ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਵ ਅਤੇ ਅਦਿ-ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪੂਤਨਾ ਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਵੀ ਸਨ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪੂਤਨਾ ਗ੍ਰਹਿ-ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਕੰਦ-ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਆਪਕਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਾਸਕਾ, ਇਹ ਵੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਹਿ-ਦੋਸ਼ ਹਨ, ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਕੰਦ-ਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਜਾਦੂਈ ਪੂਤਨਾ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਯਕ੍ਸ਼, ਗੁਹ੍ਯਕ, ਅਤੇ ਨੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤਯ ਦੇ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਪੁਲਸਤਯ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੀ ਹਨ। ਯਕ੍ਸ਼, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਪੁਲਸਤਯ ਅਤੇ ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਕੁਬੇਰ ਹੈ, ਜੋ ਅਲਕਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਯਕ੍ਸ਼ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਅਤੇ ਲਹੂ ਇੱਥੇ ਦੇਖ ਕੇ ਪੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਰਾਖਸ਼ਸ ਅੰਦਰ ਘੁਸ ਕੇ, ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਤੰਗ ਕਰ ਕੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਪਾਉਂਦੇ, ਚਮਕਦਾਰ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਖਪਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਨਿਰਭੈ, ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਸੁਖਮ, ਤੇਜ਼, ਪਵਿੱਤਰ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਯਜਨਾ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ। ਅਸੁਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਗੰਧਰਵ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਘੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਘੱਟ ਹਨ; ਰਾਖਸ਼ਸ ਅਤੇ ਯਕ੍ਸ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹਨ; ਪਿਸ਼ਾਚ, ਯਕ੍ਸ਼ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਘੱਟ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਨ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਆਯੁ, ਸ਼ਕਤੀ, ਨੇਕੀ, ਰਾਜ, ਬੁੱਧੀ, ਤਪ, ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਅੰਤਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਘੱਟ ਹਨ; ਗੰਧਰਵ ਆਦਿ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਤੱਕ ਚਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵੰਸ਼ ਹਨ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ: ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ ਪੁਲਹਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਮ੍ਰਿਗੀ, ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਾ, ਹਰਿਭਦਰਾ, ਇਰਾਵਤੀ, ਭੂਤਾ, ਕਪਿਸ਼ਾ, ਦੰਸ਼ਟਰਾ, ਨਿਸ਼ਾ, ਤਿਰਿਆ, ਸ਼ਵੇਤਾ, ਸਵਰਾ ਅਤੇ ਸੁਰਸਾ। ਮ੍ਰਿਗੀ ਤੋਂ ਹਿਰਣ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਾ ਤੋਂ ਹੋਰ ਹਿਰਣ ਅਤੇ ਖਰਗੋਸ਼; ਨਯੰਕਵ, ਸ਼ਰਭ, ਰੁਰੁ ਅਤੇ ਪૃਸ਼ਤ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਾ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਗਵਯਾ, ਭੈਸ, ਉਠ, ਸੂਰ, ਗੇਂਡਾ ਅਤੇ ਗੌਰ-ਮੁਖੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਹਰਿ ਤੋਂ ਹਰੀ, ਗੋਲਾਂਗੁਲ, ਤਰਕਸ਼, ਬਾਂਦਰ, ਕਿਨਨਰ, ਬਾਘ ਅਤੇ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਇਰਾਵਤੀ ਤੋਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਭੌਵਨ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਦੋ ਖੋਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਹੱਥੀਂ ਫੜ ਕੇ, ਰਥਾਂਤਰ ਸਾਮਨ ਗਾਇਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸਾਮਨ ਗਾਇਆ ਗਿਆ, ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਜਨਮਿਆ; ਭੌਵਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਰਾਵਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ। ਇਰਾਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਐਰਾਵਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਮਾਹਰ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣ ਗਿਆ—ਐਰਾਵਤ, ਚਿੱਟਾ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਅਪਸੁਜਾ ਦੇ ਇੱਕ ਹੀ ਮੂਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਛੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਉੱਤਮ, ਭਦਰਾ ਰਥ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬਲਾ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਅੰਜਨਾ, ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ, ਵਾਮਨ ਅਤੇ ਪਦਮਾ; ਚੌਥਾ ਪਦਮਾ, ਹਸਤਿਨੀ ਅਤੇ ਆਭ੍ਰਮੂ ਵੀ ਜਨਮੀ। ਸ਼ਵੇਤਾ ਨੇ ਚਾਰ ਤੇਜ਼ ਹਾਥੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ—ਭਦਰਾ, ਮ੍ਰਿਗ, ਮੰਦਾ, ਅਤੇ ਸੰਕੀਰਣਾ। ਸੰਕੀਰਣਾ, ਜੋ ਅੰਜਨਾ ਹੈ, ਯਮ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ; ਭਦਰਾ, ਜੋ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਹਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਲ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਹੈ। ਪਦਮਾ, ਜੋ ਮੰਦਾ ਹੈ, ਚਿੱਟਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਲਾਵਿਲਾ ਦਾ ਹਾਥੀ ਹੈ; ਮ੍ਰਿਗ, ਜੋ ਸ਼ਿਆਮਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਦੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ। ਪਦਮੋੱਤਰਾ, ਜੋ ਪਦਮਾ ਹੈ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦਾ ਹਾਥੀ ਹੈ; ਉਪਲੇਪਨ, ਰਾਮ, ਦੇ ਅੱਠ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਚਿੱਟੇ ਨੌਣੇ, ਪੀਲੇ, ਵੱਡੇ-ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਮੈਂ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਕਪਿਲਾ, ਪੁੰਡਰੀਕ, ਸੁਮਨਾਭਾ, ਅਤੇ ਰਥਾਂਤਰ—ਇਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਨਿੱਘੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ। ਸ਼ੂਲਾ, ਸਥੂਲਾ, ਸ਼ਿਰੋਦਾਂਤ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਟੇ ਨੌਣੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ, ਤੇਜ਼—ਇਹ ਹਾਥੀ ਆਕੁਲਿਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ, ਬ੍ਰਿਹਤਸਾਮਾ, ਛਡਦੰਤ, ਦੰਤਪੁਸ਼ਪਵਾਨ, ਤਾਮਰਵਰਨ—ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਮੋਟੇ ਹੌਂਠ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ, ਕਾਲੇ, ਵਧੀਆ, ਤੀਖੇ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੋਗਾਂ ਵਾਲੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਵਾਮਦੇਵ, ਕਾਜਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ, ਸਾਮਨਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਫਿਰ ਵਾਮਨਾ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਂਗਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਨੀਲੇ ਬੇਲਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਚੰਡਾ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਸਤੰਭ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ, ਤੇਜ਼; ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਹਾਥੀ ਅਸਮਤਲ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ, ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਪ੍ਰਹਾਰੀ, ਸੰਪਾਤੀ, ਅਤੇ ਪૃਥੁ-ਚਿੱਤੀ। ਲੰਮੇ ਤਾਲੂ ਅਤੇ ਹੌਂਠ, ਵਧੀਆ ਸਿਰ ਅਤੇ ਪੇਟ ਵਾਲੇ, ਨਰਮ, ਉੱਤਮ ਹਾਥੀ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਅੰਜਨਾ ਤੋਂ ਅੰਜਨਾ, ਅਤੇ ਸਾਮਨਾ ਤੋਂ ਅੰਜਨਾਵਤੀ ਜਨਮੀਆਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਆਯੁਰਾਜਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਿਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਸੁੰਦਰ, ਗੋਲ, ਕਮਲ-ਰੰਗੀ, ਦੰਦ-ਰਹਿਤ, ਪੀਲੇ, ਲੰਮੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ—ਇਹ ਹਾਥੀ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਚੰਦ੍ਰਮਾਸਾ ਅਤੇ ਸਾਮਨਾ ਤੋਂ ਪਿੰਗਲਾ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ: ਮਹਾਪਦਮਾ ਅਤੇ ਉਰਮੀਮਾਲੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ, ਹਾਥੀਆਂ, ਨਾਗਾਂ, ਅਤੇ ਅਦਿ-ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣ, ਰੂਪ, ਤੇ ਰਾਜ-ਰੂਪੀਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ।