ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਅੱਗੇਈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਰਾਨਾਂ ਤੋਂ ਛੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ: ਅੰਗ, ਸੁਮਨਸ, ਸਵਾਤੀ, ਕ੍ਰਤੁ, ਅੰਗਿਰਸ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ। ਅੰਗ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਨੀਥਾ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵੇਣ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਵੇਣ ਦੇ ਕੁਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਰੋਸ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੇਣ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਮਥਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਣ ਦਾ ਹੱਥ ਮਥਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੇਣਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪૃਥੁ ਵੱਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪૃਥੁ, ਜੋ ਕਿ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਸੀ, ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਉਹ ਦੀਪਕ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਨਿਪੁਣ ਸੂਤ ਅਤੇ ਮਾਗਧਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉਸ ਗਿਆਨੀ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਲਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਲਈ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਮਥਿਆ। ਪਿਤਰਾਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਸਾਰੇ ਪੁਣਿਆਤਮਾ, ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਾਸਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਮਥਿਆ। ਹਰ ਸਮੂਹ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚਾਹੀਦਾ ਦੁੱਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪૃਥੁ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਸਾਨੂੰ ਪૃਥੁ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸੁਣਾਓ, ਅਤੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਮਥਿਆ ਸੀ।" ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਨਾਗਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਆਦਿ ਨੇ ਕਿਵੇਂ-ਕਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਮਥਿਆ, ਅਤੇ ਹਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਂਡੇ, ਦੁੱਧ ਦੁਹਣ ਵਾਲੇ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਛੜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸੋ। ਫਿਰ ਉਹ ਪੂਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੇਣ ਦੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਮਥਿਆ? ਕਥਾਵਾਚਕ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪૃਥੁ ਵੇਣਿਆ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਮੈਂ ਅਸ਼ੁੱਧ, ਪਾਪੀ, ਅਯੋਗ, ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਚਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਗੰਧਿਤ, ਆਯੁਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਵਿਦਿਆਮਈ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ; ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਪਤ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸੁਣੇ। ਜੋ ਵੀ ਪ੍ਰਥੁ ਵੇਣਿਆ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਕਦੇ ਦੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਹ ਰਾਜਾ ਧਰਮ ਦਾ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਤਰੀ ਵਾਂਗ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸੀ।" ਅੰਗ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮੀ ਸੀ, ਅਤਰੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੇਣ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੁਨੀਥਾ, ਜੋ ਮੌਤ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ; ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ, ਕਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵੇਣ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਬੈਠਾ; ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਰਹਿਤ ਰਾਜ ਚਲਾਇਆ। ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੇਦ ਪਾਠ ਅਤੇ ਵਸ਼ਟ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਨੇੜੇ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਸੋਮ ਪੀ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਰਦਈ ਵਚਨ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ: "ਕੋਈ ਵੀ ਯਜਨਾ ਜਾਂ ਹਵਨ ਨਾ ਕਰੇ।" "ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ, ਹਵਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਭੇਟਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੜ੍ਹੇ।" ਤਦ, ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮਰੀਚੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਰਿਆਦਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਦীক্ষਾ ਲਵਾਂਗੇ; ਹੇ ਵੇਣ, ਅਧਰਮ ਨਾ ਕਰ—ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਧਰਮ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਉੱਤੇ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲਵੇਂਗਾ।" "ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ: ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ, ਚਤੁਰ ਵਚਨ ਵਾਲਾ, ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਧਰਮ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ? ਮੈਂ ਕਿਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਂ?" "ਤਾਕਤ, ਗਿਆਨ, ਤਪ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਕੌਣ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਜਾਣੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ।" "ਮੈਂ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਧਰਮਾਂ ਦਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਚਾਹਾਂ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਬਣਾਉਂ ਜਾਂ ਮਿਟਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ—ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।" ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਵੇਣ, ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਇਆ, ਸਮਝਾਉਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਉਸ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੜਫ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਮਥਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਮਥਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਤੇ ਕਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਤੇ ਉਲਝਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਬੈਠ ਜਾ।" ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਦ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਤਹੀਣ ਤਾਕਤ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਮਛੀ ਮਾਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਵੇਣ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਤੇ ਹੋਰ, ਜੋ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਟੁੰਬੁਰਾ, ਤੁਵਰਾ, ਖਾਸਾ—ਇਹਨਾਂ ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਵੇਣ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵੇਣ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਅਰਣੀ ਵਾਂਗ ਮਥਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ, ਪૃਥੁ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਮਥੇ ਹੱਥ ਦੀ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪૃਥੁ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪૃਥੁ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 'ਅਜਾਗਵ' ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਤੀਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕਵਚ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਨਮਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਮਹਾਨ ਰਾਤ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਵੇਣ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਪૃਥੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਤਨ ਲਿਆ ਕੇ, ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਵੇਣਿਆ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ।