ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਅਤਿ ਬਲਵਾਨ ਜੀਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਦੂਈ ਵਿਦਿਆ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰੋਂ ਤੋਂ ਲੁਕ ਗਏ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤਿੱਖੀ ਅਤੇ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਮਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਲਈ, ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਕਿੰਨਰ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਮਨੁੱਖ, ਸੱਪ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ—ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਬਣਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਰੋਕੇ ਗਏ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਉਹ ਯਕਸ਼, ਕਦੇ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਘੁੰਮਿਆ; ਉਹ ਭੁੱਖ ਲੱਗਣ ‘ਤੇ ਸ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਲੱਭਣ ਜਾਂਦਾ। ਇਕ ਵਾਰ, ਉਸ ਯਕਸ਼ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੋ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣੇ, ਪੀਲੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਉੱਤਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਗੋਲ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਡਰਾਉਣੇ ਸਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਲਹੂ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਮਨੁੱਖ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਕਤਵਰ ਸਨ। ਉਹ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਵੀ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਟਕਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਖਾਣਾ ਲੱਭ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਅਤੇ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਸਭ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਦੋ ਪਿਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਚਲੋ, ਓਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਲਿਆਓ!" ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ, ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ-ਪਿਸ਼ਾਚ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਫੜ ਲਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਿਆਂ ਕੋਲ ਲਿਆ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ, ਰਾਕਸ਼ਸ-ਪਿਸ਼ਾਚ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਪੁੱਛਦੀਆਂ ਹਨ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ?" ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਡਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ; ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਸ਼ਾਚ ਵਿਆਹ ਰਾਹੀਂ ਬੁੱਧਵਾਹਨ ਨੂੰ ਸੁਦਤੀ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਅਜਾ ਤੇ ਖੰਡਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਲਤ ਮਿਲੀ। ਖੰਡਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਮੇਰੀ ਧੀ ਅਲੋਮਿਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਧਨਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।" ਦੂਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਮੇਰੀ ਧੀ ਜੰਤੁਧਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਹੈ; ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।" ਜੰਤੁਧਨਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਵਾਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਧਨਾ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਕੰਨ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਹ ਨਾਮ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਧਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਧਨਨਾ ਨੇ ਵੀ; ਇੰਝ, ਉਹ ਦੋ ਪਿਸ਼ਾਚ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਦੋ ਜੋੜੇ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੁਣੋ: ਹੇਤੀ, ਪ੍ਰਹੇਤੀ, ਉਗ੍ਰ, ਪੌਰੁਸ਼ੇਯ, ਵਧਾ, ਵਿਸਫੁਰਜੀ, ਵਾਤ, ਆਪੋ, ਵਿਆਘਰ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਰਪ ਵੀ। ਇਹ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਯਾਤੁਧਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਹੇਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਲੰਖੁ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੰਖੁ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਪ੍ਰਹੇਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਲਯਵਾਨ ਅਤੇ ਸੁਮਾਲੀ ਹਨ। ਪ੍ਰਹੇਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਲੋਮਾ, ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਧਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕੁੰਭਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਡਰਾਉਣਾ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸ ਹੈ। ਵਾਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀਰਾਗਾ, ਤੇ ਆਪੋ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਬੁਕਾ ਹੈ। ਵਿਆਘਰ (ਬਾਘ) ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਰਾਨੰਦ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਵਾਘ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਨ। ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਹੋ ਗਈ; ਹੁਣ ਬ੍ਰਹਮਧਾਨਾਂ ਦੀ ਸੁਣੋ: ਯਜ੍ਞ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਧੁਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਾਪੀ ਹੈ, ਤੇ ਯਜ੍ਞਹਾ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਘਾਤਕ ਹੈ। ਸਵਾਕੋਟਕ, ਕਲੀ, ਸਰਪ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਧਨਾ ਦੇ ਦੱਸ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸੀ ਹਨ—ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਹਨ। ਰਕਤਕਰਨਾ, ਮਹਾਜਿਹਵਾ, ਅਕਸ਼ਯਾ, ਉਪਹਾਰিণੀ—ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਨਮੇ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਸ਼ਲੇਸ਼ਮਾਤਕ ਰੁੱਖਾਂ 'ਚ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੰਝ ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਯਕਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਇੱਕ ਯਕਸ਼ ਨੇ ਅਪਸਰਾ ਕ੍ਰਤੁਸਥਲੀ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ, ਜੋ ਪੰਜ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਉਹ ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵੈਭਰਾਜ, ਸੁਰਭਿ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਰਥ ਨੂੰ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਤੁਸਥਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ, ਅਤੇ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਲ ਤੇ ਕਰਤੂਤ ਕਾਰਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਸੋਹਣੀ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਫਿਰ, ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਕੇ ਗੰਧਰਵ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਗੁਹ੍ਯਕ ਨੇ ਕ੍ਰਤੁਸਥਲੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਰੁਚਿ ਸਮਝਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਹਾਂ।" ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ।" ਪੁੱਤਰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਿਓ ਵਾਂਗ ਬਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਯਕਸ਼ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਮੌਤ, ਨੀਂਦ, ਗੁੱਸੇ, ਡਰ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਗੁਹ੍ਯਕ, ਹੱਸ ਕੇ, ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੇਰੇ ਘਰ ਆ, ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀਏ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ।" ਜਦ ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਡਰ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਚਲ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।