ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੋ ਕੁਵਾਰੀ ਪਿਸ਼ਾਚਣਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ-ਪਿਸ਼ਾਚ ਨੂੰ ਜੀਵਦੇ ਫੜ ਲਿਆ, ਜਦ ਉਹ ਹਰ ਪੈਰ 'ਤੇ ਜੂਝਦਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪਕੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾਵਾਂ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾਇਆ। ਦੋਹਾਂ ਕੁਵਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਕੌਣ ਹੈ?" ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤੱਬ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ। ਜਦ ਦੋਹਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਜਾ ਅਤੇ ਖੰਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਦੋਹਾਂ ਕੁਵਾਰੀਆਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਪਿਸ਼ਾਚ ਵਿਆਹ ਰਾਹੀਂ, ਬੁੱਧਵਾਹਨ ਨੇ ਸੁਦਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅਜਾ ਤੇ ਖੰਦਾ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਖੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮੇਰੀ ਧੀ ਅਲੋਮਿਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਧਨਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਧਨ 'ਤੇ ਹੈ।" ਦੂਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮੇਰੀ ਧੀ ਜੰਤੁਧਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਸੁੰਦਰ ਹਨ; ਇਸ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਧਨ 'ਤੇ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਧਨ ਦਰਸਾਇਆ। ਜੰਤੁਧਨਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਵਾਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਧਨਾ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਕੰਨ ਤੇ ਬਿਨਾ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪukarਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਧਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਧਨਨਾ ਨੇ ਵੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਪਿਸ਼ਾਚ ਕੁਵਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੋ ਜੋੜੇ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ। ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਹੇਤੀ, ਪ੍ਰਹੇਤੀ, ਉਗ੍ਰ, ਪੌਰੁਸ਼ੇਯ, ਵਧਾ, ਵਿਸਫੁਰਜੀ, ਵਾਤ, ਆਪੋ, ਅਤੇ ਵਯਾਘ੍ਰ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਅਤੇ ਸਰਪਾ; ਇਹ ਦਸ ਯਤੁਧਾਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਹੇਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਲੰਖੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੰਖੂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਮਲਯਵਾਨ ਅਤੇ ਸੁਮਾਲੀ, ਪ੍ਰਹੇਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਪ੍ਰਹੇਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗाथਾ ਸੁਣੋ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਲੋਮਾ ਹੈ। ਵਧਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕੁੰਭਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸ ਹੈ; ਵਾਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀਰਾਗਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪੋ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਬੁਕਾ ਹੈ। ਵਯਾਘ੍ਰ (ਬਾਘ) ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਰਾਨੰਦ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਵਿਘਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ, ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ, ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਨ। ਯਤੁਧਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ; ਹੁਣ ਬ੍ਰਹਮਧਾਨਾਂ ਦੀ ਸੁਣੋ: ਯਜ्ञ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਧੁਨੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਾਪੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਯਜ੍ਣਹਾ ਯਜ्ञ ਦਾ ਸੰਘਾਰੀ ਹੈ। ਸਵਾਕੋਟਕਾ, ਕਲੀ, ਸਰਪਾ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਧਨਾ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ; ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸੀ ਹਨ—ਇਹ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹਨ। ਰਕਤਕਰਣਾ, ਮਹਾਜਿਹਵਾ, ਅਕਸ਼ਯਾ, ਅਤੇ ਉਪਹਾਰਿਨੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਨਮੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਲੇਸ਼ਮਾਤਕ (ਬੇਰੀ) ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ 'ਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ ਯਕਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਇੱਕ ਯਕਸ਼ ਨੇ ਅਪਸਰਾ ਕਰਤੁਸਥਲੀ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ, ਜੋ ਪੰਜ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਉਹ ਨੰਦਨ ਵਨ 'ਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵੈਭਰਾਜਾ, ਸੁਰਭੀ, ਅਤੇ ਚਿਤਰਰਥ ਨੂੰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਅਤੇ ਕਰਤੂਤ ਨਾਲ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਗਿਆ। "ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" ਫਿਰ, ਇੱਕ ਰਾਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਕੇ ਮਾਣਯੋਗ ਗੰਧਰਵ ਬਣ ਗਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਗੁਹ੍ਯਕ ਨੇ ਕਰਤੁਸਥਲੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਕਰਤੁਸਥਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਰੁਚਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ; ਉਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਹਾਂ।" ਪਿਤਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਡਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।" ਪੁੱਤਰ ਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਜਨਮਿਆ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਮਰਨ, ਸੌਣ, ਗੁੱਸੇ, ਡਰ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ। ਫਿਰ ਗੁਹ੍ਯਕ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਘਰ ਆ, ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਭੱਜ ਗਈਆਂ। ਜਦ ਉਹ ਚਲੀ ਗਈ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ; ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ। ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ ਦੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਰਤੁਸਥਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈਂ।" ਫਿਰ ਯਕਸ਼, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ, ਨਿਆਗ੍ਰੋਧਰੋਹਿਨਾ, ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਹ੍ਯਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਬੇਰੀ ਦਾ ਦਰੱਖਤ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਯਕਸ਼ ਰਾਜਤਨਾਭਾ, ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਦਾ ਆਦਿ-ਪੁਰਖ ਹੈ; ਉਸ ਨੇ ਦਾਨਵ ਅਨੁਹਰਾਦਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਧੀ ਭਦਰਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਭਦਰਾ ਤੋਂ ਮਣਿਵਰ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਮਣਿਭਦ੍ਰਾ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਵੀਰਤਾ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ; ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਦੋਨੋ ਕਰਤੁਸਥਲੀ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣਵਤੀ ਸਨ। ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਣ੍ਯਜਨੀ ਸੀ, ਦੂਜੇ ਦਾ ਦੇਵਜਨੀ; ਮਣਿਭਦ੍ਰਾ ਤੋਂ, ਪੁਣ੍ਯਜਨੀ ਨੇ ਗੁਣਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ: ਸਿਧਾਰਥ, ਸੂਰ੍ਯਤੇਜਸ, ਸੁਮੰਤ, ਨੰਦਨ, ਕਨ੍ਯਕ, ਯਵਿਕ, ਮਣਿਦੱਤਾ, ਅਤੇ ਵਸੁ; ਸਰਵਾਨੁਭੂਤ, ਸ਼ੰਖ, ਪਿੰਗਾਕਸ਼, ਭੀਰੁ, ਮੰਦਰਸ਼ੋਭਿਨ, ਪਝਾ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਪ੍ਰਭਾ; ਮਘਪੂਰ੍ਣ, ਸੁਭਦ੍ਰਾ, ਪ੍ਰਦ੍ਯੋਤਾ, ਦ੍ਯੁਤਿਮਤ, ਕੇਤੁਮੰਤ, ਮਿਤ੍ਰ, ਮੌਲੀ, ਅਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ। ਮਣਿਭਦ੍ਰਾ ਨੂੰ 24 ਗੁਣਵਾਨ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤੇ, ਯਕਸ਼, ਵੀ ਗੁਣਵਾਨ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਸਨ। ਦੇਵਜਨੀ ਨੇ ਮਣਿਵਰ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ: ਪੂਰਨਭਦ੍ਰਾ, ਹੇਮਰਥ, ਮਣਿਮਨ, ਅਤੇ ਨੰਦੀਵਰਧਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਹੈ।