ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਚੱਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਾਨਵਾਂਤਰੀ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੈਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿਥੁ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਕਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸਾ ਸਨ; ਅਤ੍ਰੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਨੇ ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ। ਦਕਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ; ਅਤੇ ਸ੍ਵਯੰਭੂ ਮਨੁ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਚੱਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਾਨਵਾਂਤਰੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਛੇਵੀਂ ਮਾਨਵਾਂਤਰੀ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਸਮੇਤ, ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਤੋਂ ਚਾਰ ਧੀਆਂ ਜਨਮੀ: ਸੂਨ੍ਰਤਾ, ਵਿਟਭਾਵਿਨੀ, ਅਧਿਧਰਮਾ—ਧਰੁਵ ਦੀ ਮਾਤਾ—ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਚਿਸਮਿਤਾ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਨੇ ਧਰੁਵ, ਕੀਰਤਿਮੰਤ, ਆਯਸਮੰਤ, ਵਾਸੁ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ—ਸ਼ੁਚਿਸਮਿਤਾ ਅਤੇ ਮਨਸਵਿਨੀ—ਜਨਮੀ; ਸਵਰਾ ਵੀ ਜਨਮੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਧਰੁਵ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਨੇ ਦਸ ਦਿਵਿਆ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤਕ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ। ਪਹਿਲੀ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਵਯੰਭੂ ਮਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਜੀਵਨਯਾਪਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉਗਣ ਅਤੇ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੁਖਦਾਈ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ繁ਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਉਸ਼ਾਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਗਾਇਆ: "ਅਹ, ਉਸ ਦੇ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ! ਅਹ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਦਿਆ! ਅਹ, ਉਸ ਦੇ ਯਗ!" ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਰ ਅਟੱਲ ਬਣਾਇਆ, ਧਰੁਵ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ। ਧਰੁਵ ਤੋਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਭਵਿਆ ਜਨਮੇ; ਧਰਤੀ ਨੇ ਇਹ ਦੋਨੋ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ। ਪੁਸ਼ਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਛਾਂ ਬਣੋ," ਅਤੇ ਭਵਿਆ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਧਰੁਵ ਨੇ ਸਚ ਬੋਲਿਆ, ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਤੁਰੰਤ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਅਤੇ ਛਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਗਹਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ। ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨੇ ਪੰਜ ਨਿਰਮਲ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ: ਪ੍ਰਾਚੀਨਗਰਭ, ਵ੍ਰਸ਼ਕਾ, ਵ੍ਰਕਾ, ਵ੍ਰਕਲਾ, ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤੀ। ਭੂਵਰਚਾ, ਪ੍ਰਾਚੀਨਗਰਭ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਨੇ ਉਦਾਰਧੀਆ ਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਸੀ। ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਨਵਾਂਤਰੀ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦਾ ਪਦ ਹਾਸਲ ਕਰ ਗਿਆ। ਭਦਰਾ ਨੇ ਉਦਾਰਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਿਵੰਜਯਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਦਿਵੰਜਯਾ ਤੋਂ ਵਾਰਾਂਗੀ ਨੇ ਰਿਪੁ ਅਤੇ ਰਿਪੁੰਜਯਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਬ੍ਰਹਤੀ, ਰਿਪੁ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਨੇ ਚੱਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ; ਪੁਸ਼ਕਰੀਣੀ ਅਤੇ ਵਾਰੁਣੀ ਨੇ ਚੱਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਮਨੁ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਰਣਯ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਮਨੁ ਨੂੰ ਨਦਵਲਾ ਵਿੱਚ ਸੁਭ ਦਿਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ; ਅਤੇ ਵੈਰਾਜਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਵੀ। ਉਰੂ, ਪੂਰੂ, ਸ਼ਤਦਯੁਮਨਾ, ਤਪਸਵੀ, ਸਤਿਆਵਾਕ, ਕਵੀ, ਅਗਨਿਸ਼ਟੁਦਾ, ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ, ਸੁਦਯੁਮਨਾ—ਇਹ ਨੌਂ, ਅਤੇ ਅਭਿਮਨ्यु ਦਸਵਾਂ, ਮਨੁ ਦੇ ਨਦਵਲਾ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਆਗਨੇਈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੰਘਾਂ ਤੋਂ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ: ਅੰਗ, ਸੁਮਨਸਾ, ਸਵਾਤੀ, ਕ੍ਰਤੁ, ਅੰਗਿਰਸਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ। ਅੰਗ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੁਨੀਥਾ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੈਨਾ ਜਨਮਿਆ; ਵੈਨਾ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਕਾਰਨ, ਵੱਡਾ ਕ੍ਰੋਧ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੈਨਾ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਮਥਿਆ; ਜਦੋਂ ਵੈਨਾ ਦਾ ਹੱਥ ਮਥਿਆ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੈਨਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਿਥੁ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ, ਉਜਾਸ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ; ਪ੍ਰਿਥੁ ਵੈਨਿਆ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਲਈ, ਸੁਤਾ ਅਤੇ ਮਾਗਧਾ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਸਨ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਲਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਵਾਸਤੇ ਦੁਹਿਆ। ਪਿਤਰਾਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਸਭ ਸਤਕਾਰੀ ਜੀਵ, ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁਹਿਆ। ਹਰ ਇੱਕ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਇੱਛਿਤ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਦੁੱਧ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਿਥੁ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੱਤਾ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਿਥੁ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੁਹਣ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਨਾਗਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ?" "ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹਰੇਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਂਡੇ, ਦੁਹਣ ਵਾਲੇ, ਦੁੱਧ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਛੜੇ ਕੌਣ ਸਨ। ਅਤੇ ਕਿਹੜਾ ਕਾਰਣ ਸੀ, ਜੋ ਵੈਨਾ ਦੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਮਥਿਆ ਗਿਆ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਪ੍ਰਿਥੁ ਵੈਨਿਆ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦੁਜਾਤਿ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ। ਮੈਂ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਅਸ਼ੁਧ, ਪਾਪੀ, ਅਯੋਗ, ਜਾਂ ਜੋ ਵ੍ਰਤ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।" "ਇਹ ਆਕਾਸ਼ੀ, ਮਹਾਨ, ਆਯੁ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਚਾਰਿਤ ਰਾਜ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਈਰਖਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੁਣੇ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਿਥੁ ਵੈਨਿਆ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਹ ਰਾਜਾ ਧਰਮ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਤ੍ਰੀ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ।" "ਅੰਗਾ, ਜੋ ਸੰਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮਵਰ ਹੈ, ਅਤ੍ਰੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੈਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਧਰਮਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੁਨੀਥਾ, ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਦੀ ਧੀ, ਤੋਂ ਸੰਤਾਨ ਜਨਮੀ; ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਵੈਨਾ, ਕਾਲ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ਜਨਮਿਆ।" "ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਲੋਭ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਮੋੜ ਲਿਆ; ਉਹ ਰਾਜਾ ਧਰਮ ਰਹਿਤ ਨੀਤੀ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਸੀ।" "ਵੇਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ; ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੇਦ ਪਾਠ ਅਤੇ ਵਸ਼ਟ ਉਚਾਰਣ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਸੋਮਾ ਪਾਨ ਕੀਤਾ।