹਨ।

ਸਹਸ੍ਰਧਾਰੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਮਿਤਾਰੋ ਬृਹਦ੍ਵਸੁਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਧਾਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਚ ਮਨਸ੍ਵਨ੍ਤੋ ਵਿਰਾਡ੍ਯਸ਼ਾਃ

ਸਹਸ੍ਰਧਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ, ਸ਼ਮਿਤਾਰ, ਬ੍ਰਹਦਵਸੁ, ਵਿਸ਼ਵਧਾ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਮਨਸਵੰਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਟਯਸ਼।

ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਭਾਵ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਮਾਨ੍ ਵਂਸ਼ਕਾਰਿਣਃ । ਅਨ੍ਯਾਨਾਰਾਧਿਤੋ ਦੇਵੋ ਵਸੁਧਿष੍ਣੋ ਵਿਵਸ੍ਵਸੁਃ

ਜੋਤੀ, ਵਿਭਾਵਿਆ, ਕੀਰਤਿਮਾਨ, ਵੰਸ਼ਕਾਰੀ; ਵਸੁਧਿਸ਼ਣ ਦੇਵਤਾ, ਵਿਵਸਵਸੁ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦਿਨਕ੍ਰਤੁਃ ਸੁਧਰ੍ਮਾ ਚ ਧृਤਵਰ੍ਮਾ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਃ । ਕੇਤੁਮਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਮਰ੍ਦ੍ਦਨਾਃ

ਦਿਨਕ੍ਰਤੁ, ਸੁਧਰਮਾ, ਧ੍ਰਿਤਵਰਮਾ, ਯਸ਼ਸਵੀ, ਕੇਤੁਮਾਨ — ਇਹ ਪ੍ਰਮਰਦਨ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।

ਹਂਸਸ੍ਵਰੋऽਹਿਹਾ ਚੈਵ ਪ੍ਰਤਰ੍ਦ੍ਦਨਯਸ਼ਸ੍ਕਰੌ । ਸੁਦਾਨੋ ਵਸੁਦਾਨਸ਼੍ਚ ਸੁਮਞ੍ਜਸਵਿषਾਵੁਭੌ

ਹੰਸਸਵਰਾ, ਅਹਿਹਾ, ਪ੍ਰਤਰਦਨ, ਯਸ਼ਸਕਰ, ਸੁਦਾਨਾ, ਵਸੁਦਾਨਾ, ਸੁਮੰਜਸਾ ਅਤੇ ਵਿ਷ਾਵਾ — ਇਹ ਦੋ ਵੀ।

ਜਨ੍ਤੁਵਾਹਯਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਵਿਤ੍ਤਸੁਨਯਸ੍ਤਥਾ । ਸ਼ਿਵਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਯਜ੍ਞਿਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਪਰਾਃ ॥੨.੧.

ਜੰਤੁਵਾਹਾ, ਯਤੀ, ਸੁਵਿੱਤਾ, ਸੁਨਯਾ — ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਹਨ, ਜੋ ਬਾਰਾਂ ਹੋਰ ਯਜਨਯੋਗ ਹਨ।

੬੨.੩੦ ਸਤ੍ਯਾਨਾਮਪਿ ਨਾਮਾਨਿ ਨਿਬੋਧਤ ਯਥਾਮਤਮ੍ । ਦਿਕ੍ਪਤਿਰ੍ਵਾਕ੍ਪਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਸ਼੍ਵਃ ਸ਼ਮ੍ਭੁਸ੍ਤਥੈਵ ਚ

ਹੁਣ ਸਤਿਆ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਦਿਕਪਤੀ, ਵਾਕਪਤੀ, ਵਿਸ਼ਵ, ਸ਼ੰਭੂ ਵੀ।

ਸ੍ਵਮृਡੀਕੋऽਧਿਪਸ਼੍ਚੈਵ ਵਰ੍ਚ੍ਚੋਧਾ ਮੁਹ੍ਯਸਰ੍ਵ੍ਵਸ਼ਃ । ਵਾਸਵਸ਼੍ਚ ਸਦਾਸ਼੍ਵਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ੇਮਾਨਨ੍ਦੌ ਤਥੈਵ ਚ

