ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋ ਭੈੜੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕਸ਼ਿਆਪ ਜੀ ਆ ਗਏ। ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਇਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਓ।” ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਨੋ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਦੁਬਾਰਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਨਾਲ ਚੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕਸ਼ਿਆਪ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਖਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਹੁਣ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਸੱਚ ਦੱਸ ਕਿ ਇਹ ਉਲੰਘਣਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ?” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਧੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ; ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਹੋਵੇ, ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਵੀ ਸੁਭਾਵ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰੰਗ ਹੋਵੇ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਜਾਂ ਅਵਗੁਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਿਆਤਿ ਵੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਦਿਤੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਤਾਕਤ, ਚਰਿਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ; ਉਹ ਧਰਮ, ਚਰਿਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਗੰਧਸ਼ੀਲਾ, ਦਿਤੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਰਧਯਯਨ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਖਾਸ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਗੀਤਸ਼ੀਲਾ, ਅਰਿਸ਼ਟਾ, ਮਾਯਾਸ਼ੀਲਾ (ਜੋ ਦਾਨੁ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ), ਤੇ ਵਿਨਤਾ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਸੁਰਭਿ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਕਦਰੂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਦਾਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਵੀ, ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਹੋ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੁਭਾਵ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਣ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਰਖ, ਕਰਤਬ, ਯਤਨ, ਬੁੱਧੀ, ਰੂਪ, ਤਾਕਤ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰਜਸ, ਸਤਵ, ਤੇ ਤਮਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਤਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਵਿਰਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਕਸ਼ਿਆਪ ਜੀ ਨੇ ਅਤੁੱਲनीय ਖਸ਼ਾਮਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਨਰਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਨਿਡਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਦੋਨੋ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਖਸ਼ਾ ਨੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ; ਮਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਕੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਚ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮੂਲ ਅਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਦਾ ਮੂਲ 'ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਪਤਲਾ ਹੋਣਾ' ਹੈ; ਉਸ ਨੇ 'ਯਕ੍ਸ਼ਾ' ਕਿਹਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਕਹਾਇਆ। ਰਕ੍ਸ਼ਾ ਦਾ ਮੂਲ 'ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ' ਹੈ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਖਸ਼ਾ,” ਇਸ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਕਹਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਰਖ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਤਾ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਇਹ ਵਰ ਦਿੱਤੀ: “ਤੁਸੀਂ ਦੋਨੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਭੋਜਨ ਛੂਹ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ।” ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਘੁੰਮਣਾ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੌਣਾ; ਤੁਸੀਂ ਦੋਨੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੋਗੇ ਅਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰੋਗੇ। ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ; ਇੰਝ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਕਸ਼ਿਆਪ ਜੀ ਉਥੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਦੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਵਿਰੋਧੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ, ਵੱਡੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਪਹੁੰਚਣ ਵਿਚ ਔਖੇ, ਜਾਦੂ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਦੋਨੋ ਲੁਕ ਗਏ। ਉਹ ਦੋਨੋ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਸਕਦੇ, ਸੁਭਾਵਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਮਰਥ ਹਨ। ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਕਿਨਨਰ, ਪਿਸਾਚ, ਮਨੁੱਖ, ਸੱਪ, ਪੰਛੀ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ—ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭੋਜਨ ਵਾਸਤੇ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਪਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਵਰ ਦਿੱਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ। ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਕਦੇ ਵੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਘੁੰਮਿਆ; ਭੋਜਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਸ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਤੁਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਦੋ ਪਿਸਾਚ ਮਿਲੇ, ਦੋਨੋ ਭਿਆਨਕ ਜੀਵ, ਪੀਲੇ ਅੱਖਾਂ, ਖੜੇ ਵਾਲ, ਗੋਲ ਅੱਖਾਂ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣੇ। ਉਹ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ-ਪਿਸਾਚ ਰਕਤ, ਮਾਸ, ਤੇ ਚਰਬੀ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਮਨੁੱਖ-ਭਖਸ਼ਕ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸੀ; ਉਹ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ। ਉਹ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਸਕਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਸੀ। ਉਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਿਚ ਸਮਰਥ ਸੀ; ਅਚਾਨਕ, ਜਦ ਉਹ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਫੜਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੋ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੁਰੰਤ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ!” ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਹੀ ਵਸ਼ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਹਰ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ; ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਈਆਂ। ਉਹ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ-ਪਿਸਾਚ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਦਾ ਹੈਂ?” ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਕਰਤਬ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਕ੍ਸ਼ਸਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਡਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ; ਉਸ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ। ਇੱਕ ਪਿਸਾਚ ਵਿਆਹ ਰਾਹੀਂ, ਬੁੱਧਵਾਹਨ ਨੇ ਸੁਦਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅਜਾ ਤੇ ਖੰਡਾ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। “ਇਹ ਮੇਰੀ ਧੀ ਅਲੋਮਿਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਧਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੋਜੀ-ਰੋਟੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪਦਾਰਥ ਹੈ,” ਖੰਡਾ ਨੇ ਕਿਹਾ। “ਇਹ ਮੇਰੀ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੰਤੁਧਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਰੋਜੀ-ਰੋਟੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪਦਾਰਥ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨ ਦੱਸਿਆ। ਜੰਤੁਧਨਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਧਨਾ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਕੰਨ ਤੇ ਬਿਨਾ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਮਿਤ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਧਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੰਧਨਾ ਨੇ ਵੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਦੋ ਪਿਸਾਚ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਦੋ ਜੋੜੇ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ: ਹੇਤੀ, ਪ੍ਰਹੇਤੀ, ਉਗ੍ਰ, ਪੌਰੁਸ਼ੇਯ, ਵਧਾ, ਵਿਸਫੁਰਜੀ, ਵਾਤਾ, ਅਪੋ, ਵਿਆਘ੍ਰ, ਅਤੇ ਸਰਪ—ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਇਹ ਦਸ ਯਤੁਧਾਨ ਰਕ੍ਸ਼ਸਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।