ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਦਾਨੁ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਏ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ—ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਵਰਭਾਨੁ ਅਤੇ ਦਾਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਨੁਭਾਨੁ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਦਾਨੁ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਕਾਖ੍ਸ਼, ਋ਸ਼ਭ, ਅਰਿਸ਼ਟ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਨਰਕ, ਇੰਦਰਬਾਧਨ, ਕੇਸ਼ੀ, ਮੇਰੁ, ਸ਼ੰਭੁ ਅਤੇ ਧੇਨੁਕਾ ਵੀ ਦਾਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਗਵੇਸ਼ਠੀ, ਗਵਾਕਸ਼, ਅਤੇ ਤਾਲਕੇਤੁ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ—ਇਹ ਵੀ ਦਾਨੁ ਦੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਵੈਰਤਾ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸੀੰਹਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਭਿਆਨਕ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੌਦਾਂ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸੈੰਹਿਕੇਯਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਗਾਲ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਨਿਆਸ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮਬਾ ਵੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਲੋਮ, ਸ਼ੁਚਿ, ਵਾਤਾਪੀ, ਸਿਤਾਂਸ਼ੁਕ, ਹਰ, ਕਲਪ, ਕਾਲਨਾਭ, ਭੌਮ ਅਤੇ ਨਰਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਹੁ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸੀੰਹਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ। ਜੋ ਵੀ ਕਰੂਰ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਉਹ ਸੈੰਹਿਕੇਯਾ ਦੀ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਫੌਜ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭਾਰਗਵ, ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਸਵਰਭਾਨੁ ਦੀ ਧੀ ਪ੍ਰਭਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੁਲੋਮਨ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਚੀ ਸੀ। ਉਪਦਾਨਵੀ ਯਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ, ਅਤੇ ਪੁਲੋਮਾ ਤੇ ਕਾਲਿਕਾ ਦੋਵੇਂ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਸਨ। ਪ੍ਰਭਾ ਤੋਂ ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸ਼ਚੀ ਤੋਂ ਜਯੰਤ। ਫਿਰ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਪਦਾਨਵੀ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮੰਤ ਨੂੰ। ਪੁਲੋਮਾ ਅਤੇ ਕਾਲਿਕਾ, ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਮਾਰੀਚਾ ਦੀ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋ ਹਿਰਣਯਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਪੌਲੋਮ ਅਤੇ ਕਾਲਕੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਜੋ ਅਜੈਯੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਵਯਸਾਚੀ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸਨ: ਮਾਯਾਵੀ, ਦੁੰਦੁਭੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਸ਼। ਬਾਲਿਕਾ, ਵਜ੍ਰਕਰਨ ਅਤੇ ਧੀ ਮੰਡੋਦਰੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦਨਾਯੁਸ਼ਾ ਦੇ ਪੰਜ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਅਰੂਰੁ, ਬਾਲੀ, ਜੰਭ, ਵਿਰਕਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਸ਼। ਅਰੂਰੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਤਨਯਾ ਸੀ, ਜੋ ਧੁੰਧੁ ਨਾਮਕ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਤਤੰਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਕੁਵਲਾਸ਼ਵ ਨੇ ਮਾਰਿਆ। ਬਾਲੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਤੇਜ ਅਤੁੱਲਣ ਸੀ: ਕੁੰਭਿਲਾ ਅਤੇ ਚਕਰਵਰਮਨ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕਰਣ ਸੀ। ਵਿਰਕਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਕਾਲਕ ਅਤੇ ਵਰ ਸੀ; ਵਿਸ਼, ਜੋ ਕਰੂਰ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ: ਸ਼੍ਰਾਧਹਾ, ਯਜ੍ਨਹਾ, ਬ੍ਰਹਮਹਾ ਅਤੇ ਪਸ਼ੁਹਾ। ਦਨਾਯੁਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸੁਣੋ: ਉਹ ਧੋਰਾ ਦੀ ਸਾਹ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਜੋ ਮਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਸਨ; ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਾਥੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ, ਨਮ੍ਰ, ਧਰਮੀ, ਸੁਖਸ਼ਮ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਵਾਹਿਆ ਨੇ ਯਜ੍ਨ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਸਭ ਉੱਤਮ ਗਾਇਕ ਸਨ: ਸਤ੍ਵਨਾ, ਸਤ੍ਵਾਤਮਕ, ਤਾਲਾਪਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਕ੍ਰਿਤਵੀਰਯ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਅਤੇ ਸੁਪਾਂਡੁ—ਇਹ ਸੱਤ ਹਨ। ਪਨਾ, ਤਰਣਯ, ਸੁਚੰਦਰ ਅਤੇ ਦਸ਼ਮਾ—ਇਹ ਦਿਵਯ ਗੰਧਰਵ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਜੋ ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹਨ, ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਊਰਨਾਯੁ ਅਤੇ ਅਨਘ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰ, ਪੁਲੋਮਾ, ਸੂਰ੍ਯਵਰਚਾ, ਯੁਗਪਤ, ਋ਣਪਤ, ਕਾਲੀ, ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਰਥ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਭ੍ਰਮਿਸ਼ਿਰਾ ਤੇਰਵੀਂ, ਪਰਜਨਯ ਚੌਦਵੀਂ, ਕਲੀ ਪੰਦਰਵੀਂ, ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਸੋਲਵੀਂ ਹਨ; ਇਹ ਸਭ ਮੁਨੀ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਦਿਵਯ ਗੰਧਰਵ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਂਤੀ (34) ਉੱਤਮ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦਾਰਾਵਤੀ ਵਾਲੀਆਂ, ਪ੍ਰਿਯਮੁਖੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਦਿਵਯ ਸਤ੍ਰੀਆਂ। ਮਿਸ਼੍ਰਕੇਸ਼ੀ, ਸ਼ਚੀ, ਪਰਣਿਨੀ, ਵਾਪ੍ਯਲੰਬੁਸ਼ਾ, ਮਾਰੀਚੀ, ਪੁਤ੍ਰਿਕਾ, ਵਿਦ੍ਯੁਦਵਰਣਾ ਅਤੇ ਤਿਲੋਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਦ੍ਰਿਕਾ, ਲਕਸ਼ਣਾ, ਦੇਵੀ, ਰੰਭਾ, ਮਨੋਰਮਾ, ਸੁਵਰਾ, ਸੁਬਾਹੁ, ਪੂਰਨਿਤਾ ਅਤੇ ਸੁਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੁੰਡਰੀਕਾ, ਸੁਗੰਧਾ, ਸੁਦੰਤਾ, ਸੁਰਸਾ, ਹੇਮਾਸਰਾ, ਸੁਤੀ, ਸੁਵ੍ਰਿਤਾ ਅਤੇ ਕਮਲਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸੁਭੁਜਾ, ਹੰਸਪਾਦਾ ਅਤੇ ਲੋਕਿਕੀ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਮੁਨੀ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹਨ। ਹੁਣ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵਰਣਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਯਸ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਗਾਂਧਰਵੀ, ਫਿਰ ਵਿਦ੍ਯਾਵਤੀ, ਚਾਰੁਮੁਖੀ, ਸੁਮੁਖੀ ਅਤੇ ਵਰਾਨਨਾ ਹਨ। ਹੁਣ ਸੁਯਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹਨ; ਇਹ ਯਕ੍ਸ਼ ਹਨ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਕੰਬਲਾ, ਹਰਿਕੇਸ਼, ਕਪਿਲ, ਕਾਂਚਨ ਅਤੇ ਮੇਘਮਾਲੀ—ਇਹ ਯਕ੍ਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਸੁਯਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਧੀਆਂ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।