ਸਵਮ੍ਰਿਡੀਕਾ, ਅਧਿਪਾ, ਵਰਚੋਧਾ, ਮੁਹਯਸਰਵਸ਼, ਵਾਸਵਾ, ਸਦਾਅਸ਼ਵਾ, ਕਸ਼ੇਮਾਨੰਦ ਵੀ।

ਸਤ੍ਯਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਪਰਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਯਜ੍ਞਿਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਪਰਾਃ । ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਦੇਵਤਾ ਹ੍ਯਾਸਨ੍ਨੌਤ੍ਤਮਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ

ਇਹ ਸਤਿਆ ਹਨ, ਬਾਰਾਂ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ, ਯਜਨਯੋਗ; ਇਹ ਦੇਵਤੇ ਉੱਤਮ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

ਅਜਸ਼੍ਚ ਪਰਸ਼ੁਸ਼੍ਚੈਵ ਦਿਵ੍ਯੋ ਦਿਵ੍ਯੌषਧਿਰ੍ਨ੍ਨਯਃ । ਦੇਵਾਨੁਜਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਤਿਮੋ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹੌਸ਼ਿਜਸ੍ਤਥਾ

ਅਜਾ, ਪਰਸ਼ੂ, ਦਿਵਿਆ, ਦਿਵਿਆਉਸ਼ਧੀ, ਨਯਾ, ਦੇਵਾਨੁਜਾ, ਅਪ੍ਰਤਿਮਾ, ਮਹੋਤਸਾਹ, ਉਸ਼ਿਜਾ ਵੀ।

ਵਿਨੀਤਸ਼੍ਚ ਸੁਕੇਤੁਸ਼੍ਚ ਸੁਮਿਤ੍ਰਃ ਸੁਬਲਃ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਔਤ੍ਤਮਸ੍ਯ ਮਨੋਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਏਤੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਪ੍ਰਣੇਤਾਰਸ੍ਤृਤੀਯਂ ਚੈਤਦਨ੍ਤਰਮ੍

ਵਿਨੀਤਾ, ਸੁਕੇਤੁ, ਸੁਮਿਤਰਾ, ਸੁਬਲਾ, ਸ਼ੁਚੀ — ਇਹ ਉੱਤਮ ਮਨੂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਤੇਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਇਹ ਤੀਜੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਸਨ।

ਔਤ੍ਤਮੇ ਪਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषੇਣ ਤੁ । ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਚ ਤਾਮਸਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ

ਉੱਤਮ ਮਨਵੰਤਰੀ ਵਿਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ; ਹੁਣ ਤਾਮਸਾ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਵਾਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੁਣੋ।

ਚਤੁਰ੍ਥੇਤ੍ਵਥ ਪਰ੍ਯਾਯੇ ਤਾਮਸਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ । ਸਤ੍ਯਾ ਸ੍ਵਰੂਪਾਃ ਸੁਧਿਯੋ ਹਰਯਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਗਣਾਃ

ਚੌਥੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਤਾਮਸ ਮਾਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਤਿਆ, ਸਵਰੂਪਾ, ਸੁਧੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਹਰੀਆਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਉਪਜੇ।

ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸ਼ੀਰ੍ष੍ਯਣ੍ਯਾਸ੍ਤਮਸ਼੍ਚੈਵਾष੍ਟਮਸ੍ਤਥਾ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤਦਾ ਦੇਵਾ ਮਨੋਸ੍ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਪੁਲਸਤਿਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀਰਸ਼ਣਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਤਾਮਾ ਅੱਠਵਾਂ ਸੀ; ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਤਾਮਸ ਮਾਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸ਼ਤਂ ਯਦ੍ਧਿਮੁਨਯਃ ਪ੍ਰਤਿਜਾਨਤੇ । ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਾਣਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ੀਰ੍ष੍ਯਣ੍ਯਾਸ੍ਤਮਸ਼੍ਚੈਵਾष੍ਟਮਸ੍ਤਥਾ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤਦਾ ਦੇਵਾ ਮਨੋਸ੍ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੌ ਹੈ; ਸੀਰਸ਼ਣਿਆ ਦੇ ਸਤਿਆਪ੍ਰਾਣ, ਅਤੇ ਤਾਮਾ ਅੱਠਵਾਂ ਸੀ; ਤਾਮਸ ਮਾਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੇषਾਂ ਚ ਪ੍ਰਭੁਦੇਵਾਨਾਂ ਸ਼ਿਵਿਰਿਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋऽਨ੍ਤਰੇ ਚੈਵ ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ ਸਤ੍ਤਮਾਃ ॥੨.੧.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਇੰਦਰ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣੋ, ਓ ਉੱਚੇ